De Russische president Vladimir Poetin heeft een wet ondertekend waarmee de ratificatie van een internationaal verbod op het testen van kernwapens teruggedraaid wordt. Hoewel dat geen directe dreiging inhoudt, reageren de Verenigde Staten en de Verenigde Naties bezorgd. "We weten niet welke stappen er zullen volgen, maar wel waar dit pad eindigt. En daar willen we niet heen."
Rusland schrapt bekrachtiging van internationaal verbod op kernproeven: "Stap in verkeerde richting"
Freek Willems
Gepubliceerd:
Nadat het Russische parlement eerder al zijn goedkeuring had gegeven, heeft president Poetin de wet ondertekend waarmee Rusland de ratificatie van het Comprehensive Nuclear Test Ban Treaty (CTBT) terugdraait.
Dat internationale verdrag houdt een verbod op kernproeven in. Ter bevordering van de naleving ervan is er wereldwijd ook een netwerk van observatieposten opgesteld die het geluid, de schokgolven en radioactieve straling van een kernexplosie kunnen detecteren.
Op één lijn met de VS
Dat Rusland de bekrachtiging ervan nu terugdraait, is volgens Poetin louter bedoeld om zijn land op één lijn te brengen met de Verenigde Staten, die het verdrag wel ondertekend hebben, maar nooit geratificeerd.
De VS ondertekende het verdrag in 1996, maar de Senaat heeft het niet geratificeerd. In de praktijk hebben de opeenvolgende Amerikaanse regeringen wel een moratorium ingesteld op het testen van kernwapens, een soort opschorting.
Rusland zegt dat het niet van plan is om zijn kernproeven te hervatten, maar dat alleen maar zal doen als ook de VS opnieuw kernproeven uitvoert. De laatste Russische kernproef dateert van 1990, toen nog uitgevoerd door de Sovjet-Unie.
De Verenigde Staten reageren niettemin erg bezorgd. Volgens de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken is dit een stap in de verkeerde richting. De Russische beslissing "zal alleen maar dienen om het vertrouwen in het internationale wapenbeheersingssysteem terug te dringen", klinkt het.
Ook de Comprehensive Nuclear Test Ban Treaty Organization, die de erkenning van het verdrag opvolgt en ervoor moet zorgen dat geen enkele kernproef onopgemerkt blijft, veroordeelt de Russische beslissing. Robert Floyd, die de organisatie leidt, noemt ze "zeer teleurstellend en diep betreurenswaardig".
Nieuwe wapenwedloop
Deze nieuwe zet maakt nog maar eens duidelijk dat er een nieuwe wapenwedloop bezig is, net als tijdens de Koude Oorlog. Sinds de start van de Russische invasie in Oekraïne heeft Rusland al verschillende keren naar zijn kernarsenaal verwezen, het grootste aantal ter wereld, om zo andere landen af te schrikken om Oekraïne te steunen.
Al wil dat niet meteen zeggen dat Poetin snel een kernwapen zal inzetten. Het toont vooral aan hoe slecht de relaties tussen de Verenigde Staten en Rusland zijn. Eerder dit jaar schortte Rusland ook al het New START-verdrag met de Verenigde Staten op, dat bepaalt hoeveel actieve kernkoppen en draagsystemen voor kernwapens beide landen mogen bezitten.
Het United Nations Institute for Disarmament Research, de VN-organisatie die onderzoek verricht naar ontwapening, waarschuwt evenwel dat de wereld zich op een "glibberige helling" richting het hervatten van kernproeven bevindt. "We weten niet welke stappen zullen volgen en wanneer, maar we weten waar dit pad eindigt. En we willen daar niet heen."
Om dat te vermijden, dringen nieuwe kernwapenverdragen zich op. Maar daarvoor zal het groeiende wantrouwen tussen de VS en Rusland eerst weggewerkt moeten worden. Een werk van lange adem.
Bovendien zijn Rusland en de VS al lang niet meer de enige kernmachten in de wereld. Ook het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, China, Israël, India, Pakistan en Noord-Korea beschikken nu over kernwapens. Ook zij worden het best bij toekomstige akkoorden betrokken.
