Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA), minister van Landbouw Jo Brouns (CD&V) en viceminister-president Gwendolyn Rutten (Open VLD) onderhandelen vandaag verder over stikstof. Vertrekpunt is een tekst die minister Demir heeft opgesteld na het overleg van het voorbije weekend. Het lijkt er niet op dat er vandaag al witte rook volgt.
Afgelopen zaterdag staken de drie vakministers de koppen bij elkaar, met ook drie parlementsleden - Wilfried Vandaele (N-VA), Peter Van Rompuy (CD&V) en Steven Coenegrachts (Open VLD) - van de meerderheidspartijen. Gisteren sleutelden technici verder aan wat er op tafel lag. Intussen heeft minister Demir alles in één tekstvoorstel gegoten dat vandaag de basis vormt voor een nieuw overleg. Of er snel een akkoord gevonden kan worden over die tekst, is nog de vraag. Volgens sommige betrokkenen zitten er bijvoorbeeld nog verschillen tussen de tekst en de afspraken van het voorbije weekend.
Wel herhalen alle betrokken partijen de wil om op korte termijn tot een akkoord te komen. Een aantal knopen zijn intussen ook wel ontward. Zo zouden de rode bedrijven, de zogenoemde "piekbelasters", niet meer gedwongen worden om in 2030 te sluiten. Zij zouden open kunnen blijven op voorwaarde dat hun impactscore op de omliggende natuur onder de 50 procent komt. Dat zou voor de betrokken landbouwbedrijven wel neerkomen op grote investeringen.
De verschillende vergunningsdrempels voor industrie en landbouw blijven wel behouden, maar krijgen - zoals gevraagd door de Raad van State in het kritische advies op het voorstel van decreet - een duidelijker beargumenteerde wetenschappelijke onderbouwing in de tekst.
Uitstootrechten overnemen
Voor de landbouw zou de zogenaamde "onvergunbaarheidsdrempel" verdwijnen. Landbouwbedrijven die toch boven de vastgelegde uitstootdrempel uitkomen, kunnen dus toch een vergunning aanvragen als ze een indivduele passende beoordeling - lees: een grondig milieuonderzoek - uitvoeren. Op die manier zouden die vergunningen toch dossier per dossier kunnen bekeken worden.
De vraag is dan wel hoe dat instrument van de passende beoordeling precies zal worden opgenomen in de tekst, want het is niet de bedoeling om elk landbouwbedrijf een milieuonderzoek van honderden pagina's op te leggen zoals dat voor Ineos het geval was.
Ook het "extern salderen" zou een plaats krijgen in het akkoord. Dat systeem laat toe dat een landbouwer de uitstootrechten kan overnemen van een andere landbouwer die ermee stopt. Dat systeem zou vanaf januari 2025 ingevoerd kunnen worden, op voorwaarde dat een milieuonderzoek aantoont dat het de vooropgestelde doelstelling om de stikstofuitstoot te verminderen niet in het gedrang brengt.
Nog niet voor vandaag
Verder blijf het Turnhouts Vennengebied een geval apart. Daar zijn de stikstofproblemen zo acuut dat er eigenlijk niets meer kan worden ontwikkeld in de nabijheid. Wordt daar in de nieuwe tekst ook een mouw aan gepast?
De vraag blijft hoe snel de Vlaamse ministers de resterende losse eindjes kunnen wegwerken en een akkoord kunnen vinden. De kans dat de ministers vandaag al aan minister-president Jan Jambon het sein kunnen geven dat het dossier rijp is om te landen, lijkt klein. Maar in dit dossier lijkt geen enkele onverwachte wending uitgesloten.
