Een cadeaubon als kerstgeschenk geven of krijgen heeft zo zijn voordelen. Zo kan de ontvanger zelf kiezen wat hij of zij graag krijgt. Maar een cadeaubon kan ook vervallen en je kan hem niet altijd voor alles gebruiken. Consumentenman Xavier Taveirne zet de belangrijkste tips op een rijtje. "Lees goed de kleine letters, want daar staan vaak extra voorwaarden in."
Een cadeaubon: ideaal kerstcadeau of vergiftigd geschenk? Hier kan je best op letten
Manar Rayyan
Gepubliceerd:
Het consumententeam van Radio2 gaat op zoek naar een antwoord op al je vragen. Heb je een verhaal of vraag, laat het ons weten op consumenten@radio2.be.
Een cadeaubon is een populair geschenk. Als schenker weet je zeker dat je cadeau goed besteed wordt en als ontvanger kan je er je zin mee doen. Toch zijn er een aantal dingen die je beter in de gaten kunt houden als je een bon cadeau krijgt.
De vervallen cadeaubon
"Een van de meest voorkomende ergernissen is ongetwijfeld de vervallen cadeaubon", zegt Taveirne. "Want zo'n bon heeft altijd een geldigheidsduur. De overgrote meerderheid van de winkels kiest ervoor om bonnen te verkopen die twee jaar geldig zijn. Andere handelaars verkopen bonnen die je binnen het jaar al moet opgebruiken. Er zijn even goed al ketens die ervoor kiezen om de geldigheid tot tien jaar lang te laten lopen."
Wat als er geen vervaldatum op de bon of in de algemene voorwaarden vermeld staat? Volgens de Federale Overheidsdienst Economie blijft een bon dan in principe voor altijd geldig en is de consument vrij om de bon te gebruiken wanneer die dat wil.
Elke handelaar mag zelf bepalen hoe lang een cadeaubon geldig blijft. "Er is geen minimale periode vastgelegd, al zegt de wet wel dat de termijn niet onredelijk kort mag zijn. De geldigheidsduur moet ook duidelijk op de bon vermeld staan", legt professor Consumentenrecht Reinhard Steennot van de UGent uit.
Onder het motto "beter voorkomen dan genezen": hoe voorkom je dat je toch eindigt met een vervallen cadeaubon? Sarah Zwaenepoel is budgetcoach. Haar tip? "Zet meteen wanneer je een bon ontvangt meerdere reminders in de agenda van je gsm. Vier keer! Eerst 2 maanden na de ontvangstdatum, dan 6 maanden na de ontvangstdatum en ook nog eens 2 en 6 maanden voor hij vervalt. En heb je een fysieke bon gekregen, hang die dan ergens in het zicht."
Als je cadeaubon toch al vervallen is op het moment dat je hem terugvindt, dan loont het vaak de moeite om contact op te nemen met de handelaar. "Je hoeft de bon niet meteen in de vuilnisbak te kieperen. Sommige winkelketens zijn daar wel heel klantvriendelijk en flexibel in. Stuur een mail naar de klantendienst met een foto of de code van jouw bon en, als je geluk hebt, zal die de bon voor een kortere tijd verlengen. Daartoe zijn ze niet verplicht, maar je weet maar nooit. Een neen heb je, een ja kan je krijgen", vindt Xavier Taveirne.
Cadeaubon: soms niet geldig op alle artikelen
Je kan cadeaubonnen niet altijd voor alle artikelen in een winkel gebruiken. De onderneming of de winkelier mag zelf die voorwaarden bepalen, zegt professor Consumentenrecht Reinhard Steennot (UGent). "Maar die beperkingen moet wel duidelijk ergens vermeld worden. Het gebeurt bijvoorbeeld dat winkeliers in hun voorwaarden schrijven dat cadeaubonnen niet mogen gebruikt worden tijdens de solden."
Een ander voorbeeld: bij webshop Bol krijg je als klant de keuze om een aankoop pas achteraf te betalen nadat je het product hebt ontvangen. "In dat geval kan je geen gebruik maken van een cadeaubon", weet Taveirne. "Dat kan alleen als je vooraf betaalt."
