Sinds 7 oktober zijn in het Israëlisch-Palestijnse conflict al zeker 63 journalisten gedood. Dat meldt het Comité ter Bescherming van Journalisten. Oktober was de dodelijkste maand ooit sinds het begin van de cijfers. En 7 oktober de dodelijkste dag van het conflict met 6 gedode journalisten. Met minder (onafhankelijke) oren en ogen in het conflictgebied, wat is de impact voor het nieuws uit de Gazastrook?
63 journalisten gedood in oorlog in Gaza: wat is impact voor nieuws over conflict?
Jarno Treuttens
Gepubliceerd:
Yaniv Zohar, Mohammed Abu Hatab, Saeed al-Taweel. Het zijn 3 van 63 journalisten die sinds de start van de oorlog tussen Israël en Hamas op 7 oktober zijn gedood. Het Comité ter Bescherming van Journalisten (CPJ) houdt dit soort cijfers al sinds 1992 bij. Ter vergelijking: in 2022 werden wereldwijd 42 journalisten gedood.
Nog nooit zijn er op één maand zo veel journalisten gedood, meldt de organisatie. Tussen 7 oktober en 6 november zijn 37 journalisten gedood. Die 7e oktober is ook meteen de dodelijkste dag van de oorlog met zes doden.
Met de data van CPJ in de hand wordt duidelijk dat de meeste journalisten gedood worden in de Gazastrook.
Het merendeel van gedode journalisten zijn Palestijns. Verder zijn ook 4 Israëlische en 3 Libanese journalisten gedood.
Daarnaast zijn 11 journalisten gewond geraakt, 3 vermist en 19 gearresteerd. Er is ook sprake van journalisten die worden aangevallen, lastiggevallen en gecensureerd.
"CPJ benadrukt dat journalisten burgers zijn die belangrijk werk doen in tijden van crisis en geen doelwit mogen zijn van strijdende partijen", zegt Sherif Mansour, CPJ's programmacoördinator voor het Midden-Oosten en Noord-Afrika.
Vorige maand getuigde Wassem Thabet nog aan VRT NWS over de situatie. "Gaza is klein, journalisten kennen elkaar. Ik heb al veel bevriende collega's verloren."
Wat zijn de rechten van oorlogsjournalisten?
Journalisten zijn burgers en genieten van dezelfde rechten onder het internationaal recht. "Net zoals medisch personeel moeten journalisten zich kenbaar maken", vertelt VRT-journalist Inge Vrancken. Dat doen ze meestal met kogelvrije vesten en helmen waarop "PRESS" staat.
20 jaar geleden kon je je best kenbaar maken, maar nu kan je zo ook een doelwit zijn
VRT-journalist Inge Vrancken
Al kunnen die helmen en vesten de veiligheid niet garanderen, zegt Vrancken. "Hoe langer hoe meer zien we conflicten waar een of beide partijen niet willen dat er ogen en oren van journalisten aanwezig zijn om te rapporteren."
"Waar het 20 jaar geleden het best was om je kenbaar te maken, is het nu soms beter om het niet te doen, omdat je zo ook een doelwit kan zijn", aldus Vrancken.
Op de vraag of journalisten ook plichten hebben, antwoordt Vrancken stellig nee. "De verplichtingen zitten bij de strijdende partijen, niet bij de journalisten."
Wat is de impact voor de nieuwsgaring?
Niet alleen worden journalisten gedood, ze worden ook opgepakt. Communicatie wordt geregeld afgesloten en media als Al Jazeera, een bekend Arabisch nieuwsnetwerk met basis in Qatar, dreigen gecensureerd te worden. "De Israëli's staan op het punt om de media in Gaza volledig plat te leggen", zei Reporters Zonder Grenzen (RSF) eerder.
Ook het Israëlische leger heeft persagentschappen Reuters en AFP vorige week gewaarschuwd. "In deze omstandigheden kunnen we de veiligheid van jullie medewerkers niet garanderen. We vragen jullie om alle nodige maatregelen te treffen voor hun veiligheid."
Het wordt dus steeds moeilijker voor journalisten om hun werk te doen. Hoe groot de impact ervan is, is moeilijk te meten, maar "het zijn 63 bronnen minder", zegt Vrancken. "Dat zijn journalisten die soms al jaren voor nieuwsmedia als BBC, Reuters of AP werken. Vaak deden ze dat met een andere journalist, maar nu moeten ze die rol alleen opnemen."
Vrancken is wel overtuigd dat de berichtgeving over de oorlog niet zal slabakken. "Die journalisten vinden het belangrijk om hun werk te kunnen blijven doen, en ze zullen dat ook doen."
