In Oekraïne wordt herdacht hoe tien jaar geleden de pro-Europese protesten begonnen, die uiteindelijk zouden leiden tot de grootschalige inval van Rusland en de oorlog vandaag. De vreedzame volksopstand was het begin van een nieuw tijdperk voor Oekraïne, en Europa.
Oekraïne herdenkt tien jaar Euromaidan, de protesten die pro-Europese koers inluidden (en later oorlog met Rusland)
Paulien Lambert
Gepubliceerd:
Op 21 november 2013 beslist de toenmalige Oekraïense president Viktor Janoekovitsj om een gepland associatieverdrag en handelsakkoord met de Europese Unie in de prullenmand te gooien. In de plaats kiest hij voor sterkere banden met Rusland.
De beslissing ontketent meteen grote protesten in het centrum van de hoofdstad Kiev, op het Onafhankelijkheidsplein, in het Oekraïens Maidan Nezalezjnosti. De protesten groeien uit tot een ware volksopstand tegen de pro-Russische regering van Janoekovitsj, tegen de corruptie in Oekraïne, en vooral vóór Europa. De protesten gaan dan ook de geschiedenis in als "Euromaidan".
Maar de protestacties ontaarden al snel in geweld tussen politie en betogers. Het dieptepunt komt er in februari 2014: zeker honderd betogers en een tiental politie-agenten komen om in de clashes. De politie schiet ook met scherp op burgers, kan onze eigen ploeg van VRT NWS ter plaatse vaststellen.
Uiteindelijk vlucht president Janoekovitsj naar Rusland en komt er een nieuwe, pro-Europese regering aan de macht. Daarna volgt de annexatie van de Krim door Rusland, en ook onrust en oorlog in het oosten van Oekraïne. Die escaleert compleet wanneer Rusland in februari 2022 met volle kracht binnenvalt.
De huidige president Volodimir Zelenski heeft naar aanleiding van de tiende verjaardig van Euromaidan een videoboodschap online gezet: "Tien jaar geleden lanceerden de Oekraïners hun eerste tegenoffensief. Tegen wetteloosheid, en tegen een poging om ons van onze Europese toekomst te beroven."
Ook een aantal Europese leiders zijn vandaag naar Kiev afgezakt om de start van de pro-Europese koers van Oekraïne te herdenken. De Duitse Defensieminister Boris Pistorius, maar ook Europees president Charles Michel en de Moldavische president Maia Sandu zijn aanwezig.
Uit Moskou is ook een reactie gekomen. Woordvoerder van het Kremlin Dmitri Peskov heeft de Maidanrevolutie nog maar eens omschreven als coup, een regimewissel die vanuit het buitenland werd georganiseerd. "Dat is geen geheim", aldus Peskov. De boodschap dat Oekraïne door buitenlandse invloeden, en dan vooral invloeden uit de VS, Rusland de rug toekeerde, houdt Moskou al tien jaar vol.
Het ministerie van Buitenlandse Zaken van Rusland zegt vandaag ook dat de huidige Oekraïense regering "toxisch" is, en dat er geen optie is om ermee samen te werken. De "speciale militiaire operatie", zoals Rusland de oorlog met Oekraïne omschrijft, zal doorgaan totdat het "regime in Kiev" valt.
