Campagne moet Zorgcentra na Seksueel Geweld meer onder aandacht brengen: "Slachtoffers die zich nu melden, zijn maar topje van de ijsberg"

Zorgcentrum na seksueel geweld (ZSG): in België bestaan er tien centra waar slachtoffers van acuut seksueel geweld kunnen spreken met zorgpersoneel, politie en justitie. "Tot 30 dagen na de feiten kunnen slachtoffers bij ons terecht voor de eerste zorgen. Een soort van spoedgevallendienst voor seksueel geweld", zegt Sarah De Schepper van het ZSG in Antwerpen. 

Of het nu gaat om medische of psychologische zorg, forensisch onderzoek of klachtneerlegging: slachtoffers kunnen de klok rond terecht in één van de tien centra in België. Ze worden niet alleen op het moment zelf geholpen, ook nadien worden ze opgevolgd. "Dat door forensisch verpleegkundigen. Ze houden telefonisch contact, maar ook bij psychologen kunnen slachtoffers terecht voor de nazorg." 

Afgelopen jaar vonden 3.287 slachtoffers hun weg naar een van de centra. Dat zijn zo'n 11 slachtoffers per dag die zich melden. Volgens het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen zullen die cijfers dit jaar nog hoger liggen, want tot oktober hebben al meer dan 3.500 mensen zich aangemeld.

"Toch benaderen die cijfers in de verste verte de werkelijke omvang van seksueel geweld niet", zegt Marie-Colline Leroy (Ecolo), staatssecretaris voor Gendergelijkheid, Gelijke Kansen en Diversiteit. Daarom lanceert zij, samen met premier Alexander De Croo (Open VLD), minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) en het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen, een sensibiliseringscampagne om de centra onder de aandacht te brengen.  

Heel wat mensen weten ook nog niet van het bestaan van de zorgcentra af. Verschillende campagnes moeten daar verandering in brengen. Zo zal een campagne de mensen kennis leren maken met de speciaal opgeleide professionals. "De ZSG-teams leveren zo'n essentieel werk. Ze luisteren naar slachtoffers en helpen hen om hun leven opnieuw op te bouwen", zegt Leroy nog.  

Veel slachtoffers, voornamelijk vrouwen, durven niet langsgaan bij een ZSG en weten niet dat er een plaats is waar ze terechtkunnen voor de complete zorg. Daarom focust de campagne ook op de slachtoffers. Vooral de jongere generatie.

"Hoewel geen enkele leeftijdsgroep immuun is voor seksueel geweld, is bijna één op de drie slachtoffers die naar een ZSG komt minderjarig", benadrukt Michel Pasteel, directeur van het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen. De campagne wil daarom slachtoffers geruststellen dat de centra er voor hen zijn. Ze willen ook benadrukken dat slachtoffers zélf het tempo en het niveau van zorg kunnen bepalen naargelang hun noden. 

Slachtoffers van seksueel geweld konden sinds 2017 terecht in drie ZSG. Ondertussen staat de teller al op 10 centra in België. In 2024 staan er nog drie nieuwe openingen op de planning in Bergen, Waals-Brabant en Halle-Vilvoorde. "Zo kan elk slachtoffer een ZSG vinden op minder dan een uur rijden van de woning."

Omdat de ZSG focussen op acuut seksueel geweld, is het belangrijk dat ze zo snel mogelijk hun weg naar de centra vinden. "In ideale gevallen melden slachtoffers zich 72 uur na de feiten, maar tot een week na de feiten zijn er nog sporen terug te vinden van het seksueel geweld", zegt Flo Vincent van Instituut van de gelijkheid van vrouwen en mannen. "In 72 procent van de gevallen melden de slachtoffers zich binnen de week." 

In een ZSG werken gezondheidswerkers, politie en justitie samen. Slachtoffers worden opgevangen door speciaal hiervoor opgeleide professionals. Mede door hun hulp is de kans op psychologisch herstel groter. Ook steunfiguren van het slachtoffer kunnen extra begeleiding krijgen.