Sinds het begin van dit jaar hebben al meer dan 500.000 migranten en vluchtelingen de gevaarlijke Darién-jungle op de grens van Colombia en Panama doorkruist. Dat is een verdubbeling van het aantal in 2022 en een nieuw record. De meesten onder hen hopen ooit in de Verenigde Staten te raken. Naar het aantal mensen dat de tocht door de jungle niet overleeft, valt alleen maar te raden.
Recordaantal van 500.000 migranten doorkruist gevaarlijke jungle tussen Colombia en Panama op weg naar de VS
Freek Willems
Gepubliceerd:
Nooit eerder hebben zoveel migranten en vluchtelingen de Darién-jungle op de grens van Colombia en Panama overgestoken. Sinds het begin van dit jaar zijn dat er al meer dan 500.000. Dat is een verdubbeling van het aantal dat in 2022 dezelfde tocht ondernam, zo'n 248.000. De cijfers komen van de Panamese regering.
De meesten onder hen komen uit Venezuela, maar ook uit landen dieper in Zuid-Amerika, zoals Ecuador en Peru. Het alsmaar toenemende drugs- en bendegeweld in Ecuador heeft het aantal migranten uit dat land de laatste maanden gevoelig doen stijgen.
Maar ook veel Haïtianen steken eerst de Caribische Zee over naar het noorden van Colombia om dan te voet de jungle te doorkruisen. En zelfs mensen uit China, Vietnam, Afghanistan en Afrikaanse landen nemen deze route naar de VS, omdat ze in veel gevallen makkelijker Zuid-Amerika kunnen bereiken, dan rechtstreeks de VS binnen te raken.
De mensenstroom is zo groot dat Panama, met de hulp van internationale organisaties zoals het Rode Kruis, in verschillende delen van het land hulpcentra heeft opgezet om de migranten en vluchtelingen hulp te bieden. "Duizenden mensen die hun leven riskeren, vaak met hun families, hebben bescherming en onmiddellijke en voortdurende humanitaire hulp nodig", zegt Olivier Dubois van het Internationaal Comité van het Rode Kruis.
Moerassen, slangen en gewapende bendes
De Darién, met een lengte van 265 kilometer en een oppervlakte van 575.000 hectare, is al jaren een van de drukste migratieroutes op het Amerikaanse continent. Het is ook een van de gevaarlijkste jungles ter wereld. Met de auto raak je er niet door. Te voet wel, maar dan nog is het een moeilijk begaanbaar, bergachtig gebied met bossen en moerassen.
Niet alleen de natuur is een obstakel, inclusief giftige planten en dieren. De regio is ook berucht voor de aanwezigheid van gewapende bendes en restanten van de guerrilla, die hun hand niet omdraaien voor overvallen, mensensmokkel, afpersing en verkrachting.
Mensensmokkelaars begeleiden de migranten vaak vanuit Colombia een klein stukje de grens met Panama over, maar laten hen dan aan hun lot over, om zelf niet opgepakt te worden door de Panamese veiligheidsdiensten of in handen te vallen van gewapende bendes.
Een reis te voet duurt al gauw zes dagen. Velen overleven die gevaarlijke tocht niet. Over het aantal mensen dat zich eraan waagt, bestaan cijfers. Naar het aantal mensen voor wie de reis fataal afloopt, is het alleen maar gissen.
Steeds meer kinderen
Het valt daarenboven op dat ook steeds meer kinderen die gevaarlijke tocht door de jungle ondernemen. In september maakte VN-organisatie Unicef nog bekend dat in de eerste acht maanden van dit jaar al meer dan 60.000 kinderen de jungle hadden doorkruist. Ook dat was een recordaantal. In 2022 ging het om 40.000 kinderen.
Unicef stelde toen ook dat kinderen die migreren in Latijns-Amerika en de Caraïben steeds jonger worden. Meer dan 90 procent van hen is jonger dan 11 jaar. "Ik probeer het bij hen te laten overkomen als een avontuur. Ik probeer hen niet bang te maken en hen rustig te houden", getuigde een Venezolaanse migrant eerder dit jaar over de tocht met de kinderen door de jungle.
De redenen waarom al die mensen migreren, verschillen van land tot land en persoon tot persoon. Maar over het algemeen liggen bendegeweld, economische malaise en armoede aan de basis daarvan. De laatste jaren zijn daar ook steeds meer klimaatvluchtelingen bijgekomen. De coronapandemie van de voorbije jaren heeft de ongelijkheid in veel landen bovendien nog extra vergroot.
Amerikaanse politiek
De meeste migranten en vluchtelingen hopen ooit via Centraal-Amerika en Mexico in de Verenigde Staten te raken, al is er ook een minderheid die zich uiteindelijk tevreden stelt met Mexico als eindbestemming. Bij die grote groep mensen uit Zuid-Amerika en andere landen, komt ook nog eens een grote groep migranten en vluchtelingen uit Centraal-Amerika zelf. Vooral uit de zogenoemde noordelijke driehoek: El Salvador, Guatemala en Honduras.
De migratiecrisis in Zuid- en Centraal-Amerika zet niet alleen druk op de landen waar al die mensen doorheen trekken - het aantal mensen dat de Darién dit jaar heeft doorkruist, komt bijvoorbeeld overeen met zo'n 11 procent van de Panamese bevolking.
De crisis zet ook de politiek in de Verenigde Staten op scherp. Migratie is er natuurlijk al langer dan vandaag een belangrijk thema en misschien wel het meest beladen thema in de Amerikaanse politiek. De zuidelijke grens met Mexico staat dan ook al geruime tijd onder druk door het grote aantal migranten.
Maar de crisis dreigt ook andere dossiers te blokkeren. Zo weigeren de Republikeinen in het Amerikaanse Congres tientallen miljarden dollars aan broodnodige militaire en economische steun aan Oekraïne goed te keuren als er niet tegelijkertijd meer geïnvesteerd wordt in een sterkere grensbewaking. Het Oekraïense dossier zit daardoor al zeker twee maanden in een complete impasse.
