21 procent van de Vlamingen leest dagelijks de papieren krant. Dat is ruwweg een halvering tegenover tien jaar geleden. Digitale nieuwsconsumptie is de laatste jaren aan een sterke opmars bezig.
Het aantal Vlamingen dat dagelijks de papieren krant leest, daalt al jaren. In 2013 ging het nog om 39 procent. Dat aandeel viel in 2022 terug tot 21 procent.
Digitale nieuwsconsumptie wint jaar na jaar aan populariteit. 85 procent van de Vlamingen consumeert dagelijks nieuws via televisie, smartphone of radio. Dat blijkt uit cijfers van imec, het onderzoekscentrum dat jaarlijks het mediagebruik van Vlamingen in kaart brengt.
Leeftijdskloof
De manier waarop Vlamingen het nieuws volgen, verschilt tussen leeftijdsgroepen. Als we kijken naar de gedrukte krant, is dat medium het populairste bij de 65- tot 74-jarigen. 41 procent van die groep leest de krant dagelijks op papier.
Dat staat in schril contrast met 18- tot 24-jarigen. Van die groep zegt maar 5 procent dat ze dagelijks een papieren krant doornemen. In de loop der jaren zie je in elke leeftijdsgroep de populariteit van de papieren krant zachtjes afnemen.
De smartphone zit dan weer in de lift. Met name de oudere generaties gebruiken steeds vaker de smartphone om het nieuws te volgen. In die mate zelfs dat het smartphonegebruik van de 65- tot 74-jarigen (46 procent) dat van de 18- tot 24-jarigen (41 procent) in de recentste peilingen overtrof.
De cijfers voor de jongere leeftijdscategorieën lijken de afgelopen jaren eerder stabiel, maar de smartphone was daar sowieso al sterk vertegenwoordigd.
"Democratisch belang"
De federale regering stopt Bpost tot nog toe jaarlijks miljoenen euro's toe voor de bedeling van onder meer papieren kranten. Is die subsidie nog nodig, nu het aantal lezers jaar na jaar daalt? “De krantenbedeling is belangrijk voor onze democratie”, liet bevoegd minister Petra De Sutter (Groen) eerder optekenen. De redenering daarachter is dat “niet iedereen digitaal kan lezen, en de papieren krant nog even zal meegaan”.
"Het is goed dat de overheid blijft nadenken over manieren waarop nieuwsmedia verspreid kunnen worden", reageert Ike Picone, professor media en journalistiek aan de VUB. Picone ziet echter meer toekomst in digitale mogelijkheden. "95 procent van de Vlamingen bezit een smartphone, en 90 procent gebruikt mobiel internet." Je zou dus nieuwsmedia ook kunnen steunen in de digitale wereld.
“Je zou bijvoorbeeld nieuwsconsumptie via apps op je smartphone niet kunnen meerekenen bij het dataverbruik van je telefoonabonnement”, zegt Picone. Of nog: “TikTok vormt op dit moment geen verdienmodel voor journalistieke media. Mochten kranten bijvoorbeeld gesteund worden om op dat platform aanwezig te zijn, biedt dat mogelijkheden om een breder publiek te bereiken.”
"België enige land met zo'n gul krantencontract"
"Zo'n gulle krantenconcessie bestaat in geen enkel ander land", zegt Steve Paulussen, professor media en journalistiek aan de Universiteit Antwerpen. "De meeste Europese landen hebben het systeem de afgelopen jaren afgeschaft of ingeperkt."
In België is de krantenbedeling als bevoegdheid een beetje eenzaam achtergebleven op het federale niveau. "De krantenbedeling is een federale bevoegdheid, terwijl mediabeleid onder de Vlaamse overheid valt. Dat kan het lange bestaan van het krantencontract misschien ook wel verklaren", zegt Paulussen.
Paulussen is van mening dat de overheidssteun beter geïnvesteerd kan worden in directe steun aan de journalistiek, maar door de bevoegdheidsverdeling is dat moeilijk. "Mocht die miljoenen euro's vrijkomen, kan dat op het federale niveau enkel besteed worden aan fiscale voordelen voor journalistieke media." Want de rest van het mediabeleid hoort dus bij de Vlaamse of de Franstalige gemeenschap.
Uitgevers geloven nog in papieren krant
DPG Media zag de oplage van haar kranten De Morgen en Het Laatste Nieuws de laatste jaren dalen. Het totale aantal abonnementen stijgt wel, "maar die stijging is toe te schrijven aan de groei van het aantal digitale en hybride abonnementen", zegt An Goovaerts, woordvoerder van DPG media. Toch "behoudt het mediabedrijf het geloof in de papieren krant en ziet ze nog een toekomst voor het product".
Ook Picone voorspelt dat de gedrukte krant niet meteen zal uitsterven. "Uitgevers halen nog steeds een substantieel aandeel van hun middelen uit reclame-inkomsten van de papieren krant. Paginagrote advertenties blijven bijvoorbeeld goed werken om een nieuw product te lanceren."
Daarnaast verwijst Picone naar het hybride abonnement, waarbij lezers het nieuws elke dag digitaal kunnen raadplegen en in het weekend een gedrukte krant in de bus krijgen. "Tijdens de week is er niet zo veel tijd voor nieuwsconsumptie en gebeurt dat vooral via de smartphone. In het weekend hebben lezers meer tijd, en dan is zo'n papieren krant wel aangenaam."