In de Spaanse hoofdstad Madrid zijn betogingen voor de tweede avond op rij uitgemond in gevechten met de politie. Daarbij zijn 30 agenten en 9 betogers gewond geraakt en 6 mensen gearresteerd. De betogingen volgen op de aankondiging van premier Pedro Sánchez dat hij een amnestieregeling voor Catalaanse separatisten zal steunen, maar daar wil rechts Spanje niets van weten.
Amnestieregeling voor Catalaanse separatisten veroorzaakt politieke storm: wat is er aan de hand in Spanje?
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
Zo'n 7.000 betogers kwamen gisteravond samen in Madrid om te protesteren tegen de plannen van de regering om Catalaanse separatisten amnestie te verlenen. Dat aantal is een verdubbeling ten opzichte van de avond ervoor. De demonstranten blokkeerden belangrijke wegen in de hoofdstad en scandeerden leuzen zoals "Dictator, Pedro Sánchez, dictator", maar ook "Deze premier is een delinquent!" De betogers waren voornamelijk aanhangers van Spaans rechts en extreemrechts. Daarbij zwaaiden een paar mensen met vlaggen van voormalig dictator Franco en beeldden ze een Hitlergroet uit.
Ze trokken naar het Madrileense hoofdkantoor van de Spaanse PSOE, de socialistische partij van premier Pedro Sánchez. Ook de oproerpolitie was daar massaal aanwezig. Toen de demonstranten de dranghekken probeerden om te gooien, kwam het tot gevechten tussen de politie en de betogers. De betogers gooiden met stenen, bierblikjes en dranghekken. Daarbij raakten 30 agenten en 9 manifestanten gewond. Naast de betogingen in Madrid kwamen ook in Barcelona en Valencia mensen op straat.
Amnestieregeling voor Catalaanse separatisten
Met de betogingen willen rechtse partijen en demonstranten protesteren tegen de Catalaanse amnestieregeling die Sánchez wil doorvoeren. Momenteel bevindt de Spaanse politiek zich in een impasse. Na de verkiezingen in juli behaalden noch het linkse blok van PSOE en Sumar, noch het rechtse blok van de conservatieve PP en het uiterst rechtse Vox een meerderheid. Nadat Spaans rechts er niet in geslaagd was om een regering te vormen, kwam het initiatief bij Sánchez terecht. Die heeft al een akkoord met het radicaal-linkse Sumar, maar mist nog enkele zetels om een absolute meerderheid in het parlement te halen.
Die zetels gaat hij zoeken bij de Catalaanse partijen die onafhankelijkheid nastreven, zoals Republikeins Links van Catalonië (ERC) en Junts. Om hun steun te krijgen, eisen deze partijen verschillende toegevingen van de Spaanse premier. Een van die eisen, is een amnestieverklaring voor zo'n duizend Catalanen die betrokken waren bij het onafhankelijkheidsreferendum van 2017.
Het Catalaans referendum voor de onafhankelijkheid van 2017
Op 1 oktober 2017 hield de Spaanse regio Catalonië een referendum voor de onafhankelijkheid. De Spaanse regering bestempelde het referendum als illegaal en deed er alles aan om de stemming tegen te werken. Politieagenten blokkeerden de ingang van stembureaus en namen verschillende dozen met stembiljetten in beslag. Uiteindelijk kon zo’n 40 procent van de Catalanen zijn stem uitbrengen. Daarbij stemde 90 procent van de mensen voor de onafhankelijkheid.
Tot een onafhankelijk Catalonië is het echter nooit gekomen. Spanje weigerde het resultaat van het referendum te erkennen. Enkele jaren later begon het “Causa del procés”, waarbij twaalf prominente separatistische leiders veroordeeld werden tot een gevangenisstraf.
In 2021 gaf Sánchez al gratie aan negen Catalaanse separatisten die een gevangenisstraf uitzaten voor "rebellie en ongehoorzaamheid". Daarmee wilde de premier "de harmonie tussen Catalonië en Spanje herstellen". De separatisten mogen vanwege hun veroordeling echter nog steeds geen publiek ambt bekleden. Een amnestiedeal betekent in essentie een tabula rasa van het strafblad, waardoor een politieke post opnieuw mogelijk wordt.
Amnestieregeling voor Puigdemont?
De exacte details van de amnestieregeling zijn nog steeds niet bekend. De laatste onderhandelingen vinden echter niet in Madrid, maar in Brussel plaats. Daar voeren afgevaardigden van PSOE en ERC gesprekken met de Catalaanse leider van de Junts-partij, Carles Puigdemont. Die vluchtte na het onafhankelijkheidsreferendum naar Brussel om een veroordeling te voorkomen en is sindsdien niet meer naar Spanje teruggekeerd. Wat de regeling voor hem inhoudt, is nog niet zeker. Volgens de laatste berichten is het akkoord wel "zo goed als klaar".
Vox en PP zijn niet te spreken over de regeling. De rechtse en uiterst rechtse partijen lieten al weten dat ze alle juridische opties zullen nakijken om de deal ongeldig te laten verklaren.
