Een grens aan vermogen: daar pleit Ingrid Robeyns voor in haar nieuwste boek “Limitarisme”. Volgens de professor politieke filosofie is extreme rijkdom schadelijk voor de samenleving, de planeet en de democratie. Bovendien noemt ze het vaak niet verdiend. Eén miljoen euro per persoon is in haar optiek ruim voldoende om comfortabel te leven. Een erfenis mag dan weer worden beperkt tot 200.000 euro.
"Je kan ook té rijk zijn": professor Ingrid Robeyns pleit voor maximumvermogen van 1 miljoen euro per persoon
Ann Willems
Gepubliceerd:
De vermogensverdeling zit scheef, zegt Robeyns in “De afspraak” op VRT Canvas. Dat schetst ze aan de hand van een eenvoudig maar treffend voorbeeld. “Stel: je hebt 100 Belgen en 100 goudklompen. Eén persoon bezit 15 goudstaven. De 9 mensen daarna krijgen er samen 37. Oftewel: de 10 rijkste mensen in België zijn samen eigenaar van 52 goudklompen. De volgende 40 personen krijgen 40 goudstaven. Dat maakt dat er voor de 50 armste mensen slechts 8 goudstaven overblijven.”
Iedereen rijk, niemand te rijk
Dat kan beter, vindt ze. “Limitarisme” – een term die ze zelf heeft bedacht – biedt mogelijk een antwoord. Er is niks mis mee dat mensen worden beloond voor hun werk. Wel zit daar volgens het principe van het limitarisme een plafond aan. “Je kan ook té rijk zijn. Waar die grens ligt, kan getrokken worden vanaf het moment dat geld geen kwaliteit meer toevoegt aan je leven. Ruw geschat gaat dat om één miljoen euro per persoon.”
Robeyns beseft dat niet iedereen het daar eens mee zal zijn. “Sommige mensen worden nu eenmaal gedreven door geld. Je wil ook dat zij kunnen blijven bijdragen aan de economie. Daarom opper ik de absolute bovengrens van tien miljoen euro. Het idee is dat je de samenleving zo inricht dat je de vermogens tot dat bedrag naar beneden krijgt.” Iedereen rijk, niemand te rijk, met andere woorden.
Onverdiende erfenissen
De zogenoemde rijkentaks kan daarbij helpen, al kan er volgens Robeyns in een bedrijfscontext ook gekeken worden naar verhoudingen tussen werkgevers en werknemers, of naar het geld dat doorstroomt naar aandeelhouders.
Een andere mogelijkheid is een beperking op erfenissen. “Tot bijvoorbeeld maximum 200.000 euro”, stelt ze voor. “Volgens hoogleraar Dirk Van de gaer aan de universiteit van Gent is 70 procent van het persoonlijk vermogen afkomstig van erfenissen. Of je nu liberaal of socialistisch bent ingesteld: je kan dit altijd beschouwen als onverdiend. Het reproduceert ongelijkheid en je krijgt geld waarvoor je zelf helemaal niks hebt moeten doen.”
Jaloers noch communistisch
Robeyns benadrukt dat ze niet jaloers is op mensen met veel geld – “ik heb zelf meer dan genoeg”, noch dat ze communistisch is ingesteld. “Dat zijn drogredenen om de discussie te stoppen”, zegt ze. Nochtans is het volgens de professor politieke filosofie belangrijk om het gesprek te voeren.
“Extreme rijkdom is schadelijk voor de samenleving. Superrijke mensen vervuilen meer en hebben een veel grotere impact op het klimaat. Ze ondergraven bovendien de democratie. Amerika, waar bijvoorbeeld politieke figuren worden gesponsord, is daar een prachtig voorbeeld van. Het is ook heel verkwistend.”
Voor haar boek sprak Robeyns met een aantal multimiljonairs. “Mensen die 100 miljoen euro of meer bezitten. Uiteraard representeren zij niet alle superrijken – het zijn mensen die met me wilden praten en dus ook vaak activistisch ingesteld – maar ze stonden wel achter het idee.”
