Er is minder kans op een vulkaanuitbarsting in het stadje Grindavik in IJsland. Het waarschuwingsniveau is daarom verlaagd van "noodsituatie" naar "gevaar". Het aantal aardbevingen in de buurt is ook verminderd, maar tussen Hagafell en Sylingarfell is er nog steeds kans op uitbarstingen.
Meer dan 10 dagen al houden inwoners van het zuidwestelijke schiereiland Reykjanes in IJsland hun hart vast voor een vulkaanuitbarsting. Wat begon als een reeks aardbevingen, bleek uiteindelijk het vulkanische systeem Svartsengi dat op uitbarsten staat.
Diepe scheuren in de aarde, grondverzakkingen en honderden aardbevingen, maar toch blijft het nog altijd onduidelijk wanneer die vulkaan echt zal barsten. Uit voorzorg moesten bijna 4.000 inwoners van het stadje Grindavik afgelopen zaterdag geëvacueerd worden. In allerijl werd er ook een dijk van 5 kilometer gebouwd in het dorp om een energiecentrale en de Blue Lagoon te beschermen.
Van "noodsituatie" naar "gevaar"
De afgelopen dagen kwam het magma erg dicht tegen het aardoppervlak, maar toch is er volgens de IJslandse politie minder kans op een uitbarsting in Grindavik. Daarom is het waarschuwingsniveau verlaagd en mogen inwoners van het stadje opnieuw voor enkele uren naar hun huis om verder hun spullen te pakken.
Tussen 9 uur vanmorgen en 16 uur in de namiddag hebben inwoners de kans gekregen om terug te keren naar hun huis, als ze daar toestemming hadden. De wegen blijven er afgesloten, maar media krijgen wel toegang tot het stadje.
IJsland is een van de meest geologisch actieve regio's ter wereld, met ongeveer 30 actieve vulkanische plaatsen. Het gebied rond Reykjanes wordt niet gekenmerkt door grote vulkanen, maar het is een gebied van veel breuklijnen waarlangs magma naar boven kan komen.
In de regio zijn er elke 800 à 900 jaar intense periodes van activiteit, met verschillende uitbarstingen op een rij. Sinds 2021 is er een nieuwe episode gestart, met uitbarstingen van lavastromen. Die heeft toen zes maanden geduurd. Vorig jaar was er een kortere episode, nu komt er wellicht een nieuwe episode aan.
Onder Grindavik ligt een magmatunnel van ongeveer 15 kilometer tot onder de zeebodem. De toeristische attractie Blue Lagoon - een geothermisch meer – werd gesloten uit voorzorg en aan een geothermische centrale in de buurt werd een dam gebouwd.
Dan toch geen vulkaanuitbarsting?
Een vulkaanuitbarsting is wel nog steeds niet uit te sluiten, want de bodem van het vulkanische systeem Svartsengi blijft zwellen en vloeibaar gesteende zou volgens de civiele bescherming onder de magmatunnel onder Grindavik kunnen stromen.
Het risico op een uitbarsting is er vooral in het gebied ten noordoosten van de stad, tussen Hagafell en Sylingarfell. In die regio ligt ook de geothermische energiecentrale die 30.000 mensen van verwarming voorziet.
