Politieke reacties uit Nederland op overwinning van Geert Wilders: "Dit zal van veel politici vragen om over hun schaduw heen te springen" 

Geert Wilders kon zijn ogen niet geloven gisterenavond bij de exitpolls. Zijn PVV (Partij voor de Vrijheid) viert feest. Maar Wilders beseft maar al te goed dat een coalitie vormen aartsmoeilijk wordt. "Wij willen samenwerken", verklaarde Wilders vlak na de uitslag en hij stelt zich opvallend milder op. "We gaan niet praten over moskeeën, korans en islamitische scholen", klinkt het bijvoorbeeld. Maar of daarmee de andere partijen gerustgesteld zijn, is een ander paar mouwen. 

In een eerste reactie kan Pieter Omtzigt van NSC niet anders dan "ontzettend tevreden" zijn. "Dit is een historische overwinning. Drie maanden geleden bestond NSC nog niet en nu hebben we 20 zetels, dat is iets om heel trots op te zijn." 

Twintig zetels, wil dat ook zeggen dat NSC mee in een coalitie zal stappen? Omtzigt wil zeker zijn verantwoordelijkheid nemen om tot een bestuur te komen, maar kan nog niet zeggen hoe dat net vorm zal krijgen. "Niet eenvoudig met dit verkiezingsresultaat. Dit zal van heel veel politici vragen dat ze over schaduwen heen stappen. We zullen zien hoe we dat morgen doen. Maar Nederland zal en moet bestuurd worden en daar zijn we voor beschikbaar." 

Of er een regering zal zijn in Nederland volgend jaar, vindt hij ook nog wat te vroeg om te zeggen. "Een jaar lang zoeken naar een regering zou enorm lang zijn voor Nederland, maar het wordt ongetwijfeld een heel ingewikkelde formatie."  

Frans Timmermans, de lijsttrekker van de linkse alliantie van GroenLinks-PvdA, heeft beklemtoond dat hij de democratie en de rechtstaat in Nederland zal blijven verdedigen. Hij sluit ook uit dat hij met de partij van Geert Wilders in een coalitie zou stappen. Hij beklemtoont dat zijn partij nooit in een coalitie zal stappen "met een partij die Nederlanders uitsluit". 

"De democratie heeft gesproken. Nu breekt het uur aan dat wij de democratie gaan verdedigen", zegt Timmermans aan zijn aanhangers. "Wij zullen schouder aan schouder met al die andere democraten in Nederland de rechtsstaat blijven verdedigen."

Timmermans maakt duidelijk dat hij teleurgesteld is in de verkiezingsuitlag. "Ook in onze uitslag. Ik had op veel meer gehoopt." Maar hij toont zich wel enthousiast over de samenwerking tussen GroenLinks en PvdA. "Dat is iets dat we moeten uitbouwen. We moeten tegen de andere linkse partijen zeggen: kijk wat er gebeurt als wij niet verenigd zijn. Sluit je bij ons aan."

Dilan Yesilgöz, de leider van de liberale VVD, ontkent dat de campagnestrategie van haar partij ertoe geleid heeft dat de PVV de grootste is geworden. Yesilgöz had tijdens de campagne een samenwerking met PVV niet uitgesloten. Geert Wilders stelde zich vervolgens minder radicaal op en verklaarde ook dat zijn anti-islamstandpunten "geen prioriteit" meer zijn. De partij was vervolgens fors gestegen in de peilingen.

Onder anderen de Nederlandse politicoloog Tom van der Meer had na exitpolls gewezen op de rol van Yesilgöz en VVD. "Migratie was een groot thema en kiezers denken bij dat thema al snel aan de PVV", zegt hij aan de NOS. "VVD-leider Yesilgöz heeft de deur opengezet naar de PVV als coalitiepartner. In Nederland zoeken mensen al lang een partij die meer uitgesproken is dan de VVD, maar wel kan besturen. Nu die deur naar de PVV openstaat, hebben ze die gevonden."

"Niet de VVD heeft de PVV groot gemaakt, dat hebben de kiezers gedaan", reageert Yesilgöz. "Dit is wat er leeft. Als je dat niet aanpakt en oplost, dan krijg je dit." Yesilgöz betwijfelt ook of Wilders een voldoende grote coalitie tot stand kan brengen. "Maar hij is nu aan zet en hij moet laten zien dat hij zo'n meerderheid wel kan vormen."

Wilders heeft zelf al gezegd een centrumrechtse regering te willen. Ook de VVD kan daar deel van uitmaken. Op basis van de exitpoll kan de PVV van Wilders (35 zetels) samen met de VVD (24 zetels) en NSC (20) een meerderheid halen.