Fossiel werpt nieuw licht op het menu van puberende tyrannosaurussen: "Drumsticks van babydino's"

Tyrannosaurussen en aanverwanten horen bij de meer gevaarlijke dino's die ooit op onze planeet rondzwierven. Volwassen exemplaren hadden een stevig gestel, een enorme kop en een krachtige beet die een schedel kon kraken. Jongere exemplaren - pubers, zeg maar -  waren nog niet zo uit de kluiten gewassen. Ze waren kleiner en fijner, met lange, magere poten, smalle schedels en tanden als messen.

Wetenschappers veronderstellen dat de groei van puber naar volwassene samenhangt met een verandering van dieet. Hoe groter de dieren werden, hoe meer energie ze nodig hadden. Fossiele exemplaren van grote tyrannosaurussen vertonen bijtsporen die erop lijken te wijzen dat ze zich te goed deden aan enorme plantenetende dino's. Het gebit van jongere tyrannosaurussen was daar nog niet voldoende voor ontwikkeld. Maar wat die pubers dan wel aten, dat was niet zo duidelijk.

Onderzoek van een fossiel van een jonge tyrannosaurus-achtige kan daar nu meer licht op werpen. In zijn maag zijn restanten gevonden van twee babydino's, meer bepaald van de cipites, een kleine, vogelachtige dinosaurus.

In 2009 werd in het Dinosaur Provincial Park in Alberta, Canada, een exemplaar van een jonge Gorgosaurus libratus gevonden. De gorgosaurus is een zeer dichte neef van de tyrannosaurus. Onderzoek wees uit dat het fossiel ongeveer 75 miljoen jaar oud was.

Analyse van de groeiringen in de botten suggereert dat het dier stierf toen het tussen de 5 en 7 jaar oud was. In tyrannosaurus-jaren kan je dat omschrijven als een puber. Het dier woog toen naar schatting 330 kilogram, ongeveer een tiende van het gewicht van een volwassene.

Honger zal de puber niet gehad hebben. Darren Tanke, de man achter de vondst, was het fossiel aan het opmaken voor het Royal Tyrrell Museum of Palaeontology toen hij knoken uit de ribbenkast zag steken. "De steen in de ribbenkast werd verwijderd om te zien wat het was", vertelt onderzoeker en co-auteur François Therrien. "De complete achterpoten van twee babydino's, allebei minder dan een jaar oud."  

Het ging om twee exemplaren van de Cipites elegans, een vogelachtige dino ter grootte van een kalkoen die vermoedelijk erg snel kon lopen. Onderzoek lijkt te suggereren dat de gorgosaurus de twee cipites niet op hetzelfde moment heeft opgegeten. Opvallend is wel dat de gorgosaurus alléén de achterpoten at.

"Deze jongeling lijkt een voorkeur te hebben gehad voor drumsticks", zegt Therrien. Bouten die je lekker kan afkluiven, vandaag ook nog altijd een populaire (fastfood-)hap. Wetenschappers opperen dat dat misschien komt omdat dat de meest vlezige delen van de prooi waren. Bovendien kon de jonge gorgosaurus met zijn nog smalle schedel heel gericht knabbelen.

De gorgosaurus zou minder dan een week na zijn laatste maaltje gestorven zijn. Hoe, dat is niet duidelijk.

"Dit is de eerste echt solide aanwijzing die we hebben over het eetgedrag van een jonge tyrannosaurus", zegt onderzoeker en co-auteur Darla Zelenitsky van de universiteit van Calgary, in Canada. "Hun dieet veranderde drastisch naarmate ze opgroeiden."

Grote, volwassen tyrannosaurussen konden met gemak gigantische planteneters aan, die in kuddes leefden. Allicht verrasten ze de enorme prooidieren in een hinderlaag, beten ze door botten heen, scheurden ze vlees af. Maar kleine en onvolwassen tyrannosaurussen waren waarschijnlijk nog niet in staat om kuddes van grote planteneters aan te vallen.

Terwijl hun volwassen soortgenoten beten en schraapten met hun tanden, "konden de jongere dieren hun prooi meer selecteren en zelf dissecteren: de poten afbijten en in hun geheel inslikken", vermoedt Therrien.

De vondst lijkt dus de theorie te onderschrijven dat de prooien van tyrannosaurussen groter werden naarmate ze zelf opgroeiden. En het stelt het beeld van de vervaarlijk uitziende dino's weer een beetje bij. "Het waren niet gewoon monsters, het waren echte, levende wezens en vrij verfijnde eters", zegt Steve Brusatte aan BBC . Hij is paleontoloog aan de universiteit van Edinburgh in Schotland en was niet betrokken bij het onderzoek.

Bij "tyrannosaurus" denken veel mensen onvermijdelijk aan de scène uit de legendarische dinofilm "Jurassic Park" uit 1993. Daar rent een gigantische T.rex achter een rijdende auto aan. "Dat zou een volwassen T.rex nooit gedaan hebben, hij was daar te log voor en kon zo snel niet bewegen. Maar het zouden de jongelingen geweest zijn, de kinderen van de T.rex, waar je moest voor oppassen."