Vanaf zondag kunnen Egyptenaren drie dagen lang hun stem uitbrengen voor een nieuwe president. Huidig president Abdul Fatah al-Sisi zal zo goed als zeker zichzelf opvolgen. Nochtans tonen de aanhoudende inflatie, torenhoge schuldenberg en enkele onbetaalbare bouwprojecten dat het Egypte economisch niet voor de wind gaat.
Verkiezingen in Egypte: haalt "president-bouwmeester" al-Sisi opnieuw 97 procent van de stemmen?
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
Van 10 tot en met 12 december kan de Egyptische burger naar de stemlokalen trekken en zijn stem uitbrengen voor zijn favoriete presidentskandidaat. In totaal doen vier kandidaten een gooi naar het presidentschap.
Maar voor analisten is het nu al duidelijk: de huidige president Abdul Fatah al-Sisi zal een derde ambtstermijn in de wacht slepen. Sinds de man in 2013 met een militaire staatsgreep aan de macht kwam, vonden twee presidentsverkiezingen plaats in Egypte. Al-Sisi haalde in beide gevallen een verpletterende meerderheid, met telkens 97 procent van de stemmen.
Abdul Fatah al-Sisi (69), de "favoriete dictator" van Donald Trump
Abdul Fatah al-Sisi begon zijn carrière in het Egyptische leger, waar hij het tot commandant schopte en onder meer bij de inlichtingendiensten werkte. Na de Arabische Lente in 2011 werd al-Sisi gepromoveerd naar een toppositie, die hij in 2013 gebruikte om een militaire staatsgreep te plegen. Hij ontzette de toenmalig president Mohamed Morsi uit zijn ambt en nam zijn plaats in als de nieuwe president van Egypte.
Intussen is al-Sisi al meer dan tien jaar aan de macht. In die periode toonde hij zich een autoritair figuur. Onder meer persvrijheid en vrouwenrechten werden sterk ingeperkt. Verschillende mensenrechtenorganisaties spreken ook over buitensporig geweld van de overheid tegen critici.
In 2019 had de toenmalige Amerikaanse president Donald Trump nog een ontmoeting met de Egyptenaar tijdens een G7-top in Frankrijk. Toen hij al-Sisi niet meteen zag, zou hij naar verluidt hebben gevraagd "waar zijn favoriete dictator bleef".
Het Amerikaanse Freedom House voert wereldwijd onderzoek naar politieke rechten en democratie. De ngo beschrijft Egypte als een politiek "onvrij" land, waar de oppositie "zo goed als onbestaande is".
De tegenstanders van al-Sisi moeten dan ook over heel wat horden springen om een plaats op de kieslijst te bemachtigen. Voor iemand zich kandidaat kan stellen, moet hij zorgen voor 25.000 handtekeningen uit 15 van de 27 bestuurlijke regio's of de steun van 20 parlementsleden krijgen. Daarnaast maakt nieuwszender Al Jazeera melding van intimidatie en verregaande pesterijen door de Egyptische veiligheidsdiensten.
Extreem besparen "met de steun van het volk"
De stemming vindt ook vroeger plaats dan voorzien. De oorspronkelijke verkiezingsdatum lag in april 2024, maar is naar december opgeschoven door al-Sisi. Critici geloven dat de president zijn electorale overwinning wil misbruiken om "met de steun van het volk" extreme bezuinigingsmaatregelen door te voeren.
De economie doet het dan ook verre van goed. Het leger heeft een monopolie op verschillende industrietakken en de private sector krijgt te weinig ademruimte van de overheid. De inflatie stond in september nog op een recordhoogte van 38 procent. De nationale valuta verliest ook voortdurend haar waarde. Een euro staat vandaag gelijk aan 33,4 Egyptische pond. Eind oktober 2019 was de Egyptische pond bijna dubbel zoveel geld waard.
Daarnaast heeft het land te kampen met een torenhoge schuldenberg van 153,1 miljard euro. Daarmee bedraagt de nationale schuld ongeveer 93 procent van het bruto binnenlands product, wat de jaarlijkse inkomsten van het land voorstelt. Egypte probeert nu een lening van ongeveer 2 miljard euro te krijgen van het Internationaal Monetair Fonds, bovenop zo'n 2,7 miljard euro die het vorig jaar al kreeg.
