Rechter geeft rolstoelgebruikers die De Lijn hadden aangeklaagd voor discriminatie gelijk: "Chauffeurs zien hen wel, maar ze stoppen niet"

De vier rolstoelgebruikers hadden De Lijn voor de rechter gesleept, omdat ze zich gediscrimineerd voelden door de vervoersmaatschappij. Ze haalden tijdens de rechtszaak - die van start ging in februari - dertien incidenten aan tussen maart 2019 en november 2022 waarbij ze niet of moeilijk op de bus geraakten.

De klachten varieerden van een gebrek aan aanpassingen van de infrastructuur, een gebrek aan opleiding bij het personeel om de rolstoelgebruikers te helpen, tot flagrante weigeringen om rolstoelgebruikers toegang te verlenen tot het openbaar vervoer. 

Inge is een van de vier rolstoelgebruikers die De Lijn voor de rechter hadden gedaagd, nadat hun klachten bij De Lijn zelf geen resultaat hadden opgeleverd. Zij krijgen nu gelijk. De rechter van de Rechtbank van eerste aanleg Antwerpen afdeling Mechelen, heeft De Lijn veroordeeld voor inbreuken op het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap en voor inbreuken op het gelijkekansendecreet van 10 juli 2008.

De rechter besluit uit het aantal incidenten over een verloop van enkele jaren dat er zonder twijfel sprake is van een ongunstige behandeling tegenover de eisers. De rolstoelgebruikers zouden aan alle aspecten van het gewone leven moeten kunnen deelnemen, openbaar vervoer valt daaronder.

Het lijdt volgens de rechtbank geen twijfel dat de rolstoelgebruikers morele schade hebben geleden door meerdere keren geconfronteerd te worden met een slechte toegankelijkheid van de bussen of trams.

De rechtbank "acht bewezen dat De Lijn een verboden onderscheid heeft gemaakt op grond van handicap bij het aanbieden van openbaar vervoer en aldus een daad van discriminatie heeft gesteld". De Lijn wordt veroordeeld tot het betalen van een som van 650 euro aan elk van de vier eisers.

Vervoersmaatschappij De Lijn reageert enkel via een korte schriftelijke reactie. "We hebben het vonnis ontvangen en zijn het nu samen met onze advocaten aan het bestuderen en ons aan het beraden over de mogelijke volgende stappen. We blijven bij ons standpunt dat we als De Lijn niet discrimineren en al het mogelijke doen om voor iedereen een zo goed mogelijke service te bieden."

"Het patroon is al jaren hetzelfde: bus- of tramchauffeurs zien rolstoelgebruikers wel, maar ze stoppen soms niet omdat ze onder grote tijdsdruk staan", zegt Johan Heymans, de advocaat van de rolstoelgebruikers die De Lijn hadden aangeklaagd. Op andere momenten blijkt het materiaal om rolstoelgebruikers op de bus of tram te helpen gewoon niet aanwezig. Op zulke momenten moeten zij hopen op de "goodwill" van de chauffeur of medereizigers om hen te helpen.

Heymans is dan ook blij dat de rechter met dit vonnis erkent “dat rolstoelgebruikers op systematische wijze gediscrimineerd worden door De Lijn”. De opgelegde schadevergoedingen zijn voor hem en zijn cliënten bijkomstig. “De rechtbank heeft een duidelijk signaal gestuurd en we hopen dat de dialoog nu kan opgestart worden om te kijken hoe de problemen structureel kunnen opgelost, in het belang van alle rolstoelgebruikers in België.”

Gelijkekanseninstituut Unia, dat de rolstoelgebruikers bijstond tijdens het proces, spreekt over een belangrijk precedent. "Het gaat hier niet over geïsoleerde incidenten", zegt directeur Els Keytsman. "Het is een structureel probleem, niet alleen bij De Lijn, maar bij het openbaar vervoer in het algemeen. Er wordt veel over toegankelijkheid gepraat, maar het blijft bij symbolische acties."

Keytsman verwijst onder meer naar de app van De Lijn waar rolstoelgebruikers kunnen zien of een halte toegankelijk is of niet. "Daar hebben zij niks aan. Alle haltes moeten gewoon toegankelijk zijn."  Ze hoopt dat de vervoersmaatschappij nu eindelijk écht actie zal ondernemen.