Chinese staatsmedia omarmen de Amerikanen: vanwaar die opvallende ommekeer?

De Chinese president Xi Jinping op een tractor met een boer in Iowa, of breedlachend voor de Golden Gate Bridge in San Francisco in zijn jongere jaren. Het zijn maar enkele beelden die de afgelopen week door de Chinese staatsmedia werden gedeeld .

"Dat is wel even slikken voor de modale Chinees", zegt journalist en China-kenner Veerle De Vos in "Nieuwe feiten" op Radio 1. "Het is een ommekeer. Tot voor kort werden Chinezen nog aangemoedigd om Amerikanen in China te ontmaskeren als spionnen. Nu worden er verhalen over de eeuwigdurende Chinees-Amerikaanse vriendschap verteld."

Dat zorgt voor heel wat verwarring onder de Chinese bevolking. Wat moeten ze nu denken over de Amerikanen? Eeuwige vijanden, of beste vrienden?

De vriendschappelijke persberichten moeten in een breder kader geplaatst worden. President Xi brengt momenteel een bezoek aan San Francisco. Het is zes jaar geleden dat de president nog voet op Amerikaanse grond zette. "Dat was onder president Trump. Hij kreeg er toen een diner met chocoladecake, en er werden Chinese liedjes gezongen."

Eén en al gezelligheid, maar dat is ondertussen een ander verhaal geworden. "De sfeer is veel bitser geworden, langs beide kanten. Xi en Biden hebben elkaar nauwelijks ontmoet de afgelopen jaren." Deze ontmoeting draagt volgens De Vos een grote betekenis. "Het is een teken aan de wand dat ook de Chinezen vinden dat er iets moet veranderen."

De spanning tussen de twee grootmachten en hun bondgenoten zorgt namelijk voor een grimmige sfeer. Een moderne "Koude Oorlog", wordt ook wel eens gezegd. "Dan heb je nog Taiwan, waar de gevechtsvliegtuigen soms rakelings langs elkaar vliegen." Daar zou het wel eens tot een conflict kunnen komen.

"Sinds een paar jaar ligt de militaire dialoog tussen beide landen helemaal stil. Dat vergroot het risico op misverstanden, en dat wil eigenlijk niemand. Daarom zitten ze met elkaar aan tafel in San Francisco, op een historisch landgoed." Op expliciete aanvraag van de Chinezen vindt de ontmoeting plaats op een "gezellige locatie", weet De Vos. 

De pro-Amerikaanse berichtgeving heeft volgens De Vos ook deels te maken met de sputterende economie in China. "Iedereen had verwacht dat de Chinese economie naar boven zou springen na de coronapandemie, maar dat gebeurt niet."

Crisis in de vastgoedsector, een hoge jeugdwerkloosheid, en daarbovenop ook nog eens Amerikaanse sancties tegen Chinese techbedrijven. "Amerika legt hun eigen technologische bedrijven steeds meer embargo’s op: ze mogen niets meer uitvoeren of zaken doen met China." Daarnaast nemen ook westerse bedrijven gas terug. "De Chinezen voelen dat het de verkeerde kant uitgaat. Vandaar dat charmeoffensief in de Chinese media."

Dat charmeoffensief is ook voor de eigen bevolking bedoeld. Op het Chinese internet heersen heel wat anti-Amerikaanse gevoelens. "Sakkeren over de Amerikanen, dingen vertellen die op het randje af racistisch zijn, de Amerikanen afschilderen als vijanden… dat kon allemaal op Chinese sociale media."

"Nu is er een nieuw signaal: het mag wat minder. We hebben de VS even terug nodig, dus we gaan het over een andere boeg gooien." Dat zorgt voor heel wat verwarring onder de Chinese internetgebruikers, met alle memes van dien. "Zijn de Amerikanen nu plots onze eeuwige vrienden geworden, vragen ze zich af."

Heel optimistisch moeten we toch nog niet worden, waarschuwt De Vos. "Deze ontmoeting gaat vooral over damage control en om het vermijden van een conflict. Echte vrienden gaan ze volgens mij niet worden."

"De nieuwe tweedeling in de wereld zal niet meteen opgelost worden met een lunch en wandeling in de tuin, maar het is een lichtpunt dat ze weer met elkaar praten", klinkt haar besluit.