Op 20 november is het precies 25 jaar geleden dat het eerste onderdeel van het internationale ruimtestation ISS werd gelanceerd. Vandaag cirkelt het ISS nog altijd met 28.000 kilometer per uur rond de aarde. Het is het grootste en duurste wetenschappelijk project ooit. VRT NWS blikt terug op 25 jaar ISS, samen met Frank De Winne, de enige Belg die aan boord is geweest.
Internationale ruimtestation ISS bestaat 25 jaar: VRT NWS blikt terug met Frank De Winne, enige Belg die aan boord was
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
Het International Space Station, kortweg ISS, vliegt elke dag 16 keer rond de aarde, op 400 kilometer boven ons hoofd. Het is een wetenschappelijk laboratorium, ongeveer één voetbalveld groot, waar astronauten allerlei experimenten doen.
Druk op de bollen hieronder voor meer info:
25 jaar geleden, op 20 november 1998, werd de eerste module van het ISS gelanceerd op de Russische lanceerbasis Bajkonoer. Het was het begin van een nauwe samenwerking tussen de Verenigde Staten, Rusland, Europa, Canada en Japan, die tot op vandaag bestaat.
Sindsdien is het ruimtestation uitgebreid met tal van modules en onderdelen. In totaal waren 42 ruimtevluchten nodig om het ISS op te bouwen.
Elke dag zijn er 2 tot gemiddeld 7 astronauten van verschillende nationaliteiten aan boord van het ruimtestation. In totaal zijn al meer dan 270 mensen in het ISS geweest, onder wie ook één Belg: Frank De Winne.
"Ik herinner mij nog het gevoel alsof ik in een heel andere wereld terechtkwam", zegt De Winne die in 2002 acht dagen in het ISS heeft gewerkt. "Het ruimtestation was toen nog veel kleiner dan nu. Er waren nog maar 4 modules voor 6 bemanningsleden wat het bijvoorbeeld moeilijk maakte om een slaapplaats te vinden", vertelt De Winne.
In de beginjaren was het moeilijk om een slaapplaats te vinden in het ISS
Frank De Winne, was in 2002 en 2009 astronaut in het ISS
In 2009 mag De Winne nog een tweede keer naar het ISS. Dit keer voor een missie van 6 maanden. Tijdens de laatste twee maanden was De Winne ook commandant van het ISS, als eerste astronaut die niet uit Amerika of Rusland kwam.
"Het was natuurlijk een hele eer om dat te mogen doen. Het was een bewijs dat Europa een belangrijke rol speelt in de ruimtevaart en belangrijke stappen gezet heeft. Maar het was ook moeilijk om mijn vrouw, kinderen en vrienden zo lang te missen. Ik miste ook menselijk contact. Je kan in het ISS niet zomaar iedereen vastpakken en de hele dag knuffelen."
Wist je dat?
Het in het ISS een uur vroeger is dan bij ons. In de zomer zelfs 2 uur. Dat komt omdat de astronauten aan boord de universele tijd volgen.
Het ISS eigenlijk de hele tijd aan het vallen is. Maar door de hoge snelheid blijft het rond de aarde draaien. (Af en toe moet het ISS wel een boost krijgen om weer wat snelheid en hoogte te winnen.)
De uitgeademde lucht, zweet en urine van astronauten gefilterd wordt tot drinkbaar water.
Het record van langste verblijf in het ISS op naam staat van NASA-astronaut Frank Rubio. Hij verbleef 371 dagen na elkaar in het ISS.
Astronauten zich in een slaapzak moeten vastmaken aan de muur om te slapen.
Het ISS niet zo lekker ruikt. Astronauten vergelijken het met de geur van stof, afval, ontsmettingsmiddel, ozon, metaal en "gevangenis".
Je het ISS van op aarde kan zien met het blote oog, als een heel helder lichtpunt dat relatief snel langs over de nachtelijke hemel vliegt. Via deze website kan je opzoeken wanneer je het ISS kan spotten.
Er in 2021 een Russische film is opgenomen in het ISS. Ook Hollywoodacteur Tom Cruise is van plan om binnenkort hetzelfde te doen.
25 jaar wetenschappelijk onderzoek en uitvindingen
De ruimte is een unieke plek voor wetenschappelijk onderzoek. Je kan er experimenten doen in omstandigheden die op aarde niet of nauwelijks na te bootsen zijn. Onderzoek naar nieuwe medicijnen bijvoorbeeld.
"We doen in het ISS ook veel onderzoek naar osteoporose bijvoorbeeld", zegt De Winne. "Een astronaut verliest in de ruimte ongeveer 10 procent van zijn botmassa door de gewichtloosheid. Dat is vergelijkbaar met vrouwen die na de menopauze veel last hebben van botontkalking."
"We doen ook veel onderzoek naar nieuwe materialen. Zuinigere vliegtuigmotoren bijvoorbeeld, of isolatieschuim. Door de zwaartekracht op aarde ontploffen luchtbellen in schuim snel. In het ISS kunnen we die veel beter en langduriger observeren."
We hebben ook veel andere technologieën en uitvindingen te danken aan de ruimtevaart. Denk aan betere zonnepanelen, computers en krachtige computerchips, 3D-printers, boor- en schroefmachines op batterijen, ventilatie- en filtersystemen, krasvrije brilglazen, enzovoort.
Toekomst voor het ISS?
Na 25 jaar wordt stilaan nagedacht over het einde van het ISS. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA besliste vorig jaar om het ruimtestation in 2031 uit gebruik te halen en te laten opbranden in de atmosfeer. Op voorwaarde dat er tegen dan een nieuw ruimtestation is. Rusland heeft beslist om in 2028 al uit de samenwerking te stappen. Opnieuw: als ze tegen dan een eigen ruimtestation hebben.
En daarmee zou een einde komen aan het grootste en duurste wetenschappelijk project in de ruimte. In 2010 werden de totale kosten al geschat op 150 miljard dollar, daar zitten we intussen al ver boven. Het ISS is daarmee wellicht het duurste object ooit gebouwd.
Commerciële bedrijven als Axiom zijn wel geïnteresseerd om van het ISS een ruimtehotel te maken en om een commerciële opvolger voor het ISS te bouwen.
In elk geval, de kans is groot dat er over enkele jaren een tweede Belg naar het ISS gaat. De Belg Raphaël Liégeois is momenteel in opleiding om astronaut te worden. Het is de bedoeling dat hij nog voor 2030 naar het ISS gaat vliegen.
Bekijk hieronder het ISS in 3D (situatie voor 29/7/2021, zonder de recente Nauka-module): draai en zoom in en uit: