Er is geen koper gevonden voor een zeldzaam werk van de bekende Vlaamse astronoom Ferdinand Verbiest. Veilinghuis Christie's hoopte vandaag op een koper die er "250.000 tot 300.000" pond voor over heeft, maar dat is niet gelukt, meldt het veilinghuis aan onze redactie. Het werk wordt nu ingehouden. Het is niet duidelijk of er binnenkort een nieuwe poging ondernomen wordt om het werk te verkopen.
Zeldzaam werk van Vlaamse astronoom Ferdinand Verbiest geraakt niet verkocht tijdens veiling in Londen
Het werk dat in Londen werd geveild bestaat uit 2 volumes met fijne houtsneden op Chinees papier, ingebonden in goudgele zijde. Het zijn tekeningen van astronomische instrumenten die Verbiest ontwierp voor de keizer. Maar er zijn ook tekeningen bij die andere Europese nieuwigheden afbeelden, zoals het kompas en het katrolmechanisme.
Verbiest maakte de tekeningen in 1673 toen hij was aangesteld tot hofastronoom, nadat hij in een wedstrijd had bewezen dat hij over betere astronomische kennis beschikte dan de Chinese astronomen. Astronomie was een belangrijke discipline in een land waar de keizer beschouwd werd als "zoon van de hemel". Als hoofd van het astronomisch bureau moest Verbiest ook elk jaar een kalender samenstellen, die in het hele rijk verspreid werd.
Een van de eerste opdrachten van Verbiest is het ontwerpen van een reeks nieuwe astronomische instrumenten voor het dak van het keizerlijke astronomische observatorium.
De instrumenten, die tot vandaag bewaard bleven, zijn een wonderlijke mengeling van Europese kennis en Chinees design, met leeuwen, draken en andere Oosterse motieven.
Voorname bestemmeling
Al tijdens het leven van Verbiest werden de tekeningen opgestuurd naar Europa, als bewijs van de uitzonderlijke positie die de jezuïeten betrokken aan het hof en het wetenschappelijke werk dat ze er verrichtten. In ruil voor de inzet van Ferdinand Verbiest voor de keizer kregen de jezuïeten de toestemming om - op bescheiden schaal- in China aan bekeringswerk te doen.
Professor-emeritus Noël Golvers, verbonden aan het Verbiest Instituut aan de KU Leuven heeft een 45-tal exemplaren van het bewuste werk van Verbiest kunnen situeren, de meesten onvolledig. "Meestal zit er een titelblad in het Latijn bij, voor de Europese lezers. Voor de tsaar van Rusland, die ook een kopie ontving, had hij ook alle tekeningen in het Latijn beschreven."
Parijse collectioneur
Ook het exemplaar dat in Londen geveild wordt, kent Golvers. "Het komt wellicht uit een grote privé-collectie van een collectioneur in Parijs. Omdat er geen Latijnse titelpagina is en het ingebonden is in gele zijde was het wellicht bedoeld voor een voorname Chinese bestemmeling." Dat kan een hoge mandarijn zijn geweest of een lid van de keizerlijke familie: ook de kalenders van Verbiest die bedoeld waren voor de keizer en zijn familie werden ingebonden in gele zijde.
Volgens veilinghuis Christie's komt een werk als dit maar zelden onder de hamer. De verwachting was dan ook dat het minstens 250.000 pond (een kleine 300.000 euro) zal opbrengen. "We hebben met KU Leuven een paar keer geprobeerd om een exemplaar aan te kopen", zegt Golvers, "maar helaas lag dat niet binnen onze budgettaire mogelijkheden."
Maar ook andere kopers willen dat bedrag er nu niet voor neerleggen, zo blijkt. Tijdens de veiling boden er zich geen kopers aan die minstens 250.000 pond wilden neertellen voor het werk.
