Nauwelijks een jaar nadat hij was gestemd, zal de strenge antitabakswet in Nieuw-Zeeland al worden teruggedraaid. De regering van de vorige premier Jacinda Ardern voerde vorig jaar een van de strengste tabakswetten ter wereld in, maar haar opvolger Christopher Luxon wil hem weg. "Een belediging voor het land", zegt de anti-tabaksliga.
Revolutionaire anti-tabakswet in Nieuw-Zeeland wordt teruggedraaid nog voor hij van kracht wordt
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Nieuw-Zeeland kwam een jaar geleden in het nieuws toen het een van de strengste anti-tabakswetten ter wereld invoerde. De toenmalige premier Jacinda Ardern kondigde een verbod aan op de verkoop van tabak aan al wie geboren is na 2008. Op termijn zouden hele generaties zo rookvrij zijn.
De wet bepaalt daarnaast ook dat het nicotinegehalte in rookwaren naar omlaag moet gaan en dat het aantal verkooppunten van tabak drastisch afneemt, van 6.000 naar 600. De wet werd baanbrekend genoemd en toegejuicht door anti-tabaksorganisaties en gezondheidsexperten. Hij inspireerde ook de Britse regering tot soortgelijke plannen.
Hij zou volgend jaar van kracht worden, in juli 2024. Maar dat plan gaat niet door, want de nieuwe rechtse regering wil de wetgeving terugdraaien. Kersvers premier Christopher Luxon heeft dat vandaag bevestigd.
Accijnzen
Hij zegt te vrezen dat de strenge wet een zwarte markt voor tabak in het leven zal roepen. Tegelijk - en dat argument weegt volgens critici veel zwaarder door - dreigt de schatkist te lijden door het verlies aan accijnzen dat het tabaksverbod met zich zou meebrengen.
De nieuwe premier geeft toe dat de inkomsten uit de tabaksverkoop welkom zijn, maar zegt dat dat niet het motief was om de wet terug te draaien. De nieuwe minister van Financiën Nicola Willis had afgelopen weekend dan weer wel al gezegd dat de inkomsten uit de sigarettenverkoop zouden gaan naar een beloofde belastingverlaging.
Enorme overwinning van de tabaksindustrie, ten koste van de levens van Nieuw-Zeelanders
Health Coalition Aotearoa
Anti-tabaksorganisaties en gezondheidsexperten reageren verontwaardigd. "Dit is een belediging voor het land", zegt voorzitter Lisa Te Morenga van de Health Coalition Aotearoa (zoals Nieuw-Zeeland wordt genoemd door de Maori, de oorspronkelijke bevolking). "Dit is een groot verlies voor de publieke gezondheid en een enorme overwinning voor de tabaksindustrie, die winst zal maken ten koste van de levens van de Nieuw-Zeelanders".
Artsen menen dat het terugdraaien van de maatregel 5.000 levens per jaar zou kunnen eisen. Vooral de Maori-gemeenschap, waar het tabaksgebruik hoger ligt, zou het slachtoffer worden.
Nieuwe regering heeft de eed afgelegd
Het terugdraaien van de anti-tabakswet is meteen een van de eerste plannen van de nieuwe twintigkoppige regering die vandaag de eed heeft afgelegd.
Vorige maand was de conservatieve National Party van de nieuwe premier Christopher Luxon als duidelijke winnaar uit de bus gekomen bij de parlementsverkiezingen. Voor de regeringsvorming was de partij aangewezen op een coalitie met het rechts-liberale ACT en de populistische anti-immigratiepartij New Zealand First.
De voorbije zes jaar was de sociaaldemocratische Labour-partij van Jacinda Ardern aan de macht. Zij trad begin dit jaar verrassend af en kreeg Chris Hipkins als opvolger.
De nieuwe premier Luxon is een succesvolle zakenman die lange tijd voor het consumentengoederenconcern Unilever werkte en ook CEO was van de Nieuw-Zeelandse luchtvaartmaatschappij Air New Zealand. Hij zit pas sinds 2020 in het parlement.
