De vulkaanuitbarsting in het zuidwesten van IJsland zal niet dezelfde grote gevolgen hebben als bij de uitbarsting van de Eyjafjallajökull 13 jaar geleden. Dat zegt vulkanologe Karen Fontijn. "Dit gaat om een ander type uitbarsting, met veel minder as. Het vliegverkeer is daardoor veel minder bedreigd dan in 2010." Hoe moeten we de huidige uitbarsting inschatten?
Waarom de vulkaanuitbarsting in IJsland geen tweede Eyjafjallajökull is
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Al wekenlang lag er heet magma te borrelen net onder de aardbodem. Het schiereiland van Reykjanes, in het zuidwesten van IJsland, kreeg ondertussen te maken met een sterk verhoogde seismische activiteit. In mensentaal: er werden meer aardbevingen vastgesteld - vele honderden per dag - wat kon wijzen op een nakende uitbarsting.
De voorbije nacht was het dan zover. De lava spoot tientallen meters hoog de lucht in, door een lange scheur in de aarde. Het vulkanisch systeem van Svartsengi is enkele kilometers breed en ligt niet zo heel ver van het vissersstadje Grindavik, dat helemaal geëvacueerd werd en een spookstadje is.
Grindavik zou voorlopig buiten schot blijven. Ook de luchthaven van Keflavik, bekendste toegangspoort voor wie op IJsland vliegt, zou voorlopig open blijven, hoewel ze ook in de buurt ligt.
Geen tweede Eyjafjallajökull
Sommigen denken spontaan terug aan de Eyjafjallajökull, toen het vliegverkeer maandenlang verstoord was boven een deel van Europa.
Beide uitbarstingen vallen evenwel niet te vergelijken, zegt Karen Fontijn, vulkanologe aan de Franstalige Brusselse Universiteit ULB.
"Bij de Eyjafjallajökull kwam het magma langs een centraal punt naar boven, en zat er een veel grotere kracht achter. Daardoor werd er ook een veel grotere aswolk veroorzaakt. Het magma kwam toen ook van onder een ijskap aan de oppervlakte, wat voor een explosie (met extra as, red.) zorgde."
Bij de Eyjafjallajökull zat er een veel grotere kracht achter de uitbarsting en kwam er een grote aswolk bij kijken
Vulkanologe Karen Fontijn
In dit geval komt het magma aan de oppervlakte langs een scheur. We zien lavastromen en lavafonteinen. Gevaar voor de luchtvaart is er niet meteen bij, denkt Fontijn. "Momenteel is er geen gevaar, omdat er bij dit soort uitbarstingen normaal gezien geen grote hoeveelheden as worden gevormd."
Belgische gids in IJsland: "Heel grote uitbarsting"
Antwerpenaar Julian O'Neil verhuisde naar IJsland om er als gids te werken. Hij is onder meer actief in "vulkaantoerisme", waarbij toeristen actieve vulkanen gaan bekijken. Dat is, voor alle duidelijkheid, hier nog niet aan de orde omdat het om een heel grote uitbarsting gaat én omdat Grindavik zo dichtbij ligt.
De komende 300 jaar mogen we veel meer uitbarstingen verwachten in dit gebied
Julian O'Neil werkt als gids in IJsland en kent de regio goed
Volgens O'Neil is het heel moeilijk te zeggen hoe lang de uitbarsting gaat duren. "Het is een heel grote uitbarsting. Ik kan ze zelfs zien vanuit mijn appartement in Reykjavik. Hoe lang deze gaat duren is niet duidelijk, maar een uitbarsting in 2020 duurde zes maanden," vertelt hij aan de collega's van Het Kwartier.
In ieder geval, de kans op nog meer activiteit in de toekomst is groot. "Naar het schijnt, is er nu een periode begonnen van ongeveer 300 jaar waarbij twee platen uiteen bewegen. Daardoor is er meer ruimte voor het magma om omhoog te komen. We kunnen volgens de vulkanologen de volgende 300 jaar veel meer uitbarstingen verwachten in dit gebied."
Beluister hier het gesprek met Julian O'Neil in onze nieuwspodcast "Het kwartier" (IJslands item begint op 9:03):
Zijn fietsers een gevaar voor elkaar? Rusland en de Baltische staten. En lava in IJsland
