Dure energie en hogere loonkosten: Belgische ziekenhuizen doken vorig jaar samen diep in het rood

In 2022 zagen de Belgische ziekenhuizen hun inkomsten vrij sterk stijgen, met 6,6 procent. Alleen: de kosten groeiden nog veel sneller aan, met 8 procent. Dat verklaart ineens waarom het bedrijfsresultaat van de ziekenhuizen er met maar liefst 328 miljoen euro op achteruit ging in vergelijking met een jaar eerder. Voor het eerst gaat de ziekenhuissector zo gezamenlijk in het rood: -181 miljoen euro. 

Van de 86 algemene ziekenhuizen uit de studie van Belfius boeken er meer dan de helft (49 om precies te zijn) een negatief resultaat. Nog eens 24 instellingen klokken af op een heel beperkte bedrijfswinst. Volgens Belfius kan je dus zeggen meer dan 8 op de 10 ziekenhuizen in een financieel wankele situatie zitten. 

Enkel als je uitzonderlijke meevallers meerekent, zoals bepaalde inhaalbedragen van de voorbije jaren, komt de gezamenlijke winst van de ziekenhuizen voor 2022 met 37 miljoen euro nog net boven de waterlijn uit. "Voor de 86 ziekenhuizen samen is dat uiteraard een flinterdunne winst", klinkt het bij Belfius.

Voor een verklaring moet je vooral kijken naar de inflatie, de algemene stijging van het prijspeil. Met name de energiekosten van de ziekenhuizen lagen in 2022 tweederde (62 procent) hoger. Ook de aankoop van voeding was 17 procent duurder. 

Maar de belangrijkste uitgaven voor een ziekenhuis zijn die voor het personeel, en die kosten stegen met een historische 14,5 procent: er kwam niet alleen 2 procent meer personeel bij in de sector, er waren ook forse loonindexaties (ook een gevolg van de inflatie ) en de loonverhogingen om zorgberoepen te versterken en aantrekkelijker te maken.

Tegelijk namen de artsenhonoraria, waar de ziekenhuizen voor een deel hun inkomsten uit halen, maar heel licht toe. Dat komt te dele omdat die maar met vertraging worden geïndexeerd. Maar in 2022 zat ook het aantal klassieke ziekenhuisopnames nog altijd onder het niveau van voor de coronacrisis. Ook de gemiddelde verblijfsduur van een klassieke opname daalt. Daghospitalisaties doen het wel goed: die staan nu al voor 57,4 procent van alle opnames. 

Ook voor 2023 maakt Belfius zich trouwens zorgen over de ziekenhuisfinanciën. Zo zouden de energiekosten nog eens 77 procent - 169 miljoen euro - hoger liggen dan in 2022. Ook de personeelskosten zouden volgens de eerste ramingen opnieuw met 9,4 procent stijgen. Belfius verwacht dat het gezamenlijke bedrijfsresultaat van de ziekenhuizen daardoor in 2023 misschien wel licht zal verbeteren, maar nog onder nul zal blijven.

"Ondanks alle extra maatregelen van de overheid, onder andere om de sector tijdens Covid te ondersteunen, staat het water de algemene ziekenhuizen aan de lippen", concludeert Belfius. "Verdere hervormingen blijven noodzakelijk om de ziekenhuisfinanciering opnieuw vlot te trekken."

Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke is het daarmee eens. Volgens hem moeten we "de financiering van de ziekenhuizen op een fundamenteel andere leest schoeien". Die hervorming moet meer financiële stabiliteit creëren voor de ziekenhuizen, zegt hij.

"Alles wat te maken heeft met de kosten van een ziekenhuis, niet alleen alle kosten voor verzorgend en verplegend personeel maar ook de kosten van de medische apparatuur en benodigdheden, moet rechtstreeks gefinancierd worden vanuit een budget dat afgestemd is op de noden van de patiënten die in het ziekenhuis opgenomen zijn of er onderzocht en behandeld worden", vindt hij.