Nooit eerder stonden er zulke zware files op de Vlaamse wegen als dit jaar. Dat blijkt uit cijfers van het Vlaamse Verkeerscentrum. In het voorjaar klommen de filecijfers al naar ongeziene hoogtes, maar de afgelopen maand deed er nog een schepje bovenop: nooit waren de novemberfiles zo zwaar als dit jaar.
Wie zich de afgelopen maanden op de Vlaamse wegen heeft begeven, heeft het wel geweten: nooit eerder stonden er zo’n zware files als dit jaar. Dat vermoeden wordt bevestigd door data van het Vlaams Verkeerscentrum .
Het Vlaams Verkeerscentrum doet sinds 2011 tellingen op de Vlaamse wegen om de filezwaarte te berekenen. Filezwaarte of filedruk betekent: hoeveel files staan er en hoe lang houden ze aan in de tijd. Lengte maal duur dus, uitgedrukt in “kilometer.uur”.
Boven niveau van voor corona
In november 2023 bedroeg de filezwaarte op een gemiddelde werkdag 1.035 kilometer.uur, voor alle Vlaamse hoofdwegen samengeteld. Daarmee zitten we ruim boven het niveau van voor de file-arme coronacrisis: in november 2019 bedroeg de filezwaarte bijvoorbeeld “slechts” 938 kilometer.uur.
“Nooit eerder waren de novemberfiles zo zwaar als dit jaar”, maakt Peter Bruyninckx van het Vlaams Verkeerscentrum de balans op. Omdat er eerder dit jaar, in de maanden maart, april, mei en juli ook al records werden opgetekend qua filezwaarte, bestempelt Bruyninckx 2023 nu al als hét filerecordjaar sinds de start van de tellingen van het Verkeerscentrum.
“Vooral de duur van de files is dit jaar toegenomen”, stelt VRT NWS-verkeersexpert Hajo Beeckman vast. “Dat verklaart ook waarom er in de daluren zoveel files staan tegenwoordig: de spitsen lopen in elkaar over, zeker bij regenachtig weer.” En daar hebben we de afgelopen maanden meer dan ons deel van gekregen.
Hoe komt het nu dat onze wegen verder blijven dichtslibben? “Ons wegennet blijft wat het is, terwijl het verkeer blijft toenemen. Dat laatste komt door de bevolkingsgroei en de economische groei. Die bedragen beiden soms nog geen procentpunt per jaar, maar op een reeds verzadigd wegennetwerk leidt dat tot steeds vollere wegen”, ziet Hajo Beeckman, die de afgelopen tijd steeds langere verkeersbulletins moest geven op de VRT-radiozenders.
Beeckman merkt ook op dat het effect van de coronacrisis op ons verkeer volledig weg is. “We werken nog altijd wat meer thuis dan voorheen. Bovendien pendelen we ook steeds meer met de fiets. Maar die twee tendenzen zijn niet sterk genoeg om de files te doen dalen.” Want het positieve effect van thuiswerk en fietspendelen wordt tenietgedaan door de groei van vrijetijdsverkeer en vrachtverkeer op onze wegen."
Hoezeer onze economische groei en welvaart aan de grondslag liggen van de toenemende filedruk, blijkt uit onderstaande grafiek van Johan Van Gompel, econoom bij de bank KBC en gastprofessor bij de Universiteit Antwerpen. Hij kruist cijfers van het Vlaams Verkeerscentrum met die van de Nationale Bank van België over het BBP (Bruto Nationaal Product). Rechts in de grafiek zie je duidelijk de dip van de coronaperiode, uiterst rechts zie je in de periode 2022-2023 de cijfers weer helemaal door het dak gaan.
"In Brussel valt de toename na de coronaperiode eigenlijk nog mee maar in Antwerpen loopt het langzaam maar zeker uit de hand. Hier speelt de kracht van telewerk deels wél mee," aldus nog Beeckman bij Radio 2 Antwerpen, "Leuven en Brussel, dat zijn diensteneconomieën, met veel kantoorwerkers die vaak thuis aan de slag zijn. Antwerpen, dat is vooral een logistieke en industriële draaischijf, met bestelwagens en vrachtwagens, en minder mensen die hun werk met het openbaar vervoer kunnen bereiken. En in 2024 komen daar ook de werken voor de Oosterweel op de kant rechteroever bovenop, wanneer er in Deurne en Merksem minder rijstroken zullen zijn. Ik houd mijn hart vast.”