Nieuwe hoofdstad (voor rijken)
De staatsschulden vallen onder meer te wijten aan de grootschalige bouwambities van de Egyptische "president-bouwmeester". Al-Sisi leende onder meer bij China miljarden euro's om verschillende bouwprojecten uit de grond te stampen. Een van die projecten is de New Administrative Capital, wat de nieuwe hoofdstad van Egypte moet worden.
Caïro barst met een nog groeiende bevolking van 22 miljoen inwoners al langere tijd uit zijn voegen. In 2015 besloot al-Sisi om een nieuwe hoofdstad te bouwen, 50 kilometer ten oosten van Caïro. Minder mensen en minder verkeer moeten de druk op de oude stad verlichten. Volgens de overheid zou de nieuwe stad meer dan 6,5 miljoen mensen kunnen huisvesten.
De Nieuwe Administratieve Hoofdstad werd al snel een prestigeproject van de Egyptische regering. Al-Sisi wilde er het ene na het andere bouwrecord verbreken. "The Iconic Tower" als hoogste gebouw van Afrika, de gigantische al-Fattah al-Alim-moskee, het Octagon als grootste militaire hoofdkwartier ter wereld (zeven keer groter dan het Amerikaanse Pentagon). Enkele maanden geleden zijn de overheidsdiensten al naar de nieuw afgewerkte gebouwen verhuisd.
De nieuwe Egyptische Senaat in de nieuwe hoofdstad.
Het interieur van het Egyptische Huis van Afgevaardigden in de nieuwe hoofdstad.
Het ministerie van Justitie in de nieuwe hoofdstad.
"The Iconic Tower", het paradepaardje van de nieuwe hoofdstad.
De al-Fattah al-Alim-moskee in de nieuwe hoofdstad.
Luchtafbeelding van het Octagon, het militaire hoofdkantoor in de nieuwe hoofdstad.
"Zomerhoofdstad" en museum ter grootte van Tienen
Meer dan 8 jaar na de eerstesteenlegging blijkt de nieuwe hoofdstad echter de financiële nagel aan de Egyptische doodskist. De stad is verre van afgewerkt, maar kostte intussen al 46,3 miljard euro.
Er zijn nog maar enkele duizenden Egyptenaren naar de nieuwe hoofdstad verhuisd. De nieuwbouwappartementen blijken minstens 74.100 euro te kosten, wat te duur is voor de gemiddelde burger. "De president leent geld uit het buitenland om een enorme stad voor de rijken te bouwen", reageerde de Egyptische politiek analist Maged Mandour in de krant The New York Times. "Maar arme Egyptenaren en mensen uit de middenklasse betalen het prijskaartje."
Verschillende buitenlandse investeerders hebben zich intussen uit het prestigeproject teruggetrokken. Vanwege het gebrek aan inkomsten gebruikt de president daarom steeds vaker belastinggeld.
De nieuwe hoofdstad is niet het enige grootschalige bouwproject van de president. Met New Alamein City ten westen van Alexandrië bouwt al-Sisi aan een moderne toeristische hub, die de "zomerhoofdstad" van het land moet worden. Het Grote Museum van Egypte is een miljoenenproject waar al 20 jaar aan wordt gebouwd. Het museum zal een oppervlakte van 81.000 vierkante meter innemen.
De president gelooft dat de bouwprojecten zullen bijdragen aan de reputatie van Egypte als een moderne natie. Hij hoopt op lange termijn onder meer het toerisme naar de regio te stimuleren, maar door de vele schulden en budgettaire problemen is het succes van zijn plannen allesbehalve gegarandeerd.
Het Carnegie Endowment-center vat de situatie als volgt samen: "Deze mega-infrastructuurprojecten komen er vaak in plaats van projecten die de levensstandaard van de gemiddelde Egyptenaar zouden verhogen. Dat is problematisch."
Op 18 december zouden de resultaten van de verkiezingen worden bekendgemaakt. Als al-Sisi wint, blijft hij tot 2030 aan de macht.
