"Ik zou de hele nacht kunnen schrijven naar jou": de brieven die 265 jaar geleden verstuurd werden, maar nu pas geopend (en gelezen) zijn

"Ik zou de hele nacht kunnen schrijven naar jou... Ik ben voor altijd je trouwe vrouw."

"Welterusten mijn beste vriend. Het is middernacht. Ik denk dat het tijd is om uit te rusten."

Deze brief schreef Marie Dubosc in 1757 of 1758 aan haar echtgenoot, Louis Chambrelan, op dat moment eerste luitenant van het Franse schip Galatée. Maar de brief zou haar man nooit bereiken. Hij zou haar woorden nooit lezen. En om het helemaal tragisch te maken: de vrouw stierf niet veel later en haar man zag haar nooit meer terug. Pour la petite histoire: Chambrelan keerde terug naar Frankrijk en hertrouwde in 1761.

Om het verhaal te kaderen, moeten we even in de geschiedenis duiken. In 1757-1758 waren verschillende landen volop verwikkeld in de Zevenjarige Oorlog. Frankrijk en Groot-Brittannië stonden in die oorlog tegenover elkaar. De Galatée was een Frans oorlogsschip dat in 1758 onderweg was naar Canada.

Om het thuisfront in contact te brengen met de bemanning probeerde de Franse postdienst brieven te bezorgen. Maar ondanks meerdere pogingen, via meerdere Franse havens mislukte dat. De reden? De Galatée was intussen in Engelse handen en de bemanning was gevangen genomen. Toen de Fransen dat ontdekten, stuurden ze de brieven naar Groot-Brittannië. Maar daar belandden ze in een opslagplaats. De Britse Administratie oordeelde immers dat de brieven geen militaire betekenis hadden. 

Pas nu, 265 jaar later zijn de brieven voor de eerste keer geopend en gelezen. Al die tijd lagen de 104 brieven in het Nationaal Archief in Kew, in Londen. Onderzoeker Renaud Morieux ontdekte de brieven bij toeval in een doos in het archief. In de doos zaten drie bundels brieven, die omwikkeld waren met een lint. Toen Morieux zag dat ze nog verzegeld waren, vroeg hij toestemming om ze te openen. "Ik realiseerde mij dat ik de eerste persoon was die deze persoonlijke berichten las sinds ze geschreven waren. De beoogde ontvangers hebben die kans niet gekregen"

Maandenlang deed hij erover om alle brieven te lezen en ontcijferen. Het waren brieven van moeders naar hun zonen, van vrouwen naar hun echtgenoten...

Zo klaagde een moeder in een van de brieven dat haar zoon meer schreef naar zijn verloofde dan naar haar.

"Op de eerste dag van het jaar hebt u uw verloofde geschreven (…). Ik denk meer aan jou dan jij aan mij. (…) Ik wens u in ieder geval een gelukkig nieuwjaar vol zegeningen van de Heer. Ik denk dat ik voor het graf ben, ik ben al drie weken ziek."

In een andere brief klaagde ze dan weer dat hij nooit vroeg naar zijn stiefvader.

"Dit doet mij enorm pijn. De volgende keer dat u mij schrijft, vergeet dan alstublieft uw vader niet." 

Tijdens zijn onderzoek heeft hij de 181 bemanningsleden van de Galatée geïdentificeerd. "Deze brieven gaan over universele thema's, ze zijn niet uniek voor Frankrijk of voor de 18e eeuw", duidt Morieux. "Ze laten zien hoe we allemaal omgaan met grote uitdagingen. Als we gescheiden worden van dierbaren door gebeurtenissen waar we geen controle over hebben, zoals de pandemie of oorlogen, moeten we bedenken hoe we contact kunnen houden, hoe we mensen kunnen geruststellen, hoe we passie levend kunnen houden."

"Vandaag hebben we Zoom en Whatsapp. In de 18e eeuw hadden mensen alleen maar brieven, maar waar ze over schreven, voelt heel vertrouwd", besluit hij. 

De resultaten van het onderzoek zijn gepubliceerd in "Annales. Histoire, Sciences sociales", een Frans wetenschappelijk tijdschrift over sociale geschiedenis