Nu bibliotheken hun cd-collecties verkopen: verdwijnen ze voorgoed uit de bib? "We dienen niet als erfgoedplek"

Muziekliefhebbers die hun cd-verzameling graag uitbreiden, kunnen de komende dagen enkele koopjes doen. De Gentse stadsbibliotheek De Krook verkoopt vandaag namelijk 15.000 cd's voor 2 euro per stuk. Ook de Antwerpse bibliotheken stellen volgende week 60.000 exemplaren te koop voor een prijsje. De opbrengst van de verkoop in Gent gaat naar 11.11.11, die in Antwerpen naar De Warmste Week.

Bij de verkoop in Gent kan je verzamel-cd's scoren, maar ook albums van Bob Dylan of Billie Eilish. "We verkopen cd's die geen publiek meer vinden", vertelt Ingrid Verdonck, coördinator bij De Krook. "En dat zijn ook enkele cd's van populaire artiesten."

In 2018 werden er in De Krook maandelijks 12.000 cd's uitgeleend. Vorig jaar is dat aantal gedaald tot 5.000 per maand. De trend doet zich volgens de Vlaamse vereniging voor bibliotheek, archief en documentatie (VVBAD) ook voor in andere bibliotheken. Zoals die in Antwerpen bijvoorbeeld. Daar is ook het aantal cd-uitleners kleiner geworden. Momenteel klopt 3 procent van de Antwerpse bib-leden aan voor cd's.

"We hebben dan ook besloten om de collectie niet meer uit te breiden", vertelt Roel Veyt, woordvoerder van de schepen van Cultuur Nabilla Ait Daoud (N-VA) in Antwerpen. Ook de Gentse stadsbibliotheek zal in de toekomst geen cd's meer aankopen.

Dat cd's niet meer hip zijn, blijkt ook uit cijfers van het Belgian Recorded Music Association (BRMA), de federatie van de muziekdistributeurs en -producenten. De verkoop van cd's daalt al jaren: in 2018 werd er nog 22 miljoen euro aan cd's verkocht, vorig jaar was dat 6 miljoen. Streaming daarentegen is stilaan alomtegenwoordig. In 2022 was het goed voor 84 procent van de totale muziekverkoop in ons land.

Volgens professor musicologie Marc Leman (UGent) is streamen populair door de zapcultuur die het mogelijk maakt. "Als je naar een nummer begint te luisteren en het staat je niet meer aan, zoek je snel iets anders. Muziek wordt water in tijden van streaming: je moet de kraan enkel openzetten en je krijgt een pak muziek waar je uit kan kiezen."

Ook de muziekkwaliteit op streamingsplatformen is beter. "Vroeger stond streaming gelijk aan kwaliteitsverlies, maar er zijn intussen streamingsservices die wel wat hogere kwaliteit aanbieden dan cd’s."

Toch perkt niet elke bibliotheek zijn collectie in. Die in Beveren koestert zijn verzameling bijvoorbeeld. "Onze fysieke collectie is heel belangrijk. Dat komt omdat we een gevangenisbibliotheek hebben waarin gevangenen fysieke items kunnen uitlenen", vertelt bibdeskundige Cindy Strijkers.

De cd-collectie van de bib is ook uitgebreid."We bieden verschillende subgenres aan en hebben zelfs een apart genre met kerstmuziek. Niet alleen de oudere generatie, maar ook jongeren ontlenen nog cd's. Zo kunnen ze zich in het volledige werk van een artiest verdiepen."

Volgens professor Marc Leman heeft de cd nog drie andere waardevolle eigenschappen. "Cd's hebben een materiële waarde, want het zijn objecten die je kan vastnemen. Daarnaast wordt het je eigendom als je het koopt. Er hangt ook een rituele waarde vast aan de cd, wanneer je hem in de cd-speler steekt en eruit haalt."

In Gent en Antwerpen dalen de cd-ontleningen, in Beveren niet. Waarom is er zo een groot verschil tussen de bibliotheken? "Dat heeft te maken met de verschillen in de lokale besturen", vertelt Jessica Jacobs, directeur van de VVBAD.

"Sinds enkele jaren is er geen bibliotheekwetgeving meer en is elke bib afhankelijk van zijn eigen bestuur. Er wordt gekeken welke budgetten er beschikbaar zijn en op basis daarvan worden er keuzes gemaakt over het aanbod van de bib."

Zo ook in de Gentse stadsbibliotheek. "We moeten ons budget uitgeven aan actuele collecties, bibs dienen niet als erfgoedbibliotheek", vertelt Ingrid Verdonck."We willen bijvoorbeeld de Engelstalige Young Adultboeken uitbreiden. Daar is grote vraag naar."

Daarnaast ruilen bibliotheken hun cd-verzameling in voor projecten die de inclusie van jongeren bevorderen. "Maakbib" is daar een voorbeeld van. Voor zo'n project wordt de bib omgetoverd tot een plek waar iedereen zich kan ontwikkelen op gebied van techniek en creativiteit.

Betekent dit het einde van de cd's in onze bibliotheken? "Nee, momenteel nog niet", vertelt Ingrid Verdonck. "Mensen kunnen hier nog steeds terecht voor een deel van de collectie."