777 miljoen dollar voor bestrijding van tropische ziektes op klimaatconferentie, België doet mee

Voor het eerst is het gezondheidsthema zo prominent aanwezig op een COP. Vandaag was er zelfs een themadag aan gewijd. Door de klimaatopwarming kunnen bepaalde tropische infectieziekten opnieuw een opmars maken, bijvoorbeeld omdat de muggen of parasieten die ze overbrengen in bredere gebieden kunnen voorkomen of gewoon beter kunnen gedijen.

In België rukt onder meer de Aziatische tijgermug langzaam maar zeker op. De mug kan dengue, zika, het westnijlvirus en chikungunya overdragen - al moet er nog veel gebeuren voor het bij ons tot een epidemie zou kunnen komen. 

"Klimaatgerelateerde factoren behoren tot de grootste bedreigingen voor de menselijke gezondheid in de 21e eeuw", onderstreepte COP28-voorzitter Sultan Al-Jaber vandaag.

De voorzitter van de Wereldgezondheidsorganisatie Tedros Gebreyesus noemt de dreiging "onmiddellijk en nu al aanwezig". 

Vandaag vond in Dubai het "Reaching The Last Mile Forum" plaats. De naam "De laatste mijl" verwijst naar het feit dat de wereld de laatste stap aan het zetten is om bepaalde tropische ziektes uit te roeien.

Het gaat bijvoorbeeld om de slaapziekte en rivierblindheid. Beide worden veroorzaakt door parasieten die beter kunnen gaan gedijen in warmer weer, maar kunnen eigenlijk perfect voorkomen kunnen worden met de medische kennis die voorhanden is.  

Op het forum mocht Al-Jaber 777 miljoen dollar (713 miljoen euro) aan donaties aankondigen, waaronder 100 miljoen van de Verenigde Arabische Emiraten en hetzelfde bedrag van de Bill & Melinda Gates-stichting. 

Het is met die Stichting dat België een langlopende samenwerking heeft - een zogenoemd Memorandum of Understanding (MOU). Dat MOU werd in oktober nog verlengd . De Stichting richt zich onder meer op het uitroeien van malaria en andere "vergeten" tropische ziektes zoals de slaapziekte. 

Het geld dat op COP28 is aangekondigd zal in de eerste plaats worden gebruikt om de kwetsbaarste mensen te helpen, die ook het hardst getroffen worden door de klimaatverandering. Het gaat dan o.a. om gezondheidsprogramma's in ontwikkelingslanden. 

Door de klimaatopwarming komt de volksgezondheid daar sowieso verder onder druk te staan door ondervoeding en hittestress. Tropische stormen en vervuild water kunnen dan weer leiden tot lokale uitbraken van tropische ziektes. 

Maar het geld wordt ook gebruikt voor onderzoek naar nieuwe behandelingen en preventie van malaria. "We hebben nieuwe tools in onze laboratoria om muggenpopulaties te decimeren", zegt donor Bill Gates daarover. 

Op de COP hebben al ruim 120 landen een verklaring ondertekend waarin ze hun verantwoordelijkheid erkennen om de gezondheid van mensen te garanderen tegen de dreigingen van de klimaatopwarming. Critici zeggen dat er in die verklaring helaas niets staat over het uitfaseren van fossiele brandstoffen. 

Nog vandaag maakte het Britse persbureau Reuters bekend dat 10 van de grootste ontwikkelingsbanken in de wereld beloofd - waaronder de Wereldbank - hebben om hun klimaatinspanningen te vergroten. Ze willen samenwerken om landen te helpen om de impact van de klimaatverstoring beter te weerstaan, onder meer op het vlak van volksgezondheid maar ook breder. Ze willen investeringskansen zoeken en benutten. 

In een mededeling erkennen de banken dat het tijdvenster om de planeet leefbaar te houden zich snel aan het sluiten is. Volgens sommigen is de verandering van financiële stromen een van dé manieren om de strijd tegen klimaatopwarming op korte termijn serieus te versnellen. Maar in de mededeling stond er niets over het uitfaseren van fossiele brandstoffen. De Europese Investeringsbank is naar verluidt tot nu toe de enige die de "Glasgow Declaration" ondertekende. Volgens die verklaring wordt geen geld meer geleend voor fossiele-brandstofprojecten.