In de kliffen van de Jurassic Coast aan het zuiden van de Engelse kust heeft een wandelaar de intacte schedel van een pliosaurus ontdekt. De schedel van ongeveer twee meter is afkomstig van het grootste zeemonster dat leefde in de tijd van de dinosauriërs, 150 miljoen jaar geleden.
Schedel van "ultieme moordmachine" pliosaurus toevallig ontdekt aan Engelse kust
Stien Schoofs
Gepubliceerd:
De "ultieme moordmachine". Zo staat de pliosaurus bekend volgens de Britse openbare omroep BBC . Van het dier dat tussen de 10 en 12 meter lang kon worden, is nu een bijna complete schedel gevonden in Dorset, in Engeland.
Phil Jacobs, altijd al gefascineerd door fossielen, merkte een deel van de snuit op toen hij toevallig een wandeling maakte aan de Jurrasic Coast in 2022. Dat gebied staat bekend om zijn vele vondsten en staat dan ook op de werelderfgoedlijst van West-Engeland.
Het deel dat hij in het zand vond, verstopte Jacobs snel, tot hij de hulp kon inschakelen van paleontoloog Steve Etches. Die ontdekte met een drone-onderzoek dat de rest van het fossiel in de klif zat, op zo'n 15 meter hoogte.
Een hele karwei dus voor onderzoekers om het fossiel uit de klif te halen. Maandenlang waren ze zoet met het werkje. Het was ook geen evidentie om de schedel nadien opnieuw samen te stellen. "Het was als een puzzel. Het heeft lang geduurd, maar elk botje heeft z'n plaats gekregen", vertelde Etches aan BBC.
130 tanden en ongeziene bijtkracht
Pliosauriërs domineerden de oceanen meer dan 150 miljoen jaar geleden. De schedel die nu gevonden is, dateert van bijna 3 miljoen jaar later, wat doet vermoeden dat het over een soort gaat die nog niet gekend is bij wetenschappers.
Een pliosaurus bewoog zich voort met vier flippers. De schedel van het gevonden dier onthult dat het dier 130 tanden had. Daarmee kon de pliosaurus zijn prooi met één beet doden. Zijn bijtkracht is twee keer zo groot als die van een zoutwaterkrokodil en vijftig keer zo sterk als die van een mens.
Tanden, klieren en speciaal derde oog
Het toproofdier van zijn tijd, zo meent onderzoeker Andre Rowe van de Universiteit van Bristol. "Ik twijfel er niet aan dat dit een soort onderwater-tyrannosaurus rex was", zo zegt hij aan BBC. "Elk dier dat de pech had om zich in zijn buurt te bevinden, was eraan voor de moeite."
Niet alleen zijn tanden en bijtkracht zijn opvallend, de schedel toont ook dat het dier nog andere nuttige eigenschappen had. Zo staat zijn snuit vol met kleine putjes die mogelijk dienden als klieren om zo de verandering in waterdruk te detecteren wanneer er een prooi aankwam.
Ook heeft hij in zijn kop een gat waar een derde oog zou hebben gezeten. Dat zeer lichtgevoelige oog – zoals kikkers en sommige vissen vandaag nog steeds hebben – kon helpen bij het lokaliseren van andere dieren.
Meer dan alleen de schedel?
Aan de gevonden schedel hingen ook nog enkele wervels, dus de kans bestaat dat er nog meer van het fossiel in de klif zit. Etches wil dan ook koste wat het kost afmaken waar hij aan begonnen is. "Ik durf te wedden dat het dier nog in die klif zit en dat wil ik onderzoeken."
Het zal niet lang meer duren voor de rest van de pliosaurus uit de klif valt en zo verdwijnt
paleontoloog Steve Etches
Als hij de resten nog wil verzamelen, zal hij zich moeten haasten. "Het is een snel eroderende omgeving. Jaarlijks trekt er een meter van die klif terug en verdwijnt dus volledig. Het zal dus niet lang meer duren voor de rest van de pliosaurus uit de klif valt en zo verdwijnt. We moeten deze kans grijpen", benadrukt hij.
De ontdekking wordt verder uit de doeken gedaan in "Attenborough and the Jurassic sea monster", een programma van David Attenborough op BBC. Steve Etches zal de schedel volgend jaar tentoonstellen in zijn museum in Kimmeridge.
