Hoe kan het in Nederland tot een nieuwe regering komen? "Dit wordt aartsmoeilijk"

Verbazing: dat was gisterenavond te zien in "De afspraak" bij NOS-correspondent Ardy Stemerding toen hij de resultaten van de eerste exitpolls zag. "Het was lang een nek-aan-nekrace tussen de grote partijen, maar nu is geen twijfel mogelijk. De PVV van Geert Wilders heeft overduidelijk gewonnen."

Nu ook bijna alle stemmen geteld zijn, blijkt dat de overwinning voor de rechts-radicale partij PVV binnen is. De vraag rijst hoe dat vorm zal krijgen in een regering. "Het record van regeringsonderhandelingen staat op 541 dagen, in België. Wij doen het niet veel slechter met bijna 300, maar ik denk dat deze uitkomst het recept kan zijn om dat record te breken", lacht Stemerding.  

150 zetels in de Tweede Kamer in Nederland: een meerderheid vraagt dus 76 zetels. Wat zijn de opties om aan die zetels te komen? "VVD (de partij van aftredend premier Mark Rutte, red.) - goed voor 24 zetels - heeft zich sinds kort milder opgesteld tegenover de PVV, maar er is nog steeds een groot deel van die partij dat niet wil samenwerken met Wilders."

"VVD heeft over de hele campagne warm en koud geblazen als het gaat over een samenwerking met Wilders", merkt ook VRT NWS-correspondent Ivan Ollevier. "Yeşilgöz-Zegerius heeft altijd gezegd dat ze geen kiezers wil uitsluiten, ook die van PVV niet. Afwachten of dat ook wil zeggen dat ze ermee wil samenwerken." 

Niet alleen VVD heeft sterke twijfels, ook Nieuw Sociaal Contract van Pieter Omtzigt - 20 zetels - heeft al laten horen dat er geen samenwerking zal komen met Wilders. "Omtzigt wil enkel met Wilders praten als hij zijn partijprogramma in de vuilnisbak gooit, maar dat zit er niet aan te komen."

Dat was oorspronkelijk zo, maar nu laat Omtzigt in zijn eerste reacties toch horen dat een samenwerking nog niet moet uitgesloten worden. "Hij moet er duidelijk nog een nachtje over slapen. De deur lijkt wel op een kier te staan. Voor hem en voor andere kiezers van zijn partij", zegt VRT NWS-correspondent Bram Vandeputte. 

GroenLinks-PvdA van Frans Timmermans heeft het ook niet slecht gedaan met 25 zetels. Dat kan genoeg zijn om een minderheidskabinet te starten. Maar ook daar heeft Stemerding zijn twijfels bij. "Hun gedachtegoed valt op het eerste gezicht al helemaal niet te mengen met dat van Wilders." 

De andere partijen die zonder PVV een regering vormen: is dat een optie? "Alles kan nog op dit moment, maar Wilders is hier wel onoverkomelijk. Als alle partijen nu rond hetzelfde aantal zetels zouden schommelen, kan je nog twijfelen. Maar met zo'n overduidelijke overwinning moet je wel rekening houden met PVV", voorspelt Stemerding. 

Er zijn heel wat muren opgebouwd, maar om tot een regering te komen, zullen er toch stukken van die muren moeten afbrokkelen. "Dat wordt een aartsmoeilijke taak. Hoe dan ook gaat het veel tijd kosten voordat iemand gaat willen samenwerken."