Werd er 12.000 hectare bos gekapt in Genk? Werd een hele klas kinderen uit Morlanwelz zwaar ziek na vaccinatie? Het zijn twee nepnieuwsverhalen die momenteel rondgaan in Oost-Europa. Beide verhalen werden aangepast en opgeklopt om nepbeweringen te verspreiden over zonnepanelen en vaccins. Hoe ging dat in z'n werk?
Op Facebook in Bulgarije en Georgië verschenen de afgelopen weken twee nieuwsberichten uit ons land. In Genk zou een bedrijf 12.000 hectare aan bomen gekapt hebben om plaats te maken voor zonnepanelen. In Henegouwen zou een video van een vaccinatiecampagne aantonen dat vaccins tegen het humaan papillomavirus gevaarlijk zijn. Beide verhalen kloppen niet.
Geen 12.000 hectare aan bomen gekapt voor zonnepanelen
Eind oktober nam de Bulgaarse factcheckorganisatie Factcheck.bg contact op met de collega's van factcheck.vlaanderen nadat ze een Facebookadvertentie in het Bulgaars waren tegengekomen met nieuws uit Genk. In die advertentie stond dat staalbedrijf Aperam 12.000 hectare bos gekapt zou hebben om zonnepanelen te plaatsen. De advertentie is zo'n 60.000 keer bekeken.
Bulgaarse factcheckers kwamen erachter dat het staalbedrijf inderdaad een aanvraag heeft ingediend voor het plaatsen van 30.000 extra zonnepanelen. Maar de hoofdredacteur van factcheck.vlaanderen Ferre Wouters vertelt in "Het uur van de waarheid" op Radio 1 dat het aantal bomen overdreven werd.
“De aantallen van de bomen die gekapt moeten worden zijn overdreven. Ze zeiden dat het om 12.000 hectare bomen gaat maar in werkelijkheid ging het maar om 12 hectare. Het gaat ook niet over een bos, maar over een braakliggend industrieterrein waarvan uiteindelijk maar 1,5 hectare moest gekapt worden."
Bovendien is op de foto geen bos in Genk te zien maar een bos uit de Amerikaanse staat North Carolina.
De meest opmerkelijke factchecks van de voorbije week
Reportage over school in Henegouwen bewijst niet dat HPV-vaccins schadelijk zijn
Ook in Georgië verscheen lokaal nieuws uit ons land op Facebook. Een nieuwsitem over een vaccinatiecampagne in een middelbare school werd eind oktober verspreid. De video stelt dat er kinderen ziek geworden zijn na het toedienen van het vaccin tegen het humaan papillomavirus (HPV) en dat vaccinatie daarom niet veilig is. Ook wordt er beweerd dat het om een video uit Frankrijk gaat.
Volgens Georgische factcheckers gaat het om een nieuwsvideo van de Franstalige omroep RTL. De reportage bericht over de jaarlijkse vaccinatiecampagne tegen HPV op een middelbare school in Morlanwelz, in Henegouwen. HPV is een seksueel overdraagbare virusgroep die bij een infectie onder meer baarmoederhalskanker kan veroorzaken.
Word je bedot als je nog iets koopt zonder korting? En was de Romeinse keizer Elagabalus een trans vrouw?
Het klopt dat een aantal leerlingen zich niet goed voelden na het toedienen van het vaccin. Ze kregen hoofdpijn en werden misselijk. Symptomen die kunnen voorkomen kort na vaccinatie. Maar een belangrijke kanttekening hierbij is dat de laatste 30 seconden uit de reportage niet getoond worden en daarin vertelt de directeur van de school dat de leerlingen zich al snel weer beter voelden en dat er niets mis was met de vaccindosissen.
Niet de eerste keer dat dit gebeurt
Het is niet de eerste keer dat regionaal nieuws uit ons land wereldwijd verspreid wordt. Factcheckers uit België controleren vaak buitenlandse berichten die bij ons circuleren op sociale media. Omgekeerd gebeurt dat dus ook. De bedoeling blijft meestal hetzelfde: het bespelen van de publieke opinie bij politiek geladen onderwerpen zoals klimaat of vaccinatie. Vaak worden dan berichten uit hun context gehaald of (bewust) foutief weergegeven.
In 2021 ging bijvoorbeeld een kort nieuwsitem over het Sint-Augustinusziekenhuis viraal. In het item vertelde de hoofdarts van het ziekenhuis dat de meerderheid van de bedden op intensieve zorgen door gevaccineerden is ingenomen.
De uitspraak werd in verschillende talen en landen verspreid om de inefficiëntie of het totale falen van de coronavaccins aan te tonen. Maar dat het voornamelijk om mensen met onderliggende aandoeningen gaat, werd weggelaten.
De Chinese staatskrant Global Times gebruikte vorig jaar dan weer beelden van een grote vakbondsbetoging in Brussel als bewijs voor een betoging tegen de NAVO, de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie. Die video werd meer dan 1 miljoen keer bekeken.
