"Du jamais vu": wat betekenen racistische uitspraken voor Conner Rousseau, voor Vooruit en voor verkiezingen?

Een bezoek aan de Dossinkazerne. Therapie volgen over de impact van woorden en taalgebruik. Dat staat Vooruit-voorzitter Conner Rousseau te wachten de komende tijd, bovenop een bemiddelingsprocedure met de Roma-gemeenschap voor zijn racistische uitspraken. 

Even recapituleren: in de nacht van 1 op 2 september heeft Conner Rousseau racistische uitspraken gedaan in het bijzijn van enkele agenten in een café in Sint-Niklaas. Er werd een proces-verbaal opgesteld en het parket opende een onderzoek. De bodycambeelden werden bekeken, de betrokkenen werden verhoord en het parket oordeelde uiteindelijk dat er een bemiddelingsprocedure opgestart moest worden. 

"De dronken woorden van Rousseau hadden hem voor de rechter kunnen brengen", duidt justitiejournalist Philip Heymans. "Het parket wilde dit niet seponeren, en het niet zomaar blauwblauw laten. We horen dat men bij het parket erg gechoqueerd was door de bewoordingen die Rousseau gebruikte." Dat betekent dus dat het parket oordeelt dat er wel degelijk sprake is van racisme. "Maar in zaken zoals deze vindt het parket dikwijls dat een bemiddelingsprocedure tussen dader en slachtoffer zinvoller is dan een rechtszaak."

Rousseau zelf liet gisteren weten dat hij "zijn fout erkent": "Ik zal de maatregelen nauwgezet uitvoeren".

Is de kous daarmee af? Nee. "Als Rousseau dat bemiddelingstraject goed doorloopt, zal hij niet voor de rechter komen en zal dit ook niet op zijn strafblad komen. Maar, hij moet het nog wel goed doorlopen, natuurlijk. Als de bemiddeling niet succesvol is, dan kan het gerecht wel nog stappen zetten."

Naast het juridische luik blijft ook de politieke vraag: hoe zal dit doorwegen? Op Rousseau, op de partij en op de verkiezingen? Onze politieke journalisten Ivan De Vadder en Bart Verhulst wikken en wegen.

"Ongezien." Dat zeggen zowel Ivan De Vadder als Bart Verhulst. 

"Het is opmerkelijk dat dit soort uitspraken passeert bij de voorzitter van een progressieve partij", vertelt Bart Verhulst. "Het zijn harde woorden, ze laten weinig aan de verbeelding over."

En er worden nu ook gevolgen gegeven aan de uitspraken. De Vadder vindt het feit dat hij in therapie moet het meest opvallende. "De definitie van een politicus is dat hij impact wil hebben met zijn woorden. Dat hij nu net in therapie moet gaan om te leren omgaan met de impact van zijn woorden, is ongezien. Dat gaat in tegen de essentie van wat een politicus is. Dit is du jamais vu."

"Als je het cynisch ziet, betekent het dat de partijvoorzitter van Vooruit het komende jaar onder toezicht staat van een justitieassistent, en dus van de Vlaams minister van Justitie Zuhal Demir van N-VA."

Nog cynischer is misschien dat hij nu verdedigd wordt door Tom Van Grieken van Vlaams Belang, vindt De Vadder. "Er doen memes over het racisme de ronde in de kringen van Vlaams Belang. Dat is misschien wel de ultieme vernedering."

Kan hij ooit nog geloofwaardige uitspraken doen, over thema's van bijvoorbeeld integratie of migratie? "De vraag stellen, is ze beantwoorden. Je kan heel moeilijk geloofwaardige uitspraken doen, over minderheden, over integratie. De partij is eigenlijk monddood gemaakt door deze feiten."

Bij de partijleden heerst er momenteel een oorverdovende stilte. Op vragen voor commentaar wordt er niet gereageerd of "nee" gezegd. Bij de woordvoerder van de partij klinkt het enkel dat "voor Vooruit de bladzijde omgedraaid is".

Dat in tegenstelling tot september, toen klonk het bij verschillende leden dat ze "diep geschokt" waren. "De uitspraken raken mij heel diep. Ze staan haaks op waar ik als socialist en mens voor sta", zei bijvoorbeeld de Gentse schepen Astrid De Bruycker. Ook voor de Jongsocialisten was de maat vol: "Racisme is niet relatief en wat gezegd is kan absoluut niet door de beugel." Nu zeggen ze enkel dat ze "er van uitgaan dat Conner de beslissing van het parket zal respecteren en dat hij de nodige stappen zal volgen". 

Het contrast tussen de twee momenten is dus - zacht gezegd - groot. Daar ziet De Vadder drie redenen voor: 

1. "Op dit moment worden de lijsten gemaakt. Iedereen is dus afhankelijk van Rousseau. Nu gaat er niemand opstaan. Vooruit is ook een relatief hiërarchische partij."

2. "Daarnaast zou je de kip met de gouden eieren slachten. De peilingen tonen echt wel ongekende hoogtes, het is een verdubbeling."

3. "Er treedt een soort gewenning op. Het is niet de eerste keer dat dit in het nieuws komt. In het begin is er veel kritiek geweest, maar die verontwaardiging is nu minder."

"De partij beseft dat er geen andere keuze is", zegt ook Verhulst. "De wederopstanding staat of valt met Rousseau. Hij heeft de partij uit het moeras getrokken, hervormingen doorgevoerd, er zijn de goede peilingen."

"Zoals Winston Churchill zei: "If you're going through hell, keep going"", besluit De Vadder. "Dat is wat de partij nu doet. Iedereen kijkt de kat uit de boom, maar misschien valt de kat straks toch uit de boom. Bij het eerste optreden van Caroline Gennez, van Melissa Depraetere, van ... zal ernaar gevraagd worden."

"De uitspraken van oud-voorzitter Louis Tobback eerder deze maand zijn in dit licht ook pertinent", vindt hij. "Hij zei letterlijk: "Zijn we in ons diepste binnenste niet allemaal een beetje racist?" en "dit zal de partij geen schade berokkenen". Als verdediging is dat wel heel opvallend. Als de racistische uitspraken van de voorzitter geen schade zullen berokkenen, dan stoppen we met discussiëren."

We staan natuurlijk op 7 maanden van de verkiezingen, de verkiezingscampagne komt eraan. Gaat dit een effect hebben?

"We zitten in de aanloop naar die verkiezingscampagne en dit is natuurlijk de manier om een proces te vermijden, en dus te vermijden dat dit blijft duren. Maar tegelijk zal dit een jaar lang opgevolgd worden. Dan zijn de verkiezingen al voorbij en zitten we in de onderhandelingen. Het hangt hem dus een heel jaar boven het hoofd", zegt Verhulst.

"Het zal andere partijleden afstoten, dat merkte je uit de oorspronkelijke reacties", analyseert De Vadder. "Maar de kiezers? Met migratie als belangrijk thema? Ik weet het niet hoor, dat is een vraagteken."

Het antwoord zullen we kennen op 9 juni.