150.000 raketten en tienduizenden strijders: Hezbollah is sterker dan Hamas, maar heeft ook meer te verliezen

Hezbollah, "Partij van God" in het Arabisch, werd in 1982 opgericht door een groep radicale, sjiitische geestelijken. Toen Israël in 1978 in volle Libanese burgeroorlog (1975-1990) Libanon binnenviel en het zuiden van het land bezette, ontstonden een aantal Libanese verzetsbewegingen die als doel hadden het Israëlische leger uit Libanon te verdrijven. Later is Hezbollah daaruit voortgekomen.

Net als Hamas en Islamitische Jihad is Hezbollah sterk anti-Israëlisch en anti-Amerikaans en is het uit op de vernietiging van de staat Israël. Het verzet zich ook tegen de normalisering van de relaties tussen Israël en de Arabische buurlanden. Maar anders dan Hamas en Islamitische Jihad is het geen Palestijnse maar een Libanese, sjiitische organisatie, met sterke banden met Iran en in mindere mate ook Syrië. Al steunen die landen ook Hamas en Islamitische Jihad.

Kort na de oprichting voerde Hezbollah de eerste zelfmoordaanslagen uit, de eerste ter wereld sinds de Japanse kamikazepiloten tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een van de zelfmoordaanslagen van Hezbollah werd overigens uitgevoerd door een zoon van de huidige geestelijke leider van Hezbollah, Sayed Hassan Nasrallah. Hij volgde in 1992 sjeik Abbas Moussaoui op, die door Israël uit de weg werd geruimd.

Nasrallah, van wie niet geweten is waar hij zich bevindt, bouwde Hezbollah van een militie uit tot een belangrijke politieke partij, met een machtsbasis in het zuiden van Libanon, waar veel sjiieten wonen. Tijdens de laatste verkiezingen haalde de partij samen met zijn sjiitische bondgenoten 61 van de 128 zetels in het Libanese parlement. Hezbollah heeft ook eigen tv-stations en een uitgebreid netwerk van ziekenhuizen, scholen en andere sociale instellingen, wat heeft bijgedragen tot een alsmaar grotere achterban.

Hezbollah is zo uitgegroeid tot een van de belangrijkste islamistische organisaties in het Midden-Oosten. De zakelijke belangen, zowel legaal als illegaal, brengen naar verluidt honderden miljoenen dollars op. Aan illegale kant spijzen onder meer wapenhandel, drugshandel en het witwassen van geld de schatkist (of oorlogskas zo u wilt).

Hezbollah is vooral in Libanon actief, maar mengde zich de voorbije decennia ook in andere conflicten in het Midden-Oosten. Er wordt gezegd dat Hezbollah-strijders sjiitische milities in Irak hebben opgeleid en de organisatie steunt ook de sjiitische Houthi-rebellen in Jemen.

De Verenigde Staten en Israël hebben Hezbollah op de lijst met terreurorganisaties gezet. De Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk beschouwen alleen de militaire tak van Hezbollah als een terreurgroep.

Maar de extremistische organisatie komt toch vooral in het nieuws door de dreiging die ze voor Israël vormt. Met naar verluidt 150.000 raketten in bezit, vormt ze een groter gevaar voor Israël dan Hamas en Islamitische Jihad. Het gaat om langeafstandsraketten die tot diep in Israël doelwitten kunnen treffen. Hezbollah beschikt naar verluidt ook over een groot aantal artilleriegranaten en langeafstandsdrones die wapens kunnen dragen.

Zo'n 20.000 goed getrainde en zwaarbewapende strijders staan klaar om het gevecht aan te gaan. Daar bovenop zou Hezbollah op nog eens minstens 30.000 "reservisten" kunnen rekenen en volgens sommige bronnen nog eens tienduizenden andere minder goed bewapende vrijwilligers. Net als Hamas en Islamitische Jihad in de Gazastrook, zou Hezbollah in het zuiden van Libanon over een uitgebreid netwerk van tunnels, bunkers en ondergrondse opslagplaatsen voor raketten beschikken.

Sinds de oprichting ervan vocht Hezbollah al verschillende conflicten uit met het Israëlische leger. Het laatste grote conflict dateert van de zomer van 2006, toen Hezbollah een Israëlische grenspost aanviel en drie Israëlische militairen doodde en twee gevangennam. Israël reageerde met zware bombardementen op het zuiden van Libanon en delen van de hoofdstad Beiroet. 1.300 mensen kwamen toen om, hoofdzakelijk Libanese burgers. Na een maand werd een staakt-het-vuren afgekondigd.

Sindsdien blijft de situatie aan de Libanees-Israëlische grens vrij "stabiel", al vuurt Hezbollah af en toe wel raketten af of steekt het de grens over, gevolgd door Israëlische luchtaanvallen. Israël voert ook geregeld aanvallen uit op Syrische doelwitten, naar eigen zeggen om de toevoer van wapens aan Hezbollah te verhinderen.

Sinds de terreuraanval van Hamas op 7 oktober en de Israëlische aanval op de Gazastrook als antwoord daarop, rijst de vraag hoezeer Hezbollah in dit nieuwe conflict betrokken zal raken. Hoewel de relaties met Hamas niet altijd even goed zijn (Hamas ontstond uit de soennitische Moslimbroederschap, Hezbollah is sjiitisch, een historische splijtzwam in de moslimwereld), voeren de organisaties geregeld overleg, met Iran als gezamenlijke bondgenoot.

Volgens sommigen is Hezbollah overigens direct betrokken bij de terreuraanval van Hamas. Het Washington Institute for Near East Policy twijfelt er niet aan dat de terreuraanval van Hamas in samenwerking met Hezbollah tot stand kwam. "Dit kwam recht uit het draaiboek van Hezbollah", klinkt het. In een toespraak vandaag, zijn eerste publieke toespraak sinds de terreuraanval van Hamas, benadrukte Nasrallah echter dat Hezbollah van niets wist. "Deze operatie was 100 procent Palestijns."

Hezbollah heeft vrij snel na die aanval laten verstaan dat het klaar is om zich in de strijd te mengen, mocht dat nodig zijn. Lees: mocht het Israëlische antwoord in de ogen van Hezbollah buiten proportie zijn.

Tot nog toe bleef de reactie van Hezbollah beperkt tot enkele raketaanvallen op het noorden van Israël en infiltraties op Israëlisch grondgebied. Volgens Nasrallah vallen die aanvallen echter niet te onderschatten. Het lijkt misschien bescheiden, maar die aanvallen zijn belangrijk, zei hij. Het conflict tussen Israël en Hezbollah is volgens hem aan het escaleren.

Toch is het afwachten of Hezbollah zich echt in een nieuwe grootschalige oorlog met Israël zal gooien. Door haar politieke en zakelijke belangen heeft de organisatie veel te verliezen. Een nieuwe oorlog zou ook de zorgvuldig opgebouwde militaire capaciteit aantasten en op die manier de organisatie verzwakken. Buiten de eigen gelederen is er in Libanon ook weinig animo om in een nieuwe oorlog met Israël betrokken te raken.

De grote oorlogsverklaring kwam er vandaag (nog) niet, al dreigde Nasrallah wel. "Het perspectief op een totale oorlog is realistisch", zei hij. Hezbollah "is klaar voor alle opties". Wie zo'n grote regionale oorlog wil vermijden, aldus Nasrallah, doet er maar beter aan snel een einde te maken aan de "agressie in Gaza".