Jemenitische Houthi-rebellen hebben de afgelopen tijd verschillende handelsschepen beschoten in de Rode Zee. Dat heeft de grootste containerreders ter wereld doen besluiten om hun schepen voorlopig niet meer langs die route te laten varen. Dat kan grote gevolgen krijgen, ook voor ons.
Houthi's schieten op schepen in Rode Zee: waarom doen ze dat? En wat zijn de gevolgen?
Begin deze week hebben Houthi-rebellen een raketaanval opgeëist op een olietanker op de Rode Zee . "De marine-eenheden van de Jemenitische strijdkrachten richtten zich op een Noorse olietanker, de Strinda, die brandstof vervoerde voor Israël", heeft een militaire woordvoerder van de Houthi's gezegd.
De tanker werd maandag geraakt door een kruisraket, waarna meteen een brand uitbrak. Bij de aanval is niemand gedood. Het Amerikaanse schip USS Mason schoot te hulp, meldden de Amerikanen. "Het schip, dat onderweg was van Maleisië naar Italië met grondstoffen voor biobrandstof, is nu op weg naar een veilige haven", zei de Noorse rederij achteraf.
Gesprekken
Die verklaring moet duidelijk maken dat het schip geen duidelijke banden heeft met Israël. De Houthi's betwisten dat en zeggen dat de tanker wél onderweg was naar Israël.
Die banden met Israël zijn sinds de start van het conflict in Gaza telkens de reden geweest om schepen aan te vallen. De Houthi's hebben openlijk hun steun uitgesproken voor de Palestijnen en hebben beloofd aanvallen uit te voeren op Israëlische doelwitten.
Vandaag heeft een woordvoerder van de Houthi's echter via X laten weten dat ze in gesprek zijn met "internationale partijen" over de "operaties" in de Rode Zee. Hij voegde er wel aan toe dat de rebellen Israëlische schepen of schepen die onderweg zijn naar het land in het vizier blijven houden tot de oorlog in Gaza stopt.
De Strinda was niet het eerste schip dat werd aangevallen en ook niet het laatste, zo bleek de afgelopen dagen. Twee weken geleden werden drie commerciële schepen onder vuur genomen die volgens de Houthi's allemaal op een of andere manier verbonden zijn met Israël. Een van de schepen, de Unity Explorer, is eigendom van een Britse rederij, maar een van de managers woont in Israël.
Vorige maand hadden de rebellen ook een schip gekaapt en meegenomen naar een haven in Jemen. Dat schip, de Galaxy Leader, is eigendom van een Britse firma opgericht door een Israëlische miljardair. De bemanning wordt nog steeds gegijzeld.
Spanningen lopen op
Dat de Houthi's steeds vaker schepen aanvallen als vergelding voor het conflict in Gaza, heeft ook (in de toekomst) economisch een impact. Zeker nu een Noorse tanker is aangevallen waarvan het (nog) niet duidelijk is welke banden die heeft met het conflict, wordt het risicovoller voor rederijen om door de Rode Zee te varen.
De Rode Zee is echter een belangrijke economische ader voor de wereldhandel. Iets verderop ligt het Suezkanaal, dat Azië met Europa verbindt. Maar liefst 12 procent van de wereldhandel - waaronder ook cargo voor de haven van Antwerpen - passeert langs het kanaal. Concreet passeren er zo'n 20.000 schepen per jaar langs het Suezkanaal, dat zijn er dus 50 à 60 per dag.
Als rederijen het steeds gevaarlijker vinden om door de Rode Zee te varen, kiezen ze eventueel voor een andere - langere - route die dan meer kost. Een schip vanuit Azië richting Europa kan zo meer dan tien dagen langer onderweg zijn.
Extra kosten
Uit een analyse van "The Washington Institute " bleek eerder dat verschillende rederijen nu al kiezen om hun schepen om te leiden. De afgelopen dagen hebben de grootste rederijen ter wereld beslist om voorlopige niet meer door de Rode Zee te varen: MSC , Maersk, Hapag-Lloyd en CMA CGM .
Volgens de bovengenoemde analyse zijn de economische gevolgen "gering", maar "men kan het risico van een escalatie of misrekening die diepere commerciële schokgolven veroorzaakt, niet uitsluiten."
Daarvoor waarschuwt ook korvetkapitein Ilja Van Hespen. Hij stelt vast dat allerlei prijzen voor de scheepvaart snel stijgen: de prijs om een schip te verzekeren, het tarief om langs het Suezkanaal te varen, en de eventuele kosten om helemaal rond Afrika te varen.
"Dat betekent 7 tot 10 dagen extra vaartijd waaraan een extra kostenplaatje hangt van zo’n 100.000 dollar per dag. Al die kosten zullen ook doorgerekend worden naar de consument."
Houthi-rebellen vallen schepen op Rode Zee aan: "Voortzetting van conflict tussen Israël en Hamas"
Bondgenoot van Iran
Dat de Houthi's, een rebellengroep, de militaire kracht hebben om kruisraketten af te vuren, heeft te maken met hun grootste bondgenoot en donor Iran.
Iran steunt de Houthi's al jaren met wapens en trainingen in de burgeroorlog in Jemen. Die woedt al sinds 2015 nadat de sjiitische Houthi's de controle overnamen van de Jemenitische hoofdstad Sanaa. Na gefaalde onderhandelingen nam de soennitische overheid ontslag.
Het conflict escaleerde toen buurland Saoedi-Arabië - ook voornamelijk soennitisch - daarop besloot een coalitie te vormen met verschillende Golfstaten en de Houthi's aan te vallen.
De afgelopen maanden zijn er minder gevechten tussen de coalitie en de rebellen, maar van vrede is momenteel nog geen sprake. In april zijn er nog vredesgesprekken geweest tussen de Houthi's en de Saudi's. Het plan dat toen werd opgemaakt, komt nu onder druk te staan volgens de Verenigde Staten.
Voornamelijk de burgerbevolking lijdt onder die oorlog. Volgens de Verenigde Naties speelt zich daar de grootste humanitaire crisis ter wereld af. Naar schatting 4,5 miljoen mensen zijn ontheemd. 21,6 miljoen mensen - twee derde van de bevolking - hebben dringend humanitaire hulp nodig. 6 miljoen mensen dreigen te verhongeren.
