"Aantal kinderen dat zich thuis niet veilig voelt spectaculair gestegen": de harde cijfers achter De Warmste Week

Deze namiddag, om 16 uur, ontsteekt Niels Destadsbader de vlam van de Warmste Week 2023. Het Warmste Huis, de uitvalsbasis van de solidariteitsactie van VRT, staat dit jaar op 't Zand in Brugge. Van daaruit zullen Studio Brussel en MNM zeven dagen lang non-stop radio en televisie maken voor het goede doel.

Presentatoren Eva De Roo, Sander Gillis, Sam De Bruyn en Robin Keyaert luisteren naar alle warme verhalen van actievoerders en zamelen geld in voor het centrale thema: "opgroeien zonder zorgen". De Warmste Week is integraal te volgen via VRT MAX en elke avond kan je de hoogtepunten van de dag herbeleven tijdens een liveshow op VRT 1.

De Warmste Week vlamt dit jaar voor meer veilige plekken voor kinderen en jongeren.

Volgens Bruno Vanobbergen van het Agentschap Opgroeien en voormalig kinderrechtencommissaris is het aantal kinderen dat thuis in een onveilige situatie zit, sterk toegenomen. "In twee jaar tijd is het aantal casussen (gezinnen met verontrustende thuissituaties, red.) gestegen van 30.000 naar bijna 34.000", zegt hij.

Er zijn de voorbije jaren ook veel meer vragen naar crisishulp. Dat gaat dan over hulpvragen van jongeren die in een moeilijke thuissituatie verblijven of jongeren met psychische problemen. Vorig jaar waren er zo'n 40 procent meer vragen dan vijf jaar geleden. Bij meisjes tussen 12 en 18 zelfs ruim 70 procent meer.

Per dag krijgt het crisismeldpunt zo'n 42 telefoontjes van kinderen en jongeren die hulp nodig hebben, maar in twee derde van de gevallen kan er geen crisisbegeleiding of opvangplaats worden aangeboden, omdat daar simpelweg niet genoeg plaatsen zijn.

Volgens Vanobbergen zijn er verschillende oorzaken voor de toename. "We hebben er een grotere gevoeligheid voor als samenleving, we zijn er beter op georganiseerd en krijgen dus meer signalen", zegt hij erover in "De ochtend" op Radio 1. "Dat is een goede zaak. We bereiken kinderen, jongeren en jonge gezinnen dus beter."

Toch is het niet puur een kwestie van meer aandacht voor de thematiek. "Er spelen zeker ook andere factoren", zegt hij. "Het aantal complexe echtscheidingen is sterk toegenomen. Die hebben een grote impact op het dagelijkse leven van kinderen. Ze ervaren ook een enorme prestatiedruk op school."

In de cijfers wordt ook de ingrijpende impact van sociale media op jongeren weerspiegeld. "Je ziet dat bij bijvoorbeeld bij het fors toegenomen aantal vragen voor crisishulp bij meisjes tussen 12 en 18 jaar. "

Opgroeien zonder zorgen gaat natuurlijk om meer dan een veilige thuissituatie. Ook op school, in de vrije tijd en online moeten kinderen en jongeren ruimte krijgen om te kunnen spelen, ravotten en om zich te kunnen ontplooien. Maar ook dat is niet altijd en overal het geval. 

• 1 op de 8 kinderen in Vlaanderen wordt geboren in kansarmoede.

• 3 op de 4 sporters ervaren voor hun 18 jaar minstens één keer een of andere vorm van grensoverschrijdend gedrag.

• 1 op de 5 Vlaamse kinderen wordt gepest.

• 1 op de 4 gepeste kinderen vertelt niemand over het pesten.

• 1 op de 8 bevraagde jongeren geeft toe dat ze al eens iemand gepest hebben.

• 55 procent van de leerlingen kwam afgelopen jaar in contact met het CLB.

• Tijdens het schooljaar 2021-2022 werden 10.646 leerlingen begeleid in het kader van een verontrustende omstandigheid waarbij de integriteit en/of ontwikkelingskansen van de minderjarigen bedreigd werden.

• 17 procent van de jongeren werd het voorbije jaar online lastiggevallen, slecht behandeld of kwam iets tegen dat hem of haar van streek maakte. (cijfers: Mediawijs)

• 13 procent van de slachtoffers van cyberpesten werd of wordt dagelijks gepest. 

• 14 procent van de slachtoffers van cyberpesten durft daar met niemand over te praten.

• 1 op de 4 jongeren was het voorbije jaar getuige van een online pestsituatie.