Bonobo's en chimpansees kunnen soortgenoten herkennen tot wel 26 jaar na hun laatste ontmoeting. Dat bewijst een wetenschappelijk onderzoek waar ZOO Planckendael aan meewerkte en is zelfs een record bij niet-menselijke soorten.
Bonobo's en chimpansees hebben olifantengeheugen: mensapen herkennen soortgenoten zelfs na 26 jaar
Giel Bosmans
Gepubliceerd:
Het onderzoek naar het sociale geheugen van bonobo's en chimpansees verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences. Er werkten drie dierentuinen aan mee: de zoo van Kumamoto in Japan, de zoo van Edinburgh in Groot-Brittannië en ZOO Planckendael uit Mechelen.
Jonas Verspeek (ZOO Science) was een van de onderzoekers die aan de studie meewerkte. Hij vertelt hoe hij en zijn collega's een systeem gebruikten waarmee ze de oogbewegingen van de dieren konden volgen.
"Dat was niet altijd makkelijk, want om de "eye-tracking"-techniek toe te kunnen passen, moeten de apen zo stil mogelijk zitten... maar ze bewegen natuurlijk graag. Om ze rustig voor het scherm te houden, besloten we hen verdund appelsap te geven."
Foto's van oude bekenden
"We toonden de dieren telkens een combinatie van foto's. Op één van die foto's was altijd een dier te zien dat ze hadden gekend, waarmee ze ooit samenzaten in een groep bijvoorbeeld. De andere foto was van een soortgenoot die ze nog nooit ontmoetten", vertelt Verspeek.
"De vraag is dan welke foto de meeste aandacht van de apen krijgt. Het verschil in kijktijd tussen de beelden was belangrijk om dat te onderzoeken."
De onderzoekers werkten steeds op een niet-invasieve manier: ze observeerden de dieren vooral, terwijl de echte interactie beperkt bleef. Daarnaast kozen de dieren zelf of ze al dan niet meewerkten aan de test en konden ze op elk moment beslissen om weg te wandelen. De dieren werden ook nooit van elkaar gescheiden.
Het beste niet-menselijke geheugen
De resultaten waren indrukwekkend, want de apen hadden duidelijk meer aandacht voor soortgenoten die ze al ooit ontmoetten. Daarnaast viel het ook op dat de bonobo's en chimpansees heviger reageerden op dieren waar ze een positieve relatie mee hadden gehad.
Een bonobo uit de zoo van Kumamoto was de uitblinker. Zij herkende zelfs beelden van haar zus en neefje die ze al 26 jaar niet meer gezien had.
"De studie bewijst zo dat bonobo's en chimpansees het beste niet-menselijke geheugen hebben", zegt Verspeek. Voordien was er bij dolfijnen al aangetoond dat zij elkaars geluiden kunnen herkennen tot ongeveer 20 jaar na datum.
Er waren volgens Verspeek wel al anekdotes over dieren die mensen of soortgenoten na lange tijd nog herkennen. Deze studie maakt deze verhalen dus officieel.
"Als onderzoeker of verzorger heb je dat ook. Als dieren worden uitgewisseld en je bezoekt hun nieuwe zoo, dan heb je vaak het gevoel dat die dieren jou herkennen, terwijl ze andere bezoekers links laten liggen. Met onderzoek kan je zoiets zwart-op-wit aantonen en dat is nu gebeurd."
