"Napoleon", de nieuwste film van regisseur Ridley Scott, was nog niet in de bioscoopzalen of historici begonnen de fouten al op te lijsten. Scott was bij het maken van de film duidelijk niet bezig met een accurate weerspiegeling van de feiten. Stond de paus er bijvoorbeeld echt maar sullig bij toen Napoleon zichzelf kroonde? En heeft Napoleons moeder een maagd geregeld voor haar zoon zodat hij die kon bevruchten? Napoleonkenner Johan Op De Beeck heeft de antwoorden.
Napoleon heeft de Egyptische piramiden niet gebombardeerd: 5 fouten in "Napoleon" rechtgezet
Lina El Bakkali
Gepubliceerd:
Keizer. Genie. Tiran. Het zijn enkele van de vele woorden om Napoleon Bonaparte te beschrijven. Wie meer woorden over de Franse generaal wil, kan duizenden boeken lezen en honderden films, series en documentaires bekijken.
En meer dan 200 jaar na Napoleons dood zijn we nog altijd niet uitgepraat. Ook de Britse regisseur Ridley Scott heeft geprobeerd het leven van Napoleon in een behapbare film te gieten. Al is behapbaar relatief, want "Napoleon", die sinds gisteren speelt in Belgische bioscopen, duurt 2 uur en 38 minuten.
Scott brengt de opkomst en neergang van Napoleon, maar ook zijn turbulente relatie met Joséphine in beeld. Een visueel meeslepende film met Joaquin Phoenix en Vanessa Kirby in de hoofdrol, maar wie een accuraat historisch beeld wil, moet daarvoor niet naar de cinema.
"Het blijft een Hollywoodfilm natuurlijk", zegt auteur en Napoleonkenner Johan Op De Beeck. "De grote lijnen zijn juist, maar dat is het dan ook. Er wordt op geen enkel moment uitgelegd waarom Napoleon zo belangrijk was. Hij was niet alleen succesvol op militair vlak, maar we hebben heel wat dingen aan hem te danken, zoals het Burgerlijk Wetboek, het gelijkheidsprincipe, het Rekenhof en achternamen."
"Napoleon" blijft natuurlijk een Hollywoodfilm
Johan Op De Beeck
"Daarnaast zijn zijn veldslagen episch, maar deels onjuist in beeld gebracht", zegt Op De Beeck. "De Slag bij Waterloo eindigt bijvoorbeeld in een bajonetaanval. We weten bijna zeker dat dat niet heeft plaatsgevonden."
"Op een gegeven moment valt Napoleon ook in slaap tijdens een politieke discussie. Napoleon was een politiek beest. Dat hij zo ongeïnteresseerd zou zijn dat hij in slaap valt, is echte nonsens."
En zo heeft Scott nog wel vaker gebruik gemaakt van zijn artistieke vrijheid. "Get a life", zegt hij geamuseerd tegen historici die de fouten oplijsten. Maar waar neemt "Napoleon" nog een loopje met de waarheid?
1. Het haar van Marie Antoinette
In een nogal expliciete scène wordt het afgehakte hoofd van Marie Antoinette aan een juichend publiek getoond. Dat Napoleon in dat publiek staat, kan al niet. Maar het zijn de lange lokken waarmee het hoofd wordt vastgehouden die ergernissen oproepen bij kijkers. In het echt was haar haar namelijk afgeknipt voor de onthoofding. Waarom? Zodat de valbijl ongehinderd zijn werk kon doen.
2. De gebombardeerde piramides
Napoleon besloot Egypte binnen te vallen en daar een Franse kolonie te stichten. Dat leidde tot de Slag bij de Piramides in 1798. Al is die naam een beetje misleidend. De gevechten werden op veilige afstand gevoerd van de piramides.
Dat Napoleon orders zou hebben gegeven om de toppen van de piramiden van Gizeh te bombarderen, zoals te zien is in de film, is dus pure fictie. "Napoleon was een grote beschermheer van de oude Egyptische cultuur", zegt Op De Beeck. "Dat hij de toppen zo tot puin zou vermalen, is compleet van de pot gerukt." Het levert majestueuze beelden op, dat wel.
3. Kilometers, of toch miles?
Joaquin Phoenix vertolkt de rol van Napoleon met een Amerikaans accent. Iets waar mensen op het internet raar van opkijken. "Daarnaast berekent Napoleon in de film afstanden in miles, terwijl in die tijd het metrieke stelsel in Frankrijk al was ingevoerd", zegt Op De Beeck. "De film is duidelijk gemaakt voor een Amerikaans publiek. "
4. De kroning tot keizer
Napoleon kroonde zichzelf tot keizer tijdens een grootse ceremonie in 1804. Een cruciale scène in de film. In een indrukwekkende setting zet Napoleon zelf, en niet de paus, theatraal de kroon op zijn hoofd en dan op die van zijn vrouw Joséphine.
"Dat is waargebeurd", zegt Op De Beeck. "Maar wat niet accuraat is, is hoe sullig de paus erbij staat. In de film lijkt het alsof Napoleon in een opwelling besloot de kroon uit de handen van de paus te pakken, maar dat was vooraf doorgesproken met de paus. Dat was een belangrijk akkoord."
"Tot dan kreeg een staatshoofd zijn gezag van God uit handen van de paus. De hoge geestelijkheid moeide zich sinds mensenheugenis met de politiek. Daar wilde Napoleon een einde aan maken. Hij wilde het signaal geven dat zijn gezag niet uit de hemel, maar van het volk kwam. Het was de scheiding van kerk en staat. Een heel belangrijk moment in de geschiedenis dat in de film niet aan bod komt."
5. Napoleons moeder als wingwoman
Wie graag naar dramatisch in beeld gebrachte relaties kijkt, holt ook best snel naar de dichtstbijzijnde bioscoop. Het huwelijk en de uiteindelijke scheiding van Napoleon en Joséphine zijn op zijn minst tumultueus te noemen. En daar smulde Ridley Scott duidelijk van.
"Joséphine was in het echt waardiger dan ze afgebeeld wordt in de film", zegt Op De Beeck. "Maar de veelbewogen relatie is accuraat in beeld gebracht. Het is waar dat Napoleon en Joséphine uit elkaar zijn gegaan omdat zij hem geen kind, en specifiek een zoon, kon geven. Napoleon móést een zoon hebben die hem kon opvolgen."
"Wat wel compleet verzonnen is, is dat Napoleons moeder een maagd had geregeld die haar zoon kon bezwangeren. Laten we duidelijk zijn: Napoleon had zijn moeder niet nodig om buitenechtelijke relaties te hebben. Hij had er al genoeg."
Fouten of niet, de film "Napoleon" blijft een onvergetelijke belevenis. Dat zegt onze filmkenner Lieven Van Gils:
