Het Centrum voor Cybersecurity België (CCB) kreeg dit jaar al meer dan 8.100.000 verdachte e-mails doorgestuurd door alerte landgenoten. Dat zijn er ruim 2.000.000 meer dan vorig jaar. Volgens het CCB is dat opvallend hoge cijfer te wijten aan een combinatie van criminelen die steeds actiever worden en de bredere bekendheid van het adres verdacht@safeonweb.be.
Safeonweb kreeg dit jaar al meer dan 8.100.000 verdachte mails doorgestuurd: "Zo helpen we softwarebedrijven en de politie"
Radio2 trekt door Vlaanderen met de Radio2 Digitour om de Vlamingen digitaal sterker te maken. Kim Debrie gaat op zoek naar antwoorden op jouw vragen. Heb je zelf een verhaal of vraag, kom langs op een van de locaties of laat het ons weten via consumenten@radio2.be.
Sinds de maand januari werden er al meer dan 8.100.000 verdachte phishingmails doorgestuurd naar Safeonweb. In 2022 waren dat er nog maar ruim 6.000.000 en het aantal blijft stijgen. De e-mails bevatten in totaal zo'n 800.000 verschillende links naar schadelijke websites. "Dat is opvallend omdat dat cijfer heel hoog blijft. Enerzijds geeft dat aan dat de bevolking vertrouwen heeft in ons, maar anderzijds betekent dat ook dat het aantal verdachte berichten zeer hoog blijft", legt directeur Miguel De Bruycker van het CCB uit.
Wat is phishing?
"Phishing is een bericht dat je krijgt van een crimineel met als doel je te misleiden", vertelt De Bruycker. "Hij zal proberen om je wachtwoorden en/of je geld te stelen. Dat bericht kan bijvoorbeeld een e-mail of een sms zijn, maar ook een bericht via Messenger of Whatsapp."
Een van de klassieke vormen van phishing is "sextortion". "Cybercriminelen beweren dan dat ze compromitterende beelden van jou bezitten waarin je seksuele handelingen stelt. Op die manier proberen ze je te chanteren om hen geld te betalen. Anders dreigen ze ermee om die beelden te verspreiden op het internet. Die techniek bestaat al heel lang, maar blijft opduiken."
Wat doet Safeonweb met die mailtjes?
Als je een verdachte e-mail toegestuurd krijgt, dan kan je die meteen doorsturen naar verdacht@safeonweb.be. Het team van Safeonweb probeert dan zo snel mogelijk uit te zoeken of er effectief criminelen in het spel zijn. "Dankzij die mailtjes krijgen we 's ochtends vroeg al een goed beeld van de campagnes die criminelen die dag zullen uitsturen. Op die manier kunnen we bedrijven zoals Microsoft en Google heel concreet gaan waarschuwen waardoor zij meteen kunnen ingrijpen en hun beveiligingsprogramma's kunnen verbeteren", zegt De Bruycker.
De informatie die op die manier kan worden ingewonnen, is goud waard. "Zonder de informatie uit alle mails die mensen ons doorsturen - waarbij we de gegevens trouwens anonimiseren - zouden internetgebruikers veel minder goed beschermd worden. Die grote bedrijven zouden die informatie anders niet krijgen."
Malafide websites worden bovendien gefilterd en gemeld aan de internetproviders. Safeonweb werkt ook nauw samen met politiediensten en het gerecht om criminelen mee op te sporen en te stoppen.
Phishing uitroeien: realistisch of naïef?
Een tijdje geleden voorspelde de directeur van het CCB dat phishing tegen het einde van 2023 verdwenen zou zijn. Maar niets is minder waar. "Ik heb mij daarin vergist. Dat is inderdaad nóg niet gelukt. Als overheidsinstantie is het altijd een uitdaging om systemen te realiseren en mensen te rekruteren. Dat gaat altijd wat trager, maar we zijn wel goed op weg. Met een beetje vertraging gaan we de komende maanden naar het volgende niveau van bescherming."
Maar phishing helemaal de wereld uit helpen is iets te optimistisch, geeft De Bruycker toe. "Anderzijds slagen we er elke dag wel in om bijvoorbeeld vele duizenden sms-berichten uit te filteren. Ook voor spammails geldt dat: wat mensen nu toegestuurd krijgen is maar het topje van de ijsberg."
Zonder alle phishingmails die naar ons worden doorgestuurd, zouden gebruikers van Google en Microsoft veel minder veilig kunnen surfen
Miguel De Bruycker, directeur van het Centrum voor Cybersecurity België
Het AI-mes snijdt aan twee kanten
De strijd tegen online oplichting is de laatste jaren alleen maar moeilijker geworden. Cybercriminelen gebruiken de laatste technologische snufjes, zoals Artificiële Intelligentie (AI), om hun berichten geloofwaardiger te maken. "Die teksten zijn vaak opgesteld in bijna perfect Nederlands met amper taalfouten, terwijl mailtjes vroeger vaak in gebrekkig Engels werden geschreven. Dat kan onder andere dankzij AI. Die technologie gebruiken wij natuurlijk ook omgekeerd om criminelen te slim af te zijn, dus dat mes snijdt aan twee kanten."
Niet alleen AI maakt dat cybercriminelen overtuigender overkomen. "Door de hoeveelheid aan informatie die er over mensen online te vinden is, worden phishing berichten ook persoonlijker. Waardoor je je ook directer aangesproken voelt. "Deep fake", het imiteren van iemands stem of zelfs iemands uiterlijk, kan nu al slachtoffers laten denken dat ze pakweg hun baas aan de lijn hebben die hen van op vakantie vraagt om nog snel een betaling in orde te brengen." Terwijl je echte baas van niets weet en na zijn verlof moet vaststellen dat zijn bedrijf beroofd werd, via zijn eigen werknemers.
"Blijf ajb verdachte mails doorsturen naar verdacht@safeonweb.be"
Hoe vecht ik mee tegen oplichters?
Krijg je een verdachte mail? Klik op geen enkele link en stuur hem door naar verdacht@safeonweb.be
Bij phishing worden vaak logingegevens gestolen en op die manier geraken criminelen in het netwerk. "Ik roep daarom alle bedrijven op om zo snel als mogelijk tweestapsverificatie voor hun personeel in te voeren. Dan kunnen criminelen nog steeds niet aan bedrijfsgegevens, ook al hebben ze de logingegevens van een medewerker weten te ontfutselen", aldus De Bruycker. Tweestapsverificatie is een dubbele beveiliging voor je accounts. Kort samengevat betekent het dat je twee keer inlogt in je account, op twee verschillende manieren. Bijvoorbeeld door je wachtwoord te combineren met een vingerafdruk op je smartphone of een code die je via sms krijgt toegestuurd.
