Testamenten steeds populairder: "Mensen willen à la carte hun vermogen verdelen"

Meer en meer mensen willen zelf bepalen wat met hun erfenis gebeurt en stellen daarvoor een testament op.

Bij een klassieke erfenis zonder testament worden de erfgenamen wettelijk bepaald. "In een klassiek gezin met twee ouders en twee kinderen, erft bij het overlijden van een van die ouders de langstlevende het "vruchtgebruik" van de woning, de kinderen krijgen de "blote eigendom"", zegt Katrin Roggeman, voorzitter van Fednot in "VRT NWS Laat".

Dat betekent concreet dat de kinderen de eigenaars worden van de woning bij het overlijden van een van de twee ouders, maar dat degene die blijft leven er zolang die zelf leeft, mag blijven wonen en ervan gebruik mag blijven maken.

Er zijn verschillende redenen waarom steeds meer mensen zelf willen bepalen wie wat krijgt na hun overlijden. Er zijn bijvoorbeeld steeds meer nieuw-samengestelde gezinnen. Je hebt eigen kinderen, maar misschien ook pluskinderen die je in je erfenis wil opnemen. 

"De vraag komt vaak dat beide partners alle kinderen op dezelfde manier willen behandelen, maar dat is niet evident", zegt ze daarover. "Meestal zijn die vermogens niet hetzelfde, want bij een tweede relatie hebben beide partners soms al een vermogen opgebouwd. Als de ene partner sterft, dan kan de situatie tussen de andere partner en de pluskinderen ook wijzigen."

Een andere reden om een testament op te stellen is de erfbelasting. "Een testament kan ervoor zorgen dat de erfbelasting op een gunstige manier wordt toegepast." Een derde reden is dat veel mensen à la carte een testament willen opstellen, "dus specifieke goederen voor het ene kind en een gelijke waarde aan een ander kind".

Er zijn ook valkuilen bij testamenten. "Het gebeurt niet zo vaak, maar sommige ouders vinden bijvoorbeeld dat het ene kind dat welstellend is minder moet krijgen", zegt Roggeman. "Ik vind dat geen goed idee, omdat dat de relatie tussen de kinderen slechter kan maken na het overlijden."

Tegelijk kan een schenking een betere oplossing zijn dan een erfenis. "Een schenking is nog altijd goedkoper", zegt Roggeman nog. Dat is omdat de belastingen op schenkingen lager zijn dan de erfbelasting. "We raden het altijd aan, zeker als het om een woning gaat. Dan kan het vruchtgebruik voorbehouden worden en kan de schenker in zijn eigendom blijven tot die overlijdt."

Goede afspraken bij testamenten, schenkingen en erfenissen kunnen ruzies voorkomen. De gouden tip daarvoor is volgens Roggeman om een zogenoemde "globale erfovereenkomst" te maken.

"Een globale erfovereenkomst wordt opgesteld tijdens het leven", legt ze uit. "Daarbij worden alle partijen betrokken, zowel de ouders als de kinderen. Bij de notaris leggen ze samen vast wie wat krijgt."

Op die manier kunnen heel wat onaangename verrassingen en mogelijke problemen vermeden worden.