Grootste saneringsoperatie van Vlaamse waterwegen ooit afgerond: Limburgse Winterbeek gereinigd

De Vlaamse overheid heeft de grootste saneringsoperatie van waterwegen ooit in ons gewest succesvol afgerond. Zeven jaar lang werden 17 kilometer aan waterloop en oevers grondig gereinigd. Concreet gaat het om de Winterbeek die door Beringen, Tessenderlo, Diest en Scherpenheuvel-Zichem loopt. Die leed erg onder vervuiling met zware metalen en zouten van lokale chemiebedrijven.

Cedric Van den Langenbergh

ma 13 nov. 2023 17u05

Over een lengte van maar liefst 17 kilometer heeft de Vlaamse overheid de sanering van de Winterbeek in Limburg en Vlaams-Brabant tot een goed einde gebracht. De waterweg loopt via Beringen, Tessenderlo, Diest en Scherpenheuvel-Zichem en mondt uiteindelijk uit in de Demer. De waterloop leed erg onder historische vervuiling van chemiebedrijf Tessenderlo Group, dat ook meewerkte aan de sanering. In totaal werd 258.000 ton aan vervuild materiaal weggehaald.

Volgens Katrien Smet van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) gaat het dan ook om een complex project. "De zware metalen en zouten zaten zowel in de bodem als in het water en de oevers. Het gaat vooral om vervuild slib. Dat hebben we zowel op de bodem als langs de oevers afgegraven. Met slibvangen voorkwamen we dat het overige slib in de Demer terechtkwam. Waar het mogelijk was, hebben we ook een nieuwe laag grond gestort. Daarop zijn ook natuurlijke materialen aangebracht, zoals boomstammen. Die houden de propere grond langer vast, wat fauna en flora weer helpt."

Tessenderlo Group kijkt in eigen boezem

Zoals op vele plekken in Vlaanderen ging het hier om historische vervuiling. In dit geval kwam die vooral van het chemiebedrijf Tessenderlo Group. Maar het bedrijf heeft meegeholpen om de vervuiling terug te draaien. Terwijl de VMM en afvalstoffenmaatschappij OVAM de sanering uitvoerde, heeft het bedrijf saneringsberging Kepkensberg in Ham beschikbaar gesteld om het verontreinigde slib veilig en duurzaam op te slaan.

Dat slib trof zowel het leven in het water als erbuiten. Door overstromingen bleef het op de oevers achter, waarna het zich verder verspreidde in het valleigebied. "Maar ook in het water had de verontreiniging rampzalige gevolgen", legt Smet uit. "Zowel voor de waterkwaliteit zelf als het leven in het water. Nieuw onderzoek toont aan dat steeds meer leven terugkeert in de Winterbeek. Zo komen bepaalde waterplanten weer voor. Het effect op het waterleven is nog niet volledig zichtbaar."

Milieuwinst veiligstellen

Om het effect van de sanering veilig te stellen, blijven de VMM, de Universiteit Antwerpen en het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek de situatie opvolgen.

Daarnaast zijn er ook nog plannen om natuurgebied de Kloosterbeemden aan te pakken. Door dat gebied lopen de laatste kilometers van de Winterbeek. "We focussen er op vernatting om de verdroging te lijf te gaan. Het gebied wordt dan een spons waar natte natuur beter kan overleven", besluit Katrien Smet.