Franse politici zijn bezorgd over de nieuwe, veel strengere regels rond verpakking en afval die de Europese Commissie wil invoeren. Uitgangspunt is dat alle verpakkingen binnen een paar jaar recycleerbaar moeten zijn. Maar wat doe je dan met die typische houten doosjes rond camembert?
Adieu camembert? Waarom Fransen in (onnodige) kramp schieten bij nieuwe verpakkingsregels van EU
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
1. Wat stelt de Europese Commissie voor rond verpakkingsafval?
Als het aan de Europese Commissie ligt, worden de regels rond verpakking en afval veel strenger in Europa. De Commissie heeft vorig jaar in november een ontwerp van een verordening, een soort wetsvoorstel, gelanceerd om de enorme hoeveelheid verpakkingsafval aan te pakken die we in onze contreien jaarlijks produceren.
De cijfers zijn dan ook ronduit ontluisterend: elke Europeaan gooit jaarlijks gemiddeld 188,7 kilogram aan verpakkingen in de vuilnisbak. Dat gaat dan om de kartonnen dozen en het plastic beschermingsmateriaal van onlinebestellingen, het plastic, blik of karton rond supermarktproducten, kartonnen koffiebekers of het plastic en karton van afhaalmaaltijden. Gemiddeld 120,7 kg daarvan wordt gerecycleerd.
In een dikke 10 jaar is die hoeveelheid afval per Europeaan met 22,5 procent gestegen. Dat geldt ook voor de recyclage, maar de kloof blijft groot. Europa wil daarom volop inzetten op zo min mogelijk verpakken en op hergebruik. Verpakkingsmateriaal dat maar één keer kan worden gebruikt, moet er tegen 2030 uit.
Wat er dan zoal moet verdwijnen? De kleine pakjes mayonaise of ketchup die je soms in restaurants krijgt bijvoorbeeld, kleine flesjes shampoo of verpakkingen van zeep in hotels, niet-biologisch afbreekbare stickers op fruit, plastic netjes of zakjes waar slechts kleine porties groenten of fruit in kunnen of veel te grote verpakkingen waar maar iets kleins in zit.
2. Wat heeft dat met camembert te maken?
"Camembertkaas zit in doosjes die gemaakt zijn van populierenhout", legt Rob Heirbaut uit, Europakenner bij VRT NWS. "Die doosjes worden niet apart opgehaald en komen bij het restafval terecht. Ze worden dus verbrand." Een recyclagesysteem op poten zetten voor de houten doosjes zou niet alleen moeilijk zijn, het is ook gewoon duur. De kosten zouden niet opwegen tegen de baten.
Franse politici vinden dat de wet onzin is en van tafel moet
Rob Heirbaut, Europakenner bij VRT NWS
Volgens een strikte lezing van het voorstel van de Europese Commissie moeten de doosjes dus weg. Maar daarmee zou je dus ook de traditionele manier treffen waarop camembert wordt gemaakt, met nog enkele weken rijping in een houten doosje.
Het nieuws is voldoende voor Franse politici om in een kramp te schieten. "'We gaan onze camembert niet laten afpakken, vlak voor de Europese verkiezingen', luidt de redenering. Ze vinden dat de wet onzin is en van tafel moet", vertelt Heirbaut. Volgens Frans staatssecretaris van Europese Zaken Laurence Boone maken de regels alleen maar een karikatuur van Europa, zo zegt ze aan Politico .
3. Is de Franse bezorgdheid terecht?
Waarschijnlijk niet. De Franse krant Le Monde achterhaalde namelijk dat in de Europese verordening een uitzondering staat die wel degelijk ook voor de echte, Normandische camembert zou gelden.
"Beschermde streekproducten in Europa moeten hun verpakkingsontwerp niet veranderen en vallen niet onder de verplichting om verpakking te verminderen", zegt Heirbaut. "Dus de échte camembert, die gemaakt wordt van rauwe melk van Normandische koeien volgens een specifieke methode en die een 'AOP' ('appellation d'orgine protégée', een streekproduct met een beschermde oorsprong) is, komt niet in gevaar."
4. Waar komt al die heisa dan vandaan?
Het vuur werd eind oktober aan de lont gestoken door een Franse fabrikant van houten camembertdoosjes. Grote klant van dat bedrijf: Lactalis, de producent van de alom bekende Président-camemberts.
Brengt Europese wet de toekomst van Camembert in gevaar?
"Alleen: de Président-camembert is niet gemaakt van rauwe melk, wel van gepasteuriseerde melk", legt Heirbaut uit. "Als zij er dus niet in slagen om die houten doosjes te recycleren, mogen die niet meer gebruikt worden. En dan gaat de consument in de winkel zien dat Président geen échte (AOP-)camembert is."
5. Wanneer kennen we de definitieve verpakkingsregels?
Sinds de publicatie van het voorstel van de Europese Commissie zijn er al verschillende tekstaanpassingen en amendementen ingediend. "Zo vragen de Franse liberalen intussen een expliciete uitzondering voor kaas die rechtstreeks in contact komt met hout en voor kaas die in gesmolten was zit, zoals Babybel-kaasjes", zegt Heirbaut.
"Voor het Belgische grondwitloof staat er eigenlijk ook al een uitzondering in de tekst van het parlement. Witloof wordt namelijk vaak verkocht in plastic zakjes. Dat zou volgens de nieuwe regels niet meer mogen, maar dus wel voor groenten en fruit die beschermde streekproducten zijn."
Het zal nog de vraag zijn of de verordening er nog komt voor de Europese verkiezingen van volgend jaar
Rob Heirbaut, Europakenner bij VRT NWS
Om maar te zeggen: er wordt enorm veel gelobbyd dezer dagen. "Deze week vonden de Europarlementsleden aan hun kantoor nog een pamflet van fabrikanten van afhaalmaaltijden, die de nieuwe regels onhaalbaar noemen."
Vandaag debatteert het Europees Parlement over de teksten. Woensdag wordt er gestemd. Nadien moeten ook de lidstaten zich nog over de regels buigen. Ook daar zal er stevig gebakkeleid worden over uitzonderingen. "Het zal dus nog de vraag zijn of de verordening er nog komt voor de Europese verkiezingen van volgend jaar."
