De Chinese president Xi Jinping en zijn Amerikaanse collega Joe Biden hebben elkaar ontmoet in San Francisco, in de marge van een economische top (APEC). Het is voor het eerst in zes jaar dat de Chinese president Xi de VS bezoekt. De relaties tussen beiden landen raakten de voorbije jaren ernstig verstoord. Welke onderwerpen kwamen bij de ontmoeting aan bod?
Van handelsoorlog tot "hot line": over deze 5 hete hangijzers hebben Xi Jinping en Joe Biden het gehad
Tom Van de Weghe
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
1. Hervatten van militaire communicatie
Wellicht het belangrijkste dat werd besproken, is het hervatten van de militaire communicatie tussen beide landen. Die communicatielijnen raakten ernstig verstoord na het bezoek van de voormalige voorzitter van het Huis van Afgevaardigden Nancy Pelosi aan Taiwan in augustus 2022.
Het incident met de vermeende Chinese spionageballon die op bevel van Biden eerder dit jaar werd neergeschoten, toonde aan dat een verbroken militaire "hot line" niet zonder risico's is en snel kan escaleren tot een groter conflict.
Beide leiders hebben beslist om in de toekomst opnieuw zonder aarzelen de telefoon op te pakken om met elkaar te praten als er een crisis uitbreekt. Door dat akkoord kan de topontmoeting wel als "geslaagd" bestempeld worden.
Het hervatten van communicatie is de sleutel om misverstanden te vermijden en de spanningen te verminderen, bijvoorbeeld na eerder confrontaties tussen marineschepen en vliegtuigen van beide landen in de Zuid-Chinese Zee en de Straat van Taiwan. De wereld zou er ietsje veiliger op worden dus.
2. Spanningen rond Taiwan verminderen
Voor Xi is dit het hoofdonderwerp van dit gesprek. Half januari 2024 zijn er belangrijke presidentsverkiezingen in Taiwan en hij vreest dat de eilandstaat resoluut zal kiezen voor een president die Taiwan als onafhankelijke staat wil uitroepen.
China beschouwt Taiwan als een afvallige provincie waar na de burgeroorlog in 1949 de verslagen nationalisten heen zijn gevlucht. Het eiland vormt op zich geen militaire bedreiging voor China, maar biedt met een democratisch bestuursmodel wel een alternatief voor het vasteland. Xi hoopt Taiwan weer met het vasteland te herenigen. Zonder geweld als het kan, mét geweld als het moet.
De VS erkent Taiwan formeel niet als land, maar steunt het wel militair met wapens om een mogelijke Chinese invasie af te schrikken. Met het conflict in Oekraïne heeft Biden meermaals gezegd dat hij Taiwan zou bijspringen indien het zou worden aangevallen, wat in verkeerde aarde is gevallen in Peking.
Xi hoopt van Biden ondubbelzinnig te horen dat de VS het streven naar Taiwanese onafhankelijkheid niet zal ondersteunen. Biden wil dan weer duidelijk maken dat China zich niet te moeien heeft met het democratische proces in Taiwan, dat een gewapende actie niet zonder gevolgen blijft en dat het status quo van de voorbije 70 jaar gerespecteerd moet worden.
3. Chinese actie tegen de fentanyl-crisis in VS
Vorig jaar stierven maar liefst 75.000 Amerikanen aan een overdosis fentanyl. Deze zwaar verslavende synthetische opioïde is dé doodsoorzaak nummer één geworden bij Amerikanen tussen de 18 en 45 jaar.
De grondstoffen voor de drug zijn vaak afkomstig uit China en worden via Mexicaanse drugkartels de VS binnengesmokkeld. Republikeinen eisen dat Biden dit strenger aanpakt.
Sancties tegen Chinese producenten lijken alleen maar effect te hebben als ook de regering van Xi ingrijpt. Voor Biden is dit een belangrijke zaak met verkiezingen in eigen land in het vooruitzicht, voor Xi kan het heel wat goodwill creëren.
4. Rem op oorlog in Oekraïne en het Midden-Oosten
Officieel blijft China neutraal in de oorlog tussen Rusland en Oekraïne en in de oorlog tussen Israël en Hamas. In de praktijk ligt het anders.
Xi heeft onder meer een strategisch bondgenootschap afgesloten met zijn Russische collega Poetin en houdt de Russische economie overeind. In Gaza lijkt China de kaart te trekken van de Palestijnen, waarmee het land lijnrecht ingaat tegen de VS dat de Israëlische zelfverdediging steunt.
Biden wil dat zijn collega Xi meer druk gaat uitoefenen op bondgenoten Rusland en Iran om verdere escalatie en bloedvergieten te voorkomen. Xi hoopt dan weer dat Biden het Chinese voorstel van een staakt-het-vuren in beide conflicten ernstig neemt.
5. Handelsoorlog temperen
Sinds president Trump heeft de VS heel wat handelsbeperkingen opgelegd aan China, vooral tegen technologiebedrijven. Veel van die maatregelen zijn onder Biden nog aangescherpt. Officieel hebben die te maken met veiligheid en intellectuele eigendom, maar onderliggend bestaat in Washington de vrees dat de VS voorbijgestreefd wordt als grootste economie ter wereld.
Concreet mogen Chinese elektrische wagens niet in de VS verkocht worden en de meest geavanceerde microchips mogen niet uitgevoerd worden, omdat die ook voor militaire toepassingen zouden gebruikt kunnen worden. De VS hoopt zo de Chinese vooruitgang te vertragen.
Voor Xi staat zelfredzaamheid van de Chinese economie bovenaan, samen met stabiliteit en veiligheid. Maar sinds het einde van de zerocovidmaatregelen lijkt die economie maar niet aan te slaan, onder meer als gevolg van een zware vastgoedcrisis. En dat terwijl de Amerikaanse economie het veel beter doet.
De Chinese president wil in de VS duidelijk maken dat China nog altijd "open for business" is, vandaar ook zijn geplande ontmoeting met technologiebedrijven. Xi hoopt van Biden te horen te krijgen dat er geen nieuwe sancties of heffingen bijkomen.
