Bij het begin van een nieuwe oorlogswinter dreigen de Amerikaanse en Europese steun voor Oekraïne in gevaar te komen. Politieke verdeeldheid in de VS en interne onenigheid in de EU leiden ertoe dat forse bedragen geblokkeerd zitten. "Zonder die steun kan Oekraïne zijn oorlogsinspanningen niet volhouden", zegt Jan Balliauw.
Westerse steun voor Oekraïne zit geblokkeerd: "Het ziet er op dit moment echt niet goed uit voor Oekraïne", zegt Jan Balliauw
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Het geld van de Verenigde Staten om Oekraïne te steunen in de oorlog met Rusland zal tegen het einde van het jaar op zijn. Dat liet de directeur Begroting van het Witte Huis Shalanda Young gisteren weten in een brief aan Mike Johnson, de Republikeinse nieuwe voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, het Amerikaanse parlement.
De Amerikaanse president Joe Biden had in oktober 60 miljard dollar beloofd voor Oekraïne. Maar door de aanslepende begrotingscrisis in de VS zit dat geld geblokkeerd.
"Zonder Amerikaanse en Europese steun kan Oekraïne onmogelijk zijn oorlogsinspanningen volhouden", zegt Oost-Europa-expert van VRT NWS Jan Balliauw in "De wereld vandaag".
"De Amerikaanse steun is vooral militair belangrijk, maar het gaat ook om financiële steun, want ook de Oekraïense overheid moet blijven draaien. Maar ook het bedrag om Oekraïne financieel te steunen zit geblokkeerd."
Extra problematisch is dat een soortgelijk scenario zich ook aan Europese kant voordoet. Ook binnen de Europese Unie zit een fors bedrag dat aan Oekraïne is beloofd op dit moment nog geblokkeerd. "Het ziet er op dit moment echt niet goed uit voor Oekraïne", zegt Balliauw.
Steun voor Oekraïne zit geblokkeerd in VS en EU: "Het ziet er niet goed uit voor Oekraïne"
Volledige impasse in de VS
De dringende toon in de brief van het Witte Huis was wel enigszins opmerkelijk, duidt Balliauw. "Het Pentagon, het Amerikaanse ministerie van Defensie, was een beetje verrast door de brief, omdat er toch nog altijd 4 miljard euro steun beschikbaar is.
Bovendien is er momenteel wat minder nood aan grote militaire steun voor Oekraïne, dat op verschillende posities is overgeschakeld op een meer defensieve houding. Rusland heeft op dit moment het initiatief. Een defensieve houding vereist minder middelen. Dat betekent volgens het Pentagon dat de steun nog wel eventjes kan verderlopen met het geld dat er nu is."
Wat niet wegneemt dat de situatie uiteindelijk wel moet worden opgelost. Op zich is er in het Amerikaanse parlement wel een meerderheid om steun te geven aan Oekraïne, maar de hardliners binnen de Republikeinse Partij - met voorzitter Mike Johnson - slagen erin die te blokkeren.
Zij zeggen geen geld te willen spenderen aan Oekraïne zolang president Biden niet eerst geld uittrekt voor de beveiliging van de Verenigde Staten zelf, aan de grens met Mexico. "Het dossier zit in een volledige impasse", zei correspondent in de VS Björn Soenens gisteren al. "De kans dat ze er snel uit zullen geraken is, denk ik, vrij klein."
Later vandaag zal de Oekraïense president Volodimir Zelenski de Amerikaanse Senaat toespreken. "Hij gaat geld vragen, en dat is begrijpelijk", zegt Tom Simoens, docent geschiedenis aan de Koninklijke Militaire School in "De wereld vandaag".
Volgens hem laat de verminderde hulp zich nu al voelen aan het front. "Er is met name een tekort aan artilleriemunitie. Oekraïne is daar al weken op aan het beknibbelen, omdat die stroom aan het opdrogen is. Dat maakt dat de gevechten moeilijker worden én dat Oekraïense soldaten sneuvelen."
Orbán ligt dwars in de EU
Ook aan Europese kant zijn er problemen. Volgende week is er een Europese top waarop een beslissing zou moeten worden genomen om de toetredingsonderhandelingen met Oekraïne op te starten. De Europese Commissie heeft daarvoor groen licht gegeven.
Maar de Hongaarse premier Viktor Orbán heeft gisteren in een brief aan de voorzitter van de Europese Raad, Charles Michel, laten weten dat een Oekraïense toetreding voor hem onbespreekbaar is.
"Meer nog: Orbán wil ook niet weten van het vrijmaken van Europees geld: 50 miljard euro die was toegezegd om Oekraïne tot 2026 financieel te steunen", zegt Jan Balliauw. "Ook daar ziet het er dus moeilijk uit."
"Binnen de Europese Unie ging men ervan uit dat Orbán die positie innam om miljarden aan EU-gelden vrij te krijgen die bestemd zijn voor Hongarije.
Maar de laatste dagen is duidelijk geworden dat hij een meer principiële houding heeft aangenomen. Dat komt natuurlijk doordat Oekraïne er niet in is geslaagd om aan het front een doorbraak te forceren. Bovendien ziet Orbán ook dat de steun voor zijn positie in Europa toeneemt, zoals gebleken is in Nederland, met de verkiezingsoverwinning van Geert Wilders, en in Slovakije, dat nu ook een regering heeft die meer op de Hongaarse lijn zit."