Alle extra voorwaarden moeten wel duidelijk zichtbaar zijn voor de klant. "Als beperkingen niet vermeld zijn of verborgen worden gehouden, dan is er sprake van een misleidende handelspraktijk”, voegt Steennot toe.
Moet een cadeaubon altijd geldig zijn in zowel de fysieke winkel als in de webwinkel? "Ook dat mag door de onderneming zelf bepaald worden. Zolang ze dat maar transparant communiceren", zegt Steennot nog. In de praktijk kan je een bon vaak zowel fysiek in de winkel als online gebruiken.
Een cadeaubon: soms ook een risico
Een cadeaubon kopen, kan soms ook een risico inhouden. "Als de winkel of het bedrijf failliet gaat, is de kans klein dat je je geld nog terugziet. De eigenaar van de cadeaubon wordt dan een gewone schuldeiser naast alle andere schuldeisers. Je zal achteraan in de rij moeten aanschuiven en hopen dat er nog geld over is wanneer het jouw beurt is", aldus Xavier Taveirne. Ook als de zaak niet failliet is, maar de vennootschap wordt stopgezet, beland je in een gelijkaardige situatie.
Soms gebeurt het ook dat een zaak wordt overgenomen. Moet de nieuwe handelaar dan ook de eerder verkochte bon aanvaarden? "Bij een overname geldt het principe dat de schulden en vorderingen van de oude handelszaak niet worden overgenomen. Een overnemer is niet verplicht om cadeaubonnen te aanvaarden die door de vorige eigenaar zijn uitgegeven. Hij kan er wel voor kiezen om dat toch te doen, maar hij is daartoe niet verplicht", vult Unizo aan.
De belevenisbon: een belevenis op zich om ze in te ruilen
Je kent ze wel, de belevenisbon waarmee je een activiteit kunt plannen. Er is een ruim aanbod: van een hotelovernachting, over een ontbijt met bubbles tot een massage of ballonvaart. "Lees bij die bonnen zeker de voorwaarden goed na. Zowel die van de uitgever van de bon zelf als die van de partner waarbij je de activiteit wil boeken. Al die voorwaarden zorgen er vaak voor dat reserveren niet altijd even vlot verloopt", vindt Taveirne.
In die voorwaarden kan bijvoorbeeld staan dat het aanbod continu verandert. Of dat de eigenaar van een hotel of restaurant vrij is om klanten met een bon te weigeren in het weekend. Bijvoorbeeld omdat ze dan plaats willen vrijhouden voor klanten zonder bon. Lees: klanten die de volle pot betalen.
Het gebeurt ook soms dat een hotel niet meer deelneemt aan de actie op het moment dat jij de bon wilt inwisselen. "Een goeie tip: je kan je bon meteen online registreren. Doe dat en leg meteen ook je reservatie vast. Dan loopt het vaak wel goed."
Inspiratie opdoen voor de juiste cadeaubon?
Vind je niet meteen de geschikte cadeaubon en wil je inspiratie opdoen? Dan vind je die misschien op cadeaubon.be. Op deze site kan je kiezen uit meer dan 200 cadeaubonnen.
"En ken je Kadonation al? Je kan daar een voucher kopen en die aan iemand cadeau doen. Die voucher kan die persoon dan in één keer of in verschillende stukken inruilen voor een cadeaubon bij een van een honderdtal winkels die meedoen. Op het moment dat je de voucher inruilt voor een cadeaubon, krijgt die pas een vervaldatum. Maar de oorspronkelijke voucher van Kadonation heeft nog geen vervaldatum. Dat is dus wel een groot voordeel", vertelt Xavier nog.
Steun je graag de lokale handelaar, maar vind je het moeilijk om één specifieke winkel uit te kiezen? Sommige steden en gemeenten verkopen bonnen die je kunt gebruiken bij allerlei handelaars in de gemeente. Een overzicht van de deelnemende handelaars vind je op de website van jouw gemeente.
