Pierre Kompany en Sandrine Ekofo over 5 jaar president Tshisekedi in Congo: "Goede initiatieven, uitwerking moet beter"

"Een belangrijke verdienste is dat huidig president Tshisekedi het onderwijs voor kinderen gratis maakte", steekt Pierre Kompany van wal. De 76-jarige parlementariër (Les Engagés) en oud-burgemeester van Ganshoren groeide op in Kinshasa. De vader van voormalig profvoetballer Vincent Kompany volgt de Congolese politiek nog steeds op de voet. "Daarnaast verdeelde Tshisekedi het land onder in 145 regio's, waarin hij telkens gezondheidszorg en andere sociale voorzieningen van de staat wil organiseren, zodat alle Congolezen er toegang tot krijgen."

Sandrine Ekofo is juriste en beleidsmedewerker Congo voor de Vlaamse ngo Broederlijk Delen. Ook zij vindt dat de huidige president verschillende goede initiatieven neemt. "Zo is er nu gratis kraamzorg voor vrouwen, terwijl vrouwen vroeger werden vastgehouden in het ziekenhuis als ze hun rekening niet konden betalen". "Hij heeft ook verschillende wegen aangelegd om de toegankelijkheid van Congo te verbeteren, wat erg nodig is", vult Ekofo aan.

Maar er zijn ook minpunten aan zijn realisaties. "Het onderwijs is gratis, maar de leerkrachten worden minder betaald en de klassen zitten nu overvol", zegt Ekofo. Er zijn te weinig nieuwe wegen gebouwd. Hij pakt de corruptie aan, maar niet streng genoeg, ook socio-economisch is er weinig vooruitgang, volgens haar. De mijnbouw, waar uitbuiting nog te vaak voorkomt, wou hij transparanter maken, maar ook hier is meer nodig. "Het concreet uitwerken van het beleid, loopt niet goed", klinkt het bij Ekofo. "Maar hij heeft het land in zeer slechte staat getroffen. Hij kan geen wonderen verrichten."

Kompany verwoordt het anders. "Eigenlijk kan je slechts de laatste drie jaar echt tellen als beleid. Wat daaraan voorafging, is komaf maken met de vorige legislatuur. Tshisekedi heeft meer tijd nodig om zijn beleid uit te voeren."

"Er zijn meer dan 20 oppositiekandidaten. Als ze zich zouden verenigen, maken ze een kans. Nu zijn het er volgens mij te veel", reageert Kompany. Er steken drie kandidaten uit, volgens hem, wat Ekofo beaamt. 

"Je hebt dokter en Nobelprijswinnaar van de Vrede Dennis Mukwege, maar hij is te laat aan zijn campagne begonnen, pas in oktober. Hij is een goede arts, maar heeft geen enkele politieke ervaring", stelt Kompany. "Hij is vooral bekend in Oost-Congo. Als je niet gedragen wordt door een brede politieke basis, kan je weinig betekenen."

Een andere bekende oppositiekandidaat is Martin Fayulu. Bij de vorige verkiezingen werd hij tweede, terwijl hij door de plaatselijke waarnemers als winnaar werd gezien. "De Congolezen merken dat hij de afgelopen jaren enkel kritiek levert op Tshisekedi en zijn beleid, maar zelf geen oplossingen voorstelt. Daardoor is zijn populariteit erg afgenomen", vertelt Ekofo.

Ook de miljardair en zakenman Moïse Katumbi wil president worden."Hij wil infrastructuur bouwen en beroept zich op zijn ervaring als gouverneur van de rijke provincie Kantanga", gaat de juriste verder. "Hij is bovendien eigenaar van een prestigieuze voetbalploeg. Voetbal leeft erg bij de Congolezen, ook via deze weg wint hij aan populariteit."

"Maar de voetbalploeg was eerder al Afrikaans kampioen, dat is niet de verdienste van Katumbi", duidt Kompany. Hij vindt het belangrijk om te vermelden dat "voormalig president Mobutu het stadion geschonken heeft. Katumbi maakt er nu grote sier mee, terwijl het niet van hem is".

Er is stabiliteit in Oost-Congo nodig, het aanhoudend gewelddadig conflict in de regio vormt een enorm probleem. Volgens Kompany ondernam Tshisekedi verdienstelijke pogingen, maar het geweld flakkerde helaas op. "Congo moet het zelf oplossen, zonder inmenging van buitenaf", vindt Kompany. En hij steunt dat verschillende vredesmissies zoals Monusco zich terugtrekken uit de regio, maar is geen voorstander dat het land zich gaat militariseren.

Vele Congolezen hebben nood aan verbetering op socio-economisch vlak. "Er waren veel crisissen die een negatieve impact hadden", waaronder de covid-crisis en de oorlog in Oekraïne met gevolgen voor de graandeal. "Congolezen lijden en willen daarom snel verandering", gaat Ekofo verder. "Twee derde van de bevolking overleeft nog steeds op twee dollar per dag."

Transparante en eerlijke verkiezingen is een belangrijke eis van de oppositie."Helaas zijn er veel onregelmatigheden vastgesteld door verschillende middenveldorganisaties", weet Ekofo. "De verkiezingscommissie CENI is niet transparant. Er is weinig vertrouwen in eerlijke verkiezingen."

De meningen over wie de volgende president moet worden, zijn verdeeld, zowel in Congo als in de diaspora, weet Kompany. "Tshisekedi heeft een grote groep aanhangers, ook in België, omdat hij hier lang heeft geleefd. Maar er zijn ook critici die zeggen dat hij het land na vijf jaar in een slechtere staat achterlaat", vult Ekofo aan.

Kompany steekt niet onder stoelen of banken dat hij een voorstander is van een tweede termijn voor de Tshisekedi. "In een land met vele miljoenen inwoners kan je niet meteen alles veranderen, dat heeft tijd nodig, maar hij heeft een goede basis gelegd." Ook Ekofo beaamt dat Tshisekedi de eerste twee jaar geen meerderheid in het parlement had, waardoor hij weinig kon veranderen.

De Congolese diaspora in België staat niet achter één kandidaat. "De meningen zijn zeer verdeeld", vertelt Kompany. "Er is niet een grote favoriet". Ook zijn zoon, oud-profvoetballer Vincent Kompany, volgt de Congolese politiek "maar hij doet er geen uitspraken over", vult vader Kompany aan.

"We hebben een leider nodig, die houdt van Congo, die het land hervormt en die opkomt voor het Congolese volk, zodat zij erop vooruitgaan", besluit Ekofo. "Een leider die verder bruggen bouwt tussen België en Congo", vult Kompany aan.