In de Verenigde Staten heeft het Huis van Afgevaardigden formeel ingestemd met een afzettingsonderzoek tegen president Joe Biden. Het onderzoek is een initiatief van Republikeinen die van mening zijn dat Biden profijt heeft gehaald uit zakelijke transacties van zijn zoon Hunter. Volgens Biden gaat het om "een ongegronde politieke stunt" en zouden de Republikeinen zich beter met andere zaken bezighouden.
Huis van Afgevaardigden keurt onderzoek naar afzetting tegen president Joe Biden officieel goed
In september dienden enkele Republikeinse Congresleden een verzoek tot afzetting van president Joe Biden in. Ze beschuldigen Biden ervan dat hij zijn macht als vicepresident onder Barack Obama (2009-2017) heeft misbruikt voor zakelijke contacten voor zijn zoon Hunter Biden in China en Oekraïne. Het verzoek was de eerste stap in een procedure tot impeachment van de president.
Een onderzoekscommissie in het Huis van Afgevaardigden buigt zich sindsdien over de beschuldigingen van omkoperij en corruptie. Voor dat onderzoek was echter nog geen formele goedkeuring door het Huis van Afgevaardigden. "Ze waren toen nog niet zeker of ze een voldoende meerderheid zouden hebben in hun eigen fractie. Kevin McCarthy, de toenmalige voorzitter van het Huis, stelde toen van er gewoon mee te beginnen. Dat is ook legaal", zegt VS-correspondent Björn Soenens.
"Maar als het hele Huis ervoor stemt, geeft dat de zaak natuurlijk meer gewicht. Het geeft een grotere geloofwaardigheid als je als meerderheid unaniem ja kan zeggen. Eigenlijk is het politiek theater dat er nu pas over gestemd wordt."
Gisteren vond die formele stemming dus plaats. 221 Republikeinse afgevaardigden stemden voor, 212 Democratische afgevaardigden stemden tegen. In het Huis hebben de Republikeinen een nipte meerderheid.
"Politieke stunt"
Er zijn intussen al enkele zittingen geweest. In een verklaring na de stemming in het Huis gisteren stelde Mike Johnson, de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, dat het Huis niet wil vooruitlopen op het resultaat van het onderzoek, maar "de bewijsstukken zijn onmogelijk om te negeren." Toch is er tot nu toe nog geen enkel bewijs boven water gekomen, zegt Soenens. "De zittingen vinden plaats achter gesloten deuren. Achteraf kan je zeggen dat dit of dat ter sprake is gebracht. Als er geen camera's op staan, kan je niet afgaan als een gieter als er niks komt."
Ze kiezen ervoor om tijd te verliezen aan deze politieke stunt waarvan zelfs Republikeinen in het Congres zeggen dat die niet ondersteund wordt door feiten.
President Joe Biden
De kwestie draait rond Bidens zoon Hunter, die zaken doet in het buitenland. "De indieners van het verzoek tot afzetting zeggen dat een percentage van de inkomsten die Hunter verdiende in het buitenland, in het verleden naar Biden is gegaan. Er is geen bewijs van, maar ze claimen dat de hele familie corrupt is."
President Biden ontkent de beschuldigingen en zegt dat zijn tegenstanders hem aanvallen met leugens. "Het Amerikaanse volk heeft zijn leiders in het Congres nodig om actie te ondernemen voor belangrijke prioriteiten in het land en de wereld", zei hij in een verklaring. "In plaats daarvan kiezen ze ervoor om tijd te verliezen aan deze politieke stunt waarvan zelfs Republikeinen in het Congres zeggen dat die niet ondersteund wordt door feiten."
Vorige week werd Hunter Biden aangeklaagd voor belastingontduiking, een zaak die los staat van het onderzoek naar een mogelijke afzetting van zijn vader. "Hij had zijn belastingen niet of te laat betaald", zegt Soenens. "Vandaag had hij moeten getuigen, maar dat heeft hij niet gedaan. De zitting zou plaatsvinden achter gesloten deuren, en hij wil enkel naar een openbare zitting komen."
