Tien gemeenten vragen één nationaal herdenkingsteken voor alle vrouwen én mannen die in het verleden als heks vervolgd zijn

In Gent is een gedenkplaat ingehuldigd voor 59 mensen die er vervolgd werden als heks. De plaat komt er na een onderzoek van historici Maartje Van der Laak en Jonas Roelens. Zij gingen op zoek naar de Gentse slachtoffers van de heksenwaan en konden de verhalen van 43 vrouwen en 16 mannen reconstrueren. Een nieuwe gedenkplaat in het Prinsenhof toont de namen, er is een QR-code met meer info. De heksenvervolging vond vooral plaats in de 16e en de 17e eeuw, maar er zijn ook andere gevallen. 

Niet alleen in Gent, maar ook elders, zijn er intussen lokale initiatieven om slachtoffers van 'de heksenwaan' te herdenken. Een nieuw consortium van gemeenten wil een wildgroei voorkomen en pleit nu voor een gemeenschappelijke aanpak. De gemeenten vragen de federale regering om één nationaal monument op te richten. Gemeente Laarne trekt het initiatief. In Vlaanderen doen ook Dendermonde, Diksmuide, Hasselt, Kasterlee, Lier, Nieuwpoort en Zonnebeke mee. In Wallonië ondersteunen Bièvre en Vielsalm de oproep. 

"Er was ten tijde van de vervolging een groot geloof in het feit dat sommige mensen een pact met de duivel sloten om de christelijke samenleving ten gronde te richten. Als het mis ging kregen bepaalde mensen daar de schuld van. Het werkte via geroddel, via stemmingmakerij. Dat zondebokmechanisme heeft voor veel slachtoffers gezorgd, overal in België", stelt Van der Laak. Een schatting durft ze niet te doen.  

Schepen van Cultuur, Sami Souguir (Open VLD), benadrukt dat de heksenwaan ook nu relevant is. "Ook in deze tijd leven er sterke vooroordelen en zorgt onverdraagzaamheid ervoor dat mensen het slachtoffer kunnen worden van haatcampagnes." De stad Gent voorziet een website met een educatief pakket voor scholen rond het thema. "We willen tonen dat mensen excentriek en anders kunnen en mogen zijn, zonder een gevaar te lopen." 

Van der Laak roept ook andere Belgische steden en gemeenten op om zich aan te sluiten bij de oproep naar een nationaal monument. "Ook het werk in Gent gaat verder", zegt collega-onderzoeker Roelens. "De namenlijst zal nog langer worden, we komen almaar meer te weten. Er is al één extra naam, van een man uit de 18e eeuw die volgens een doktersverslag duivelskenmerken zou gehad hebben. Ook hij is nu opgenomen op de lijst. Via een QR-code kunnen mensen de verhalen achter de namen én de nieuwe vondsten ontdekken."

Gent wil nog meer aan de slag met de geschiedenis en zal een heksengilde oprichten. Gemeenteraadslid Anne Schiettekatte (Vooruit) zet haar schouders verder onder het concept. Het was ook zij die de heksenvervolging in de eerste plaats op de agenda van de stad Gent zette.