Eerste internationale top over impact artificiële intelligentie, landen willen "catastrofale schade" vermijden 

Gisteren en vandaag verzamelen regeringsleiders, belangrijke AI-bedrijven en experts in Bletchley Park, 80 kilometer ten noorden van Londen. Die locatie is niet toevallig gekozen: het was op die plek dat wiskundigen tijdens de Tweede Wereldoorlog erin slaagden de Duitse Enigma-code te kraken. Een belangrijk moment in de geschiedenis van de computerwetenschap. 

Brits premier Rishi Sunak ontvangt er onder meer Amerikaans vice-president Kamala Harris, Europees commissievoorzitter Ursula Von Der Leyen en een Chinese delegatie. Ook Elon Musk en Sam Altman, de CEO van het bedrijf achter ChatGPT, tekenen present. 

"Dat wereldwijde aspect is opmerkelijk en belangrijk", zegt professor techniekfilosofie Lode Lauwaert (KU Leuven). "Vooral de aanwezigheid van de Chinezen verbaast me eigenlijk. In positieve zin. Ze zijn koploper op het gebied van AI en we weten eigenlijk weinig over wat ze allemaal doen. Het feit dat ze aanwezig zijn op een top met ook de VS en EU, valt niet te onderschatten."

"Niets zal de toekomst van onze kinderen en kleinkinderen meer veranderen dan technologische vooruitgang zoals AI", gaf Sunak als verklaring om voor het eerst op wereldwijde schaal te overleggen op de AI Safety Summit. 

Sinds de technologie razendsnel ingang vindt in het dagelijkse leven, waarschuwen experts voor de gevaren. Op korte en lange termijn. Een groep ondernemers en wetenschappers riep in het voorjaar zelfs op om een wereldwijde pauze van zes maanden te nemen als het gaat over het ontwikkelen van krachtige AI-systemen. Onder meer Musk en de Belgische AI-pionier Luc Steels onderschreven die oproep.

Musk benadrukte het gevaar nogmaals op de top. "AI is één van de grootste bedreigingen. Voor het eerst in de geschiedenis worden we met iets geconfronteerd dat op termijn veel slimmer zal zijn dan de slimste mens die er rondloopt."

"De focus van de top ligt op de problemen binnen enkele decennia. Critici vinden dat het ook meer zou moeten gaan op de problemen rond bias, discriminatie en misinformatie. We mogen daar zeker niet blind voor zijn en zijn ook aan bod gekomen op de top. Maar de gevolgen op lange termijn onderschatten we best niet", vindt Lauwaert. "Het staat niet vast dat AI ontstaat die zo slim is dat we er de controle over zullen verliezen. Maar zelfs al is het risico miniem, dan kunnen we er maar beter rekening mee houden."

In de zogenoemde Bletchley-verklaring die de landen in het kader van de top ondertekenden ligt de focus ook op de mogelijke gevaren. "Er is potentieel voor ernstige, zelfs catastrofale schade, opzettelijk of onopzettelijk, die voortkomt uit de belangrijkste mogelijkheden van deze AI-modellen", klinkt het. 

Er mag niet getreuzeld worden: "Gezien de snelle en onzekere snelheid waarmee AI verandert, en de toename van investeringen in technologie, moeten we bijzonder dringend verdiepen in de potentiële risico's en acties om die risico’s aan te pakken." De landen spreken de ambitie uit om de gevolgen van AI - ook de positieve - internationaal aan te pakken. 

Het optimisme over de mogelijkheden van AI lijkt zo naar de achtergrond verdreven. In haar speech waarschuwde Kamala Harris bijvoorbeeld voor de bedreigingen voor mensenrechten en de democratie. "Het is niet vreemd dat de focus ligt op de problemen met AI, het is de taak van politici om te zorgen dat burgers beschermd zijn", aldus Lauwaert. Al moet ook de positieve impact van AI onder de aandacht blijven. "AI is niet alleen een probleem, het kan ook helpen bij de oplossing van veel maatschappelijke problemen."

De tekst die de landen ondertekenden is intentieverklaring, er zijn dus niet meteen regels aan gekoppeld. Dat is de taak van de deelnemers afzonderlijk. De EU staat dicht bij een definitieve goedkeuring van een Europese AI Act en enkele dagen geleden voerde Joe Biden regelgeving in via een zogenoemd executive order.  

"Dat wil niet zeggen dat dit louter symbolisch is", vindt Lauwaert. "De verklaring toont een duidelijke richting, de intenties van de wereldspelers op het gebied van AI zijn duidelijker geworden." 

De top lijkt het begin van een nieuwe traditie te zijn. Over zes maanden komen de landen samen in Zuid-Korea om de ontwikkelingen op het gebied van AI te bespreken, over een jaar in Frankrijk.