Enkele dagen voor de VN-klimaatconferentie in Dubai begint, waarschuwt het Internationaal Energieagentschap dat olie- en gasbedrijven dringend veel meer moeten inzetten op hernieuwbare energie. Doen ze dat niet, dan verergeren ze niet alleen de klimaatcrisis. Dan komt ook de waarde van de bedrijven zelf in gevaar én de werkzekerheid voor het personeel.
"Moment van de waarheid": olie- en gasbedrijven dreigen energietransitie te missen, waarschuwt Internationaal Energieagentschap
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
De olie- en gasbedrijven hebben de keuze. Of ze dragen bij aan de klimaatcrisis die steeds ernstiger wordt en die ze grotendeels met hun producten hebben veroorzaakt. Of ze worden deel van de oplossing door hun investeringen te verschuiven van olie- en gasvelden naar hernieuwbare energie. Dat besluit het Internationaal Energieagentschap (IEA) in een speciaal rapport ter gelegenheid van de VN-klimaatconferentie die donderdag begint in Dubai.
Het IEA, zowat de grootste internationale energiedenktank, legde daarvoor de investeringen van de sector naast de klimaatplannen die de wereld maakt. Hoeveel gas en olie zal er nog nodig zijn in een toekomst waarin de planeet de opwarming van de aarde zo veel mogelijk probeert te beperken, als het even kan tot 1,5 graden Celsius? En waar liggen nieuwe kansen?
"Marginale rol"
Want die kansen zijn er wel degelijk. Het IEA schat dat zo'n 30 procent van het toekomstige energiesysteem, dat veel minder broeikasgassen zal uitstoten, niet kan zonder de ervaring en het personeel van de olie- en gasindustrie. Het gaat dan bijvoorbeeld om technologie voor waterstof, wind op zee, biobrandstoffen en carbon capture, het afvangen van koolstof uit schoorstenen en de atmosfeer.
De wereld lijdt onder de impact van een verergerende klimaatcrisis. Voortdoen met business as usual is onverantwoordelijk, zowel sociaal als voor het milieu.
Fatih Birol, directeur van het IEA
Toch blijft de sector zijn geld vooral inzetten op fossiele brandstoffen. Vorig jaar spendeerde de industrie slechts 2,5 procent van al zijn uitgaven aan hernieuwbare energie, goed voor zo'n 20 miljard dollar (18,2 miljard euro). Dat aandeel zou volgens het IEA naar 50 procent moeten gaan tegen 2030, als de sector zijn deel wil doen om de opwarming van de Aarde te beperken tot 1,5 graden Celsius.
Wat betekent die 1,5 graden Celsius precies? Volgens klimaatwetenschappers moeten we de opwarming van de Aarde door de uitstoot van menselijke broeikasgassen zoveel mogelijk zien te beperken. Vandaag zitten we aan zo'n 1,2 graden Celsius en stevenen we af op 2,5 tot 2,9 graden. Vanaf 1,5 graden Celsius dreigen de gevolgen snel veel ernstiger te worden, zoals bosbranden, hittegolven, smeltende ijskappen en afstervende koraalriffen.
Doordat het zo traag gaat, speelt de fossiele industrie "hoogstens een marginale rol" in de energietransitie, vindt het IEA. Slechts 1 procent van alle investeringen in hernieuwbare energie wereldwijd komt van fossiele-energiebedrijven. Slechts vier bedrijven zijn goed voor meer dan de helft van alle investeringen.
Riskante belegging
Daardoor dreigen de vruchten van de transitie voorbij te gaan aan de olie- en gasbedrijven. Dat is niet alleen slecht nieuws voor hun aandeelhouders, maar ook voor de 12 miljoen werknemers wereldwijd.
Want er zal in 2050 nog steeds olie en gas nodig zijn voor sectoren die moeilijk te elektrificeren zijn, zoals de cement- en staalproductie. Maar het zal wel veel minder zijn dan vandaag. Als alle landen hun huidige klimaatplannen daadwerkelijk uitvoeren, zal er in 2050 45 procent minder olie en gas verbruikt worden dan vandaag. En als de wereld erin slaagt om het klimaatakkoord van Parijs waar te maken, en de opwarming te beperken tot 1,5 graden Celsius, dan zal de vraag zelfs terugvallen met 75 procent.
Toch zijn er weinig bedrijven die momenteel een productieverlaging plannen. Er worden zelfs nog volop nieuwe gas- en olievelden opgetuigd. Als de productie gelijk blijft of zelfs stijgt, en de vraag tegelijk daalt, zullen aandelen in fossiele brandstoffen een riskantere belegging worden. Olie- en gasbedrijven dreigen 25 tot 60 procent van hun waarde te verliezen tegen 2050.
"Business as usual is onverantwoordelijk"
Er zijn nog andere manieren waarop de industrie zijn duit in het klimaatzakje kan doen. Dat kan bijvoorbeeld door de uitstoot van de productie van olie en gas terug te dringen. Het gaat dan niet om de broeikasgassen die de verbranding veroorzaakt in bijvoorbeeld een automotor, maar de uitstoot van productiefaciliteiten zoals boorplatformen en -putten.
Die eigen uitstoot, de zogenaamde scope 1 in energiejargon, maakt een behoorlijk deel uit van de klimaatimpact van de energiesector. Hij is even groot als alle energiegerelateerde uitstoot van de Verenigde Staten. Toch wordt nog niet de helft van alle olie en gas vandaag afgedekt door zo'n uitstootplan.
Nochtans hoeft dat niet zoveel te kosten. Neem nu methaan. Dat extreem krachtige broeikasgas, dat goed is voor een derde van de huidige klimaatopwarming, komt onder andere vrij bij de productie en transport van aardgas. Het zal ook hoog op de agenda staan van de VN-klimaatconferentie in Dubai, de COP28. Die lekken dichten, kan gemakkelijk.
De industrie moet dus belangrijke keuzes maken, wil het een duurzame rol spelen in de energietransitie, besluit het IEA. "Ze staan voor een moment van de waarheid op COP28 in Dubai", zegt directeur Fatih Birol. "De industrie moet de wereld oprecht helpen om zijn energie- en klimaatdoelen te bereiken. Dat wil zeggen dat ze de illusie zullen moeten loslaten dat onmogelijk hoge hoeveelheden koolstofafvang de oplossing zijn (een technologie die nu nog in de kinderschoenen staat en waarbij de uitstoot van olie- of gasverbranding wordt afgevangen, red.)."
"De wereld lijdt onder de impact van een verergerende klimaatcrisis. Voortdoen met business as usual is onverantwoordelijk, zowel sociaal als voor het milieu."
