De federale regering heeft na weken onenigheid een akkoord bereikt over de geleidelijke afschaffing van de subsidiëring voor de krantenbedeling. Dat is een typisch “compromis à la Belge” geworden, ziet Wetstraatwatcher Ivan De Vadder. De verschillende regeringspartijen hebben elk een slagje thuisgehaald, maar het valt nog te bezien of iedereen over een halfjaar nog tevreden is.
Hoe ondanks onenigheid over krantenbedeling compromis à la Belge uit de bus kwam
Ivan De Vadder
Gepubliceerd:
Wat was er aan de hand?
Na weken onderhandelen was er vandaag witte rook in de Wetstraat over het krantencontract. Binnen de regering zijn de verschillende partijen overeengekomen om de subsidiëring van de kranten- en tijdschriftenbedeling in ons land stop te zetten, zij het geleidelijk.
Tot nu toe betaalde de overheid jaarlijks zo’n 170 miljoen euro aan Bpost om de kranten en tijdschriften te bedelen in de Belgische brievenbussen. Het postbedrijf dreigde dit belangrijke contract vanaf 1 januari kwijt te spelen aan concurrent PPP, die de bedeling goedkoper wilde doen.
Verschillende regeringspartijen wilden echter niet dat het nieuwe contract ter waarde van 125 miljoen euro naar PPP ging. Maar wat moest er dan wel gebeuren? Daarover raakten de regeringspartijen het de afgelopen weken maar niet eens, tot er vandaag een compromis uit de bus kwam, waardoor elke abonnee vanaf 2 januari als vanouds zijn krant in de bus zal vinden.
Wat verandert er?
“De bestaande regeling met Bpost wordt namelijk met een half jaar verlengd, tot in juli”, legt Ivan De Vadder uit. “Bpost zal daar ook geld voor krijgen: 75 miljoen euro, iets meer dan de helft waar het in een volledig jaar recht op heeft.”
Maar vanaf 1 juli zal het veranderen: niet langer Vadertje Staat, maar de krantenuitgevers zullen vanaf dan zelf moeten onderhandelen met bedrijven die kranten bedelen. Dat kan dus Bpost zijn, maar ook concurrenten zoals PPP en Proximity, die zich afgelopen zomer ook al opgeworpen hadden als kandidaten om elke ochtend de kranten te bussen.
Valt de steun dan volledig weg?
Na 1 juli zal de steun ook niet meteen wegvallen, maar stelselmatig afgebouwd worden. Zo zal de overheid de komende drie jaar wel nog subsidies geven voor de levering van kranten in dunbevolkte gemeenten én voor de bedeling van niet-commerciële publicaties.
“Het gaat om gemeenten met een lage bevolkingsdichtheid; minder dan 225 inwoners per vierkante kilometer”, legt De Vadder uit. Premier Alexander De Croo (Open VLD) schatte in dat ruwweg een kwart van die gebieden in Vlaanderen liggen en driekwart in Wallonië.
De Vadder heeft eens gekeken naar het gemiddeld aantal inwoners in Wallonië en zag dat dat er 217 per vierkante kilometer zijn, en concludeert dus dat het grootste deel van Wallonië de komende jaren nog gesubsidieerd zal worden voor de krantenbedeling.
Daarnaast blijft er de komende jaren ook nog steun voor de bedeling van niet-commerciële publicaties. Concreet moet je daarbij denken aan het parochieblad, de krantjes van de vakbonden en organisaties zoals Greenpeace.
Wie zijn de winnaars en de verliezers?
“Bpost is de eerste verliezer van dit akkoord”, stelt De Vadder. Vermits de details over de toekomstige regeling nog niet gekend zijn, blijft het postbedrijf wel nog heel erg op de vlakte in een eerste reactie. Het zegt alleen dat het “overlegt om onze volgende stappen te bepalen en het toekomstige aanbod voor persdistributie uit te werken”. Lees: ze zullen in de toekomst op de krantenmarkt blijven gooien.
Als tweede grote verliezer ziet De Vadder de Vlaamse krantenuitgevers en hij ondersteunt dat met een ruwe berekening. “Van de 50 miljoen euro die de overheid nog wil besteden aan de ondersteuning van krantenbedeling, gaat een derde naar de niet-commerciële publicaties.”
De Vlaamse krantenuitgevers gaan het voelen in hun winsten of ze zullen hun abonnementsprijzen moeten verhogen
“Dan blijft er nog 33 miljoen euro over”, gaat De Vadder verder. “Maar dat bedrag gaat naar de gebieden met een lage bevolkingsdichtheid. Als je weet dat drie vierde daarvan in Wallonië ligt, gaat het merendeel dus naar de Waalse uitgevers en gaat er maar zo’n 8 miljoen euro naar de Vlaamse uitgevers. Zij gaan het dus voelen in hun winsten of ze zullen hun abonnementsprijzen moeten verhogen.”
PPP, het bedrijf dat als winnaar uit de strijd om de concessie leek te komen, is ten slotte ook een verliezer in dit dossier. Zij hadden op voorhand al aangekondigd dat zij naar de rechter zouden stappen als ze het contract niet zouden krijgen en die kans bestaat nog altijd, zegt De Vadder. “Maar voorlopig weten we dat niet.”
En wie heeft er politiek gewonnen?
Terwijl het nog afwachten wordt of dit juridisch een staartje zal krijgen, hebben de verschillende partijen van de Vivaldi-regering elk een klein stukje binnengehaald door het akkoord.
“De liberalen wilden eigenlijk het hele mechanisme weg, maar dat verdwijnt dus niet helemaal. Elk jaar wordt er nog altijd 50 miljoen euro aan overheidssteun gegeven. De groenen op hun beurt wilden vooral in de gebieden met een lage bevolkingsdichtheid steun geven en dat krijgen ze ook. De socialisten wilden Bpost dan weer niet in de steek laten, en dat kan nu meedoen aan de nieuwe onderhandelingen. Het krijgt ook nog 6 maanden ondersteuning.”
“En het feit dat Kerk & Leven ook mee ondersteund wordt, daar is de christelijke zuil dan weer tevreden mee”, zo besluit De Vadder. “We zullen wel zien of iedereen over een half jaar nog even tevreden is, maar het is een compromis à la Belge.”
