Man die pony mishandelde in Peer wordt online belaagd, parket opent onderzoek: "Berichten kunnen strafbaar zijn"

"Waar woont hij? Ik ga hem met plezier een bezoekje brengen." Of: "Ik wil dat stuk krapuul wel eens bewerken met zijn zweep." Het zijn slechts enkele van de vele berichten waarin Facebook-gebruikers hun verontwaardiging uiten over de paardrijleraar uit Peer, die in een virale video een pony hardhandig aanpakt met een zweep.

Veel berichten hebben een dreigende ondertoon. Sommigen delen ook de naam, foto, sociale media-accounts en zelfs een telefoonnummer van de man. "Doxing" is dat, een fenomeen dat de voorbije jaren vaker voorkwam na ophef rond virale video's.

De ernst van sommige berichten is voor het parket van Limburg alvast voldoende om een onderzoek in te stellen. "Er is een pv opgesteld en een onderzoek opgestart naar inbreuken op de wet op elektronische communicatie", bevestigt het parket. Maar wanneer zijn dergelijke berichten precies strafbaar? En welke straffen staan daarop?

Aanleiding voor het onderzoek van het parket is in de eerste plaats elektronische belaging. "Dat houdt in dat iemands gedragingen, online of via andere telecommunicatie, ervoor zorgen dat de rust van een andere persoon ernstig verstoord wordt", legt experte online haatspraak Catherine Van de Heyning (UAntwerpen) uit.

"Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer iemands identiteitsgegevens op sociale media worden geplaatst met een oproep om die persoon lastig te vallen." Op elektronische belaging staan celstraffen gaande van 15 dagen tot 2 jaar en een geldboete.

"Belangrijk is wel dat daarbij bewezen moet worden dat het iemands expliciete doel was om iemand nadeel te berokkenen of te schaden. En dat is niet altijd makkelijk", zegt Van de Heyning.

Ze verwijst onder meer naar de actie van burgerbeweging Act For Climate Justice in 2019. Zij zetten het gsm-nummer van minister van Klimaat Joke Schauvliege (CD&V) online om haar "aan te spreken op haar beleid". Schauvliege kreeg daarop duizenden mails en sms'en. "Die burgerbeweging claimde toen dat het hen louter te doen was om sociale rechtvaardigheid, dan wordt het voor een rechter al moeilijk", aldus Van de Heyning.

Doxing kan er echter ook toe leiden dat iemand bedreigingen krijgt. Volgens het Limburgse parket worden in het geval van de paardrijleraar uit Peer "concrete en ernstige bedreigingen" onderzocht, zowel via sociale media als rechtstreeks gericht aan de man zelf. Hierop staan celstraffen tot vijf jaar.

Al zijn er ook hier een aantal wettelijke voorwaarden, benadrukt Van de Heyning. "De bedreigingen moeten voldoende concreet, ernstig en geloofwaardig zijn. Het is aan een rechter om in te schatten of dat het geval is, en of dergelijke berichten dus strafbaar zijn."

Daarbij moet er een onderscheid gemaakt worden met drukpersmisdrijven, waarbij iemand via geschreven tekst via het internet een mening verspreidt die de wet overtreedt of iemand anders schaadt. Dergelijke misdrijven mogen alleen door het hof van assisen worden berecht en leiden in de praktijk dus zelden tot vervolging.

"Als iemand bijvoorbeeld zegt dat een andere persoon "geen bestaansrecht heeft in de maatschappij", gaat het over een mening en spreken we dus over een drukpersmisdrijf", licht Van de Heyning toe. "Wanneer het gaat om concrete plannen of voornemens om een specifieke persoon een kopje kleiner te maken, is dat niet het geval."

In het geval van de man in Peer gaat het om een strafrechtelijk onderzoek, al is strafrechtelijke vervolging eerder uitzonderlijk wanneer het specifiek om doxing gaat, zegt Sofie Royer, experte cybercrime aan de KU Leuven. Doorgaans is daarbij sprake van een ander probleem, namelijk onwettige omgang met persoonsgegevens of schending van de privacywetgeving.

"In Europa hebben we de uitgebreide GDPR-wetgeving die maakt dat bijvoorbeeld het delen van iemands contact- of adresgegevens enkel kan met een wettelijke basis of expliciete toestemming van de persoon in kwestie", duidt Royer.

Ook iemands afbeelding valt daaronder. Zo worden foto's van de paardrijleraar uit Peer massaal gedeeld op Facebook. "Wanneer iemand klacht neerlegt tegen het schenden van zijn privacy, kan dat leiden tot schadevergoedingen. Ook geldboetes van 250 tot 15.000 euro (vermenigvuldigd met de index, momenteel maal acht) zijn mogelijk", waarschuwt Royer. 

Ze verwijst onder meer naar een arrest van mei. Een man werd daarbij veroordeeld tot een geldboete van 2.400 euro voor het delen van beelden van een politie-interventie via zijn Instagramverhaal, waarop de politie-agenten herkenbaar te zien waren.

Gevallen van doxing en online bedreigingen, als gevolg van verontwaardiging over virale video's, komen alleszins steeds vaker voor, zien Van de Heyning en Royer. "De verontwaardiging is daarbij vaak begrijpelijk, maar sommige berichten kunnen dus wel degelijk onwettig en zelfs strafbaar zijn", aldus Royer.

"Bovendien weet je nooit of iemand ook effectief overgaat tot fysieke stalking of andere vormen van geweld", zegt Van de Heyning. "Er zijn veel gevallen geweest waar er niets is gebeurd, maar helaas zien we soms ook dat mensen wel zelf het heft in eigen handen nemen. En het is alleszins een inbreuk op iemands privacy en veiligheidsgevoel."

Over het dossier van de paardrijleraar in Peer doet ze geen uitspraken, maar Van de Heyning roept wel op om steeds voorzichtig te zijn. "Als buitenstaander weet je nooit hoe een verhaal precies in elkaar zit. Daarom: engageer je gerust voor dierenwelzijn en dien indien nodig een klacht in, maar vertrouw nadien ook politie en de rechtsgang, zodat zij hun werk kunnen doen."