Hoofdpijndossier
Stemmen voor een onderzoek naar afzetting in het Huis van Afgevaardigden is niet hetzelfde als stemmen voor de afzetting zelf. Het vergroot wel de kans dat het Huis formeel zal proberen om Biden af te zetten.
Voor het Witte Huis kan het een "hoofdpijndossier" worden in de aanloop naar de presidentsverkiezingen volgend jaar. "Veel mensen zien dit als een vorm van wraak voor de twee afzettingsonderzoeken naar de vorige Republikeinse president Donald Trump", zegt Björn Soenens. "Het is ook niet toevallig dat dit net nu gebeurt, nu de campagne voor de verkiezingen van start gaat."
Nu het onderzoek loopt, gaan de Republikeinen vroeg of laat wel met iets moeten komen.
VS-correspondent Björn Soenens
"Het is strategisch slim. Als er iets is dat politieke schade kan creëren, kan dat helpen om een vuil imago van Biden te voeden. Maar nu het onderzoek loopt, gaan de Republikeinen vroeg of laat wel met iets moeten komen. Vind je geen bewijs, dan heb je geen zaak."
In de Amerikaanse geschiedenis is nog nooit een president uit zijn functie ontzet. Andrew Johnson, Bill Clinton en Donald Trump werden in verdenking gesteld, maar uiteindelijk vrijgesproken. Richard Nixon nam in 1974 ontslag om een zekere impeachment te vermijden vanwege het Watergate-schandaal.
Wat is impeachment en hoe werkt het?
Artikel 2, sectie 4 van de Amerikaanse grondwet omschrijft impeachment als volgt: “The President, Vice President, and all civil Officers of the United States shall be removed from Office on Impeachment for, and conviction of, Treason, Bribery, or other High Crimes and Misdemeanors.” Wat zoveel betekent als dat een president, vicepresident of hoge ambtenaren uit hun ambt ontzet kunnen worden als zij zich schuldig zouden hebben gemaakt aan verraad, omkoping of andere zware misdaden en misdrijven.
Een afzettingsprocedure doorloopt meerdere fasen. Het zijn om te beginnen leden van het Congres die de procedure kunnen opstarten. Vervolgens spelen de twee kamers van het Congres, het Huis van Afgevaardigden en de Senaat, elk hun specifieke rol. Vergelijk het met een soort rechtbank, waarin het Huis de "aanklager" is en de Senaat de "rechtbankjury".
Als een of meerdere Congresleden een procedure willen opstarten, moeten ze een verzoek tot afzetting indienen.
Het Huis van Afgevaardigden buigt zich over de ontvankelijkheid en zal het verzoek vervolgens ook inhoudelijk onderzoeken. Dat gebeurt meestal in de Commissie Justitiële Zaken.
Oordeelt die Commissie dat er inderdaad sprake is van een overtreding van artikel II van de grondwet, dan stelt ze de Articles of impeachment op, de formele aanklacht.
Het Huis van Afgevaardigden moet oordelen of de aanklacht zwaar genoeg doorweegt om de president uit zijn functie te ontzetten. Een gewone meerderheid volstaat. Zegt het Huis "ja", dan is de impeachment goedgekeurd. Dat betekent nog niet dat de president ook daadwerkelijk afgezet wordt. De finale beslissing valt in de Senaat.
Voor de tweede fase van de afzettingsprocedure, de trial (het proces), verhuizen we naar de Senaat. De senatoren worden officieel beëdigd als juryleden. Ze luisteren naar leden van het Huis van Afgevaardigden die hun zaak presenteren en moeten vervolgens een beslissing nemen.
Hier is wél een tweederdemeerderheid nodig. Met andere woorden: om de president officieel af te zetten, moet twee derde van alle senatoren daarmee instemmen. En als het gaat om de mogelijke afzetting van een president, moet de voorzitter van het Supreme Court, het Amerikaanse Hooggerechtshof en de hoogste gerechtsinstelling van het land, de zittingen leiden.
Is er een tweederdemeerderheid in de Senaat vóór afzetting, dan moet de president onmiddellijk aftreden. Hij kan niet in beroep gaan.
