Een krachtig lagedrukgebied dat door de straalstroom naar Europa gegidst wordt: dat is het recept voor een bomcycloon. Zo'n krachtige herfst- of winterstorm komt in onze streken niet vaker voor dan vroeger. Maar door de klimaatverandering zullen die in de toekomst wel meer neerslag kunnen meebrengen en wateroverlast veroorzaken. Vandaag krijgt Frankrijk de volle laag, maar ons land houdt er ook best rekening mee.
Felle wind en wateroverlast door storm Ciarán: wat is een "bomcycloon" precies?
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Sinds gisterenavond raast storm Ciarán over ons land. Hier en daar valt het woord bomcycloon, onder weerkundigen beter bekend als een explosieve cyclogenese. Wat is dat, en moeten we ons daar zorgen om maken?
"De omstandigheden zijn inderdaad goed om van een bomcycloon te spreken", zegt Niels Souverijns in "De ochtend" op Radio 1. Hij is klimatoloog aan de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek (VITO). "Met storm Ciarán zien we dat het lagedrukgebied dat met die storm gepaard gaat, heel sterk is uitgediept. Dat zorgt voor een groot en krachtig lagedrukgebied. Zodra er daarin een groot drukverlies optreedt, spreken we van een bomcycloon. Dat gaat gepaard met hoge windsnelheden."
Storm Ciaran raast over Europa: moet België zich zorgen maken?
Zoiets komt bij ons niet zo vaak voor, al is het in het verleden wel degelijk al een paar keer voorgevallen. "Ik denk dan bijvoorbeeld aan de zware kerststorm van 1999, en vorig jaar nog storm Eunice die in Nederland voor veel schade zorgde. Dat waren redelijk grote stormen en die komen nu eenmaal af en toe voor."
Sommige mensen hebben de indruk dat hevige stormen vaker voorkomen in onze streken dan vroeger, maar is dat ook zo? "Op de klimatologische tijdschaal, dus over langere tijdsperioden, is er niet zo veel verschil in hoe vaak ze voorkomen en hoe intens ze zijn, dus de windsnelheden die gehaald worden."
"Het is niet zo dat we de laatste jaren zien dat er in West-Europa meer zware stormen voorkomen in de herfst en de winter."
Voorbereiden op meer wateroverlast
"Die lagedrukgebieden worden veroorzaakt door de straalstroom. In de herfst en de winter is die heel actief, en daar hebben we dan last van. De zon staat dan lager dan in de zomer en het is veel kouder, er is ook de poolnacht. Daardoor ontstaat er een groter temperatuurcontrast tussen de polen en de evenaar. En hoe groter dat temperatuurverschil, hoe sneller de straalstroom beweegt."
"Via de straalstroom worden er dan lagedrukgebieden van boven de Atlantische Oceaan meegevoerd naar West-Europa. En precies dat gebeurt ook nu."
Welke landen dan het meest in het vizier komen te liggen van die stormen, hangt af van waar de straalstroom ligt. "Ligt die iets zuidelijker, dan zal het vooral Zuid-Europa zijn. Maar ligt die iets noordelijker, dan zijn het bijvoorbeeld Nederland of België." Nu ligt de straalstroom ten zuiden van Engeland, waardoor vooral Frankrijk de volle laag krijgt.
Zijn we genoeg voorbereid voor fellere stormen in de toekomst? "Er is voldoende gewaarschuwd voor de felle winden die we vandaag zouden krijgen. Op dat punt is er goed gereageerd."
"Naar de toekomst toe zullen de intensiteit en de kracht van de stormen hetzelfde blijven, maar ze zullen wel meer neerslag met zich kunnen meebrengen. Door de warmere atmosfeer kunnen die stormen meer water opnemen, en dat kan zorgen voor wateroverlast. Daar moeten we voor opletten. In Frankrijk hebben ze nu grote hoeveelheden water gekregen, en er zal nog meer volgen. Dat kan in de toekomst ook bij ons het geval zijn als die storm wat noordelijker komt te liggen."
