Het gebruik van spraakberichten of voice messages is in opmars. Terwijl de ene ervan houdt, ervaart de andere ze als terreur. Feit is wel dat ze steeds populairder worden, en dat blijkt ook uit Amerikaans onderzoek. Mariek Vanden Abeele, professor digitale cultuur (UGent), verklaart het succes in “De wereld van Sofie” op Radio 1.
Ooit belden we met elkaar. Toen kwamen de sms’jes. Daarna de appjes en bijbehorende appgroepen, waarin je met 30 tegelijk berichten naar elkaar kan verzenden. Maar vandaag sturen we almaar vaker ingesproken lappen tekst heen en weer. Volgens Amerikaans onderzoek doet 30 procent het wekelijks . Bij de leeftijdsgroep van 18 tot 29 jaar ligt dat aantal op 43 procent.
Een nieuw fenomeen? Niet helemaal, zegt professor Vanden Abeele. “We deden dit in het verleden ook al toen we nog een vaste telefoon hadden. Toen was het antwoordapparaat helemaal ingeburgerd. Al was de duurtijd beperkter: je kon niet langer dan 30 seconden praten.”
Drie redenen waarom we spraakberichten sturen
Situationeel: je stuurt een spraakbericht terwijl je aan het rijden bent, wanneer je gehaast bent of terwijl je met meerdere dingen tegelijk bezig bent.
Productief: je moet iets uitleggen over een complexe procedure. Het bericht uittikken zou te lang duren.
Duidelijkheid: je kiest er bewust voor omdat je non-verbale communicatie mist. Je zingt bijvoorbeeld liever "Happy Birthday" in, dan dat je een tekstbericht verstuurt.
Bovenstaande redenen overtuigen de tegenstanders alvast niet. Want spraakberichten duren soms verschrikkelijk lang, en zo moet je wachten tot de kern van het bericht komt.
Geen minderwaardige vorm van communiceren
Toch vindt Vanden Abeele het geen minderwaardige vorm van communiceren. “Het lijkt ontzettend triviaal. Maar om iets te kunnen en durven delen, en er plezier aan te beleven, moet je verdomd goede vrienden zijn. Het gaat meer over de daad van het communiceren, dan over wat er echt gezegd wordt. Met elke scheet die er gedeeld wordt in zo’n WhatsApp-groep, zeggen die vrienden aan elkaar: hier is een momentje in mijn dag waarop ik aan jullie denk.”
Het merendeel van onze communicatie is zwanzen
“Het zijn belangrijke processen die onze sociale relaties in het dagelijks leven versterken. Het is ook een misvatting dat we, vóór er mobiele communicatie was, altijd superzware gesprekken voerden. Het merendeel van onze communicatie is zwanzen, en dat is heel belangrijk.”
BELUISTER - Professor digitale cultuur Mariek Vanden Abeele duidt het succes van spraakberichten in "De wereld van Sofie":
Waarom spraakberichten steeds populairder worden
Tekstcommunicatie gaat niet verdwijnen
Vooral bij jongeren zijn spraakberichten populair. “Daar is het performatieve karakter heel kenmerkend. Als je een tiener in huis hebt, dan weet je dat ze via Snapchat foto’s van een half voorhoofd naar elkaar doorsturen.” Vanden Abeele spreekt over "fatische communicatie": jongeren communiceren uit sociale redenen, en niet per se om informatie over te dragen.
Bij oudere mensen gaat het meer over het pragmatische karakter. “Ze zijn bijvoorbeeld aan het rijden en dan is het handig wanneer ze een omvangrijke communicatie moeten doen.”
Het is dus gewoon een extra vorm van communiceren. “Tekstcommunicatie zal ook zeker niet verdwijnen” zegt Vanden Abeele stellig. “Het voordeel is daar dat je nog veel meer controle hebt over wat je zegt, en hoe je het zegt. Je vraagt ook minder tijd en aandacht van de ontvanger. Tekstcommunicatie staat dus niet onder druk. We voegen met de spraakberichten gewoon iets toe aan ons palet van communicatiemogelijkheden.”
