Terwijl de BoerBurgerBeweging (BBB) in maart nog met voorsprong de provinciale verkiezingen in Nederland won, scoort de partij slecht in de peilingen voor de parlementsverkiezingen. Wat is er gebeurd? "De kiezers zijn naar de volgende partij overgestapt, het NSC van Pieter Omtzigt."
In het voorjaar grootste partij van Nederland, nu staat BBB nergens: waarom kiezer alweer naar een ander lonkt
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
"Vanuit het niets zal de BBB met zeker 16 zetels in de Eerste Kamer nu de grootste partij in Nederland worden", stond in maart op de website van VRT NWS te lezen. De Nederlandse politica Caroline van der Plas won toen met BBB, dat staat voor BoerBurgerBeweging, de provinciale verkiezingen in Nederland. Haar partij werd ook in elke provincie de grootste. Niet slecht voor een partij die nog geen vier jaar bestond.
Op 22 november trekken de Nederlanders opnieuw naar de stembus om de zetels van de Tweede Kamer, het Nederlandse parlement, te vullen. De laatste peilingen tonen nu dat de rijzende ster van de BBB ondertussen grotendeels uitgedoofd is. BBB zou slechts 5 tot 7 procent van de stemmen halen, wat neerkomt op zo'n 8 van de 150 zetels.
"Van der Plas won veel aanhang vanwege de onvrede met het stikstofbeleid in Nederland", zegt NOS-correspondent Nynke de Zoeten in "Nieuwe feiten" op Radio 1. "Ondertussen speelt dat dossier amper nog een rol en de omgekeerde vlaggen die Nederlanders uithingen als steun voor BBB zie je niet meer. De kiezer krijgt ook een alternatief voorgeschoteld: het Nieuw Sociaal Contract (NSC) van Pieter Omtzigt."
Pieter Omtzigt en zijn "Nieuw Sociaal Contract"
Pieter Omtzigt is geen onbekende voor de Nederlandse kiezer. De politicus zit al sinds 2003 in de Tweede Kamer. Hij begon als lid van CDA, de christendemocraten, maar vertrok daar in 2021. In een lijvig dossier van 76 pagina's beschreef Omtzigt hoe hij zich vernederd en tekortgedaan voelde door de partij.
De ruzie met CDA betekende echter niet het einde van zijn politieke carrière. Omtzigt ging twee jaar verder als onafhankelijke stem binnen de Tweede Kamer. Nu komt hij op met zijn nieuw opgerichte partij, Nieuw Sociaal Contract (NSC).
In zijn verkiezingsprogramma beweert Omtzigt dat hij het Nederlandse bestuur, "dat kapot is", zal herstellen. Verder wil NSC het aantal migranten beperken tot 50.000 per jaar, twee nieuwe kerncentrales bouwen en 350.000 nieuwe woningen plaatsen om de wooncrisis op te lossen.
BoerBurgerBeweging doet het slecht in peilingen: waar zijn de kiezers van Caroline van der Plas gebleven?
Omtzigt en Van der Plas, twee druppels water?
Eigenlijk komen Omtzigt en Van der Plas uit dezelfde stal. "Omtzigt is jarenlang actief geweest voor het CDA. Hij was verschillende jaren Kamerlid, tot hij er met ruzie vertrok", legt de Zoeten uit. "Van der Plas heeft ook bij het CDA gewerkt, maar ze was totaal onbekend tot ze met BBB de verkiezingen won. De achtergrond verschilt, maar qua gedachtegoed zijn er duidelijke raakvlakken."
"Zoals het er nu naar uitziet, zou Omtzigt met Nieuw Sociaal Contract de winnaar kunnen worden", stelt de Zoeten. Ook in de peilingen ligt NSC op kop, met 16 tot 19 procent van de stemmen. Toch is die overwinning nog niet zeker.
"Vooral VVD doet het goed. Het lijkt dus vooral tussen VVD en NSC te gaan. PvdA van Frans Timmermans deed ook eerst mee voor de eerste plaats, maar die lijkt nu weg te zakken. Anderzijds blijkt uit onderzoek dat 60 procent van de kiezers het zelf nog niet weet, dus het kan nog alle kanten op."
Premier of geen premier, dat is de vraag
"Wat ik vooral fascinerend vind, is dat Omtzigt niet wil meedoen aan debatten. Hij wil het graag over de inhoud hebben, terwijl de kandidaten tijdens een debat volgens hem te weinig tijd krijgen en door elkaar schreeuwen. Hij wil het wel graag over inhoud hebben, maar het gaat bij hem vooral over de zaken eromheen. "Wanneer komt zijn verkiezingsprogramma" of "wil hij premier worden", dat zijn de vragen waarmee hij de aandacht vasthoudt."
Mark Rutte heeft al aangekondigd dat hij geen kandidaat is om opnieuw premier te worden. De lijsttrekker voor zijn partij, VVD, is de huidige minister van Veiligheid en Justitie Dilan Yeşilgöz. Het is dus het einde van een tijdperk voor de Nederlanders, bij wie Rutte 13 jaar aan het roer van het land stond. De vraag wie Rutte opvolgt als premier, blijft voorlopig onbeantwoord.
"Omtzigt heeft al gezegd dat hij liever geen premier wordt", vertelt de Zoeten. "Wie bij een overwinning dan wel de rol op zich neemt, is dan ook niet duidelijk. Dat wordt waarschijnlijk pas na de verkiezingen bepaald. Het maakt zijn aanhang ook niet veel uit. Zij willen gewoon stemmen op een integere politicus, en de rest slikken ze als zoete koek."